Sức sống của bài thơ “Tám năm nay mới gặp nhau”

Sau 1954, được Mỹ hậu thuẫn, tập đoàn gia đình trị Ngô Đình Diệm ra sức đàn áp phong trào yêu nước của nhân dân miền Nam. Cùng với việc lê máy chém khắp miền Nam để giết hại đảng viên, cán bộ, đồng bào yêu nước của ta, theo cái gọi là Luật 10/59, Ngô Đình Diệm ngày đêm hò hét “Bắc tiến”, “Lấp sông Bến Hải”…

Ngày 20/12/1960, Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam ra đời, đã kêu gọi đồng bào miền Nam đoàn kết quanh Mặt trận, ban đầu đấu tranh bằng chính trị, sau kết hợp chính trị với vũ trang, tiến lên giải phóng hoàn toàn miền Nam. Hướng về miền Nam ruột thịt, nhân dân miền Bắc “Mỗi người làm việc bằng hai” để xây dựng chủ nghĩa xã hội vững mạnh, làm hậu thuẫn vững chắc cho phong trào đấu tranh giải phóng của nhân dân miền Nam.

Trong trạng thái tâm lý nóng bỏng đó, ngày 19/10/1962, đoàn đại biểu của Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam do Giáo sư Nguyễn Văn Hiếu dẫn đầu cùng nhà thơ Thanh Hải (1930-1980) đại diện ra thăm miền Bắc đã trở thành một sự kiện lịch sử có ý nghĩa. Cuộc đón chào diễn ra trọng thể từ biên giới Lạng Sơn về đến Hà Nội. Đoàn đã thăm và làm việc ở miền Bắc 12 ngày. Trong buổi đón tiếp đoàn tại Hà Nội sáng ngày 20/10/1962, Bác Hồ đã ôm hôn thắm thiết Giáo sư Nguyễn Văn Hiếu và nhà thơ Thanh Hải. Người đã nói: “Hình ảnh miền Nam yêu quý luôn ở trong trái tim tôi”.

Cũng trong ngày đó, báo Nhân Dân đã cho in bài thơ vừa sáng tác xong trong đêm của nhà thơ Thanh Hải, với nhan đề “Tám năm nay mới gặp nhau”. Bài thơ gây xúc động đến nỗi, người ta trao tay cho nhau đọc rồi cũng trao nhau ghi vào sổ tay để lưu giữ. Ban Văn nghệ Đài Tiếng nói Việt Nam phải phát nhiều lần bài thơ qua giọng ngâm của nghệ sĩ Trần Thị Tuyết. Và cũng lần đầu tiên, chỉ có ba ngày sau khi ra đời, bài thơ được phổ cập giảng dạy “nóng” ở tất cả các lớp của trường phổ thông cấp II và III trên toàn miền Bắc theo chỉ thị của Bộ Giáo dục mà bản gốc được lấy ở báo Nhân Dân.

Đầu xuân Bính Tuất 2006, những học sinh lứa tuổi 60 của Trường THPT Đồng Hới - Quảng Bình có một cuộc hội ngộ. Ông Trần Hòa, hiện là Phó trưởng ban Kiểm tra Trung ương Đảng, trong phần văn nghệ đã đứng dậy đọc không thiếu một chữ bài “Tám năm nay mới gặp nhau” của nhà thơ Thanh Hải. Mới đọc được nửa bài thì cả hội trường cùng đồng thanh đọc theo cho hết cả bài thơ đó. Có lẽ, còn bao nhiêu người có độ tuổi trên dưới 60, hiện ở khắp mọi miền của Tổ quốc, sẽ vẫn còn nhớ mãi bài thơ ấy trong ký ức sâu đậm của mình như ông Trần Hòa và cựu học sinh Trường THPT Đồng Hới vừa kể trên. Thế mới biết, sức sống bất diệt của thơ ca, một khi nó đã đi vào con tim của mỗi người.

Các tập thơ mà nhà thơ Thanh Hải để lại gồm: “Mồ anh hoa nở”, “Huế mùa xuân”, “Dấu võng Trường Sơn”, “Thơ Thanh Hải”, “Tuyển tập thơ Thanh Hải”. Nhà thơ Thanh Hải từng được giải thưởng Văn học Nguyễn Đình Chiểu (1960 - 1965), giải thưởng Văn học Nhà nước 1995 và nhiều giải thưởng Văn học cao quý khác.