Campuchia: Bắt giam nhân vật thứ 2 của Khmer Đỏ

Nhân vật 82 tuổi Nuon Chea - từng được mệnh danh là Anh Hai (Brother No. 2) sau Pol Pot cũng như được đánh giá là "nhà tư tưởng chính" của chế độ Khmer đỏ  - đã bị cáo buộc là tội phạm chiến tranh, và là đồng phạm trong tội ác diệt chủng đối với nhân dân Campuchia trước đây. Bản thân Nuon Chea hiện vẫn khăng khăng phủ nhận tội ác của mình khi tuyên bố rằng, không biết gì về những tội ác trên do thường xuyên phải "bận bịu" điều hành Quốc hội do hắn đứng đầu.

Ngay sau khi chính thức có trát của tòa án, Nuon Chea đã bị bắt giữ sáng ngày 19/9 tại làng Pailin gần biên giới Thái Lan, nơi từng là hang ổ của những tàn quân ủng hộ chế độ Pol Pot.

Ngay tại ngôi làng nằm sát rừng rậm hẻo lánh này, Nuon Chea đã sống một cách bình yên kể từ năm 1998. Sau cái chết của Pol Pot, Nuon Chea cùng các thành viên Khmer đỏ khác đã chấp thuận từ bỏ vũ khí theo lời kêu gọi của chính quyền về việc hòa giải dân tộc.

Sau khi bị bắt, Nuon Chea đã được áp giải ngay bằng trực thăng về Phnom Penh, đưa tới trụ sở Tòa án Quốc tế về nạn diệt chủng, nơi  ông ta bị buộc tội chống lại nhân loại qua những tội ác đẫm máu dưới thời Khmer đỏ.

Phát biểu trước các phóng viên, con trai Sai của Nuon Chea, vẫn khẳng định rằng, cha anh ta “sẽ rất hạnh phúc nếu giúp làm sáng tỏ trước thế giới và nhân dân Campuchia, những người đang rất muốn biết sự thật về những thủ phạm thực sự trong thảm họa diệt chủng”.

Sau khi lên nắm quyền vào năm 1975, chính quyền Khmer đỏ đã lập tức ban bố lệnh cấm tôn giáo, trường học, xua đuổi tất cả những cư dân ở thành phố vào những trại lao động khổ sai ở nông thôn.

Hậu quả của chính sách quái đản này là một nền kinh tế suy sụp cùng khoảng 1,7 triệu người dân đã bị chết vì đói, vì lao động quá sức, vì bị tra tấn và bị sát hại. Mãi đến năm 1979, chế độ diệt chủng Khmer đỏ mới bị xóa sổ nhờ sự giúp đỡ của quân tình nguyện Việt Nam.

Tuy nhiên trong một thời gian dài, những tên trùm Khmer đỏ vẫn chưa bị lôi ra trước vành móng ngựa vì những tội ác diệt chủng của chúng. Nguyên nhân hàng đầu của tình trạng chậm trễ này chính là mong muốn ổn định tình hình chính trị đất nước của chính phủ mới tại Campuchia.

Theo sắc lệnh của chính phủ về việc hòa giải dân tộc, lực lượng Khmer đỏ đã từ bỏ vũ khí để được phép quay về với cuộc sống bình thường. Tuy nhiên, đối với những kẻ đầu sỏ của Khmer đỏ, giờ phút phán quyết cuối cùng cũng phải tới, khi Tòa án Quốc tế về nạn diệt chủng tại Campuchia chính thức được thành lập vào tháng 7/2006.

Kẻ có "vinh dự" thành bị cáo tại phiên tòa này là Kaing Guek Eav (được mệnh danh là “Người Hà Lan”), cựu chỉ huy nhà tù chính trị S-21 tại Tuol Sleng. Trong những năm của chế độ diệt chủng Pol Pot, nhà tù này là nơi tra tấn và sát hại khoảng 16 ngàn người, trong đó có không ít phụ nữ và trẻ em. Qua vụ xét xử “Người Hà Lan”, Tòa án tiếp tục điều tra thêm 4 cựu quan chức cao cấp của Khmer đỏ có liên quan. Tên tuổi chính thức của những kẻ này không bị tiết lộ, nhưng theo một số nguồn tin, đó có thể là kẻ từng đứng đầu chính phủ diệt chủng  Khieu Samphan, Bộ trưởng Ngoại giao Ieng Sary và Nuon Chea (khi đó giữ chức Chủ tịch Quốc hội).

Nuon Chea (đã từng có bằng luật học tại Thái Lan) được coi là kẻ có vai trò rất lớn trong việc giúp Pol Pot giành được vị trí thủ lĩnh trong hàng ngũ Khmer đỏ. Chính vì vậy, ngay sau khi Khmer đỏ lên nắm chính quyền, Nuon Chea đã được trả ơn bằng một trong những cương vị lãnh đạo hàng đầu.

Cho tới thời điểm này, Nuon Chea vẫn một mực khẳng định, không có bất cứ quan hệ nào với chương trình diệt chủng của Pol Pot, và thậm chí “không biết” gì về nó, do luôn phải bận bịu tổ chức các kỳ họp Quốc hội (!?).

Trong bài trả lời phỏng vấn của một hãng tin phương Tây hồi tháng 7 vừa qua, Nuon Chea vẫn nói: “Tôi không dính líu vào những vụ giết người. Tôi cũng không biết ai chịu trách nhiệm về chuyện đó. Tôi sẵn sàng ra trả lời trước tòa, và mọi chuyện vẫn đúng là như vậy, dù mọi người có tin tôi hay không”.

 Trong một cuốn sách nghiên cứu về nạn diệt chủng tại Campuchia có nhan đề “Seven Candidates for Prosecution” (7 ứng cử viên bị truy tố), hai tác giả Stephen Heder và Brian Tittemore đã viết rằng, Nuon Chea “đã ra lệnh cho “Người Hà Lan” trong các lá thư tay, yêu cầu tử hình một số quan chức hay nhóm người nhất định”.

Còn theo những nguồn tin khác, chính Nuon Chea vào ngày 5-1-1979 (tức là chỉ hai ngày trước khi quân đội  Campuchia và quân tình nguyện Việt Nam chiếm Phnom Penh), đã trực tiếp ra lệnh cho Kaing Guek Eav phải sát hại tất cả những tù nhân còn sống sót tại nhà tù S-21.

Tuy nhiên, 7 nạn nhân trong số này đã may mắn sống sót và sẵn sàng ra làm chứng tại phiên tòa sắp tới. Bản thân “Người Hà Lan” thông qua luật sư riêng của mình hồi năm 2001 tuyên bố, sẵn sàng nêu tên những thủ lĩnh Khmer đỏ đã từng ra lệnh cho hắn giết người.

Trong một cuộc trả lời phỏng vấn của tờ Far Eastern Economic Review, Kaing Guek Eav đã tiết lộ về vụ sát hại 8 người phương Tây bị Khmer đỏ bắt: “Nuon Chea đã ra lệnh cho tôi phải dùng lốp xe đốt hết thi thể họ mà không được để lại chút xương nào”.

Trong một trường hợp khác, “Người Hà Lan” cũng khai: “Nhà tù của tôi luôn chật kín. Nuon Chea còn điều đến thêm 300 tù binh. Ông ta gọi tôi lên và nói: “Chẳng cần phải bận tâm thẩm vấn chúng làm gì – hãy cứ giết hết đi”. Và tôi đã làm theo đúng như vậy”.

Có vẻ như Kaing Guek Eav đã giữ đúng lời hứa. Những lời khai của nhân vật này đã trở thành cơ sở chính để tòa án đưa ra lệnh bắt giữ đối với “Anh Hai” của Khmer đỏ