Carlos Slim - Giàu nhất hành tinh từ cậu bé bán snack

Ở Mexico đã từ lâu không ai không biết đến Carlos Slim. Có thể nói, Carlos Slim là "người giàu nhất thế giới" đầu tiên đến từ một nước đang phát triển.  Người Mexico thường hay nói đùa rằng: "Liệu chúng ta có thể sống một ngày mà không có Slim?". Và câu trả lời, có lẽ là: "Không!". Ông chủ của hơn 200 công ty lớn nhỏ, trải suốt từ miền Bắc châu Mỹ cho tới tận Hoa Kỳ - Tỉ phú Carlos Slim Helú năm nay  một lần nữa lại được Forbes xếp hạng là tỉ phú đứng đầu của các tỉ phú.

Có thể nói tại Mexico, mọi thứ, theo một cách nào đó, đều liên quan tới Carlos Slim. Khi bạn mua ôtô, mua nhà, hay mua bảo hiểm y tế, hay điện thoại di động, thậm chí chỉ là một tách cà phê thôi thì cũng đồng nghĩa với việc bạn đang góp phần vào sự phát triển của đế chế Slim ngày càng lớn mạnh. Rất nhiều người đặt câu hỏi: Làm thế nào một người nhập cư Liban chân ướt chân ráo đến với miền đất Mexico lại có thể hất cẳng ông chủ Microsoft - Bill Gates khỏi vị trí số một trong danh sách những người giàu nhất thế giới?

Đầu tư chứng khoán từ... 13 tuổi!

Carlos Slim sinh năm 1940 trong một gia đình gốc Liban làm kinh doanh ở thành phố Mexico. "Sự nghiệp" trong Carlos có thể cho là được khởi nguồn khi ông mới 8 tuổi. Mọi người trong gia đình Carlos thường nhớ lại chuyện cậu bé đã bán lại cho các anh trai khi cái kẹo, lúc thỏi chocolate hay gói snack mà cậu dành dụm chưa ăn. Rồi cậu mua bán lại đồ chơi, đồ dùng với lũ bạn cùng học. Có một thời gian bố của Carlos yêu cầu cậu bé phải phụ giúp gia đình trông cửa hàng có cái tên khá thu hút: "Ngôi sao phương Đông" tại thành phố Mexico. Những lúc giúp gia đình như thế, cậu bé Carlos Slim đã ngấm "máu" kinh doanh. Cậu nhớ rất giỏi giá cả của mọi thứ, thích trao đổi, mặc cả và mua bán để kiếm tiền.

Ngay từ năm 12 tuổi, Slim đã bắt đầu có ý định... đầu tư chứng khoán!  12 tuổi, Carlos đã tự mở một tài khoản trong nhà băng và mua trái phiếu. Năm 13 tuổi, Slim đã sở hữu những cổ phiếu đầu tiên. Bố ông rất tự hào và khích lệ. Ông dạy Slim cách ứng xử với đồng tiền. Ngay từ ngày ấy, Slim đã  ghi sổ sách từng ngày kiếm được bao nhiêu và tiêu bao nhiêu. Những cuốn sổ ấy cho đến giờ vẫn được ông giữ gìn cẩn thận trên bàn làm việc như một kỷ niệm cho những bước đầu tiên trong cuộc đời kinh doanh của mình.

Năm 15 tuổi, khi vẫn còn ngồi trên ghế nhà trường, Carlos Slim đã tự kiếm được 5.523 peso và cậu bé đã dám bỏ ra một khoản để mua được 44 cổ phiếu của ngân hàng Banamex, ngân hàng lớn nhất của Mexico lúc đó. Tốt nghiệp phổ thông năm 17 tuổi, Carlos đã có một tài sản kha khá: 31.900,26 peso. Quả là không nhỏ so với thời bấy giờ và với một cậu bé mới học xong phổ thông như thế.

Carlos tốt nghiệp trường cao đẳng với tấm bằng Quy hoạch đô thị. Cùng với đó ông cũng được thừa kế một phần bất động sản từ gia đình. Từ những thuận lợi ấy, Helú bắt đầu thể hiện tài năng và niềm đam mê của mình trong việc kinh doanh. Khi mới 25 tuổi, Carlos Slim đã có thương hiệu riêng. Một trong những công ty đầu tiên của Carlos là Grupo Carso, một công ty nắm đa số cổ phần của các khu mua sắm, nhà hàng, bất động sản, công nghiệp hóa chất, thuốc lá, ngành viễn thông, Internet... gần như tất cả mọi thứ!

Nhưng, Carlos có một giấc mơ lớn hơn thế. Ông quyết định đầu tư một lượng đáng kể vào Inbursa (sàn chứng khoán giao dịch, ngân hàng, trợ cấp), sau đó đầu tư vào nhiều ngành nghề khác và nổi tiếng hơn. Ví dụ như hệ thống khách sạn, du lịch và Sanborns - chuỗi các cửa hàng bách hóa rất nổi tiếng gồm cả quần áo, đồ điện gia dụng, quà lưu niệm, nhà hàng, dịch vụ chăm sóc cá nhân, âm nhạc, sách báo... tất cả đều nằm trong một hệ thống.

Từ trái qua: Warren Buffett; William Gate và Caslos Slim Helú trong danh sách những tỉ phú giàu nhất thế giới của Forbes.

Kinh doanh “ăn theo” chính trường

Theo giới quan sát, công việc kinh doanh của Slim lại càng có được sức đẩy trong nhiệm kỳ của Tổng thống Jose Lopez Portillo (1976-1982), người đã quốc hữu hóa nhiều ngân hàng tại Mexico. Vào thời điểm này, rất nhiều nhà kinh doanh Mexico đã cho rằng Mexico sẽ quốc hữu hóa nhiều công ty quan trọng khác nữa nên họ ráo riết bán cổ phần của mình trước khi họ không được sở hữu chúng nữa. Slim nhân cơ hội đó đã mua Seguros de Mexico, công ty bảo hiểm lớn nhất Mexico, chỉ với mức giá 44 triệu USD, ít hơn rất nhiều so với giá trị thật sự của nó. Hiện nay, chính công ty này kiếm ra hàng tỉ đôla.

Nhiều người cho rằng cú đột phá lớn nhất của Slim là sự thăng tiến quyền lực của Carlos Salinas, người từng có quan hệ bằng hữu với Slim từ giữa thập niên 80 thế kỷ XX. Năm 1988, Carlos Salinas đắc cử tổng thống và có khuynh hướng kỹ trị nhằm hiện đại hóa đất nước. Bởi thế dưới thời Salinas, hàng trăm công ty nhà nước được tư nhân hóa trong đó có Telmex năm 1990. Slim trở thành "con cá lớn" khi ông thắng thầu trong việc tư hữu hóa và độc quyền cung cấp Telmex - hệ thống kinh doanh viễn thông tại Mexico, kiểm soát 90% đường viễn thông đường bộ chiếm đến 20 tỉ USD. Tiến trình tư nhân hóa không chỉ có lợi riêng với Carlos Slim mà với doanh nghiệp ở Mexico nói chung.

Năm 1991, Mexico chỉ có 2 tỉ phú lọt vào danh sách Forbes; đến trước năm 1994, giai đoạn cuối nhiệm kỳ Salinas, danh sách trên có 24 người và người giàu nhất là Slim. Năm 1995, công ty điện thoại đường dài Avantel chi khoảng 1 tỉ USD để xây dựng mạng mới nhưng sau đó bắt đầu gặp khó khăn khi kết nối với hệ thống của Telmex. Sau rất nhiều thương lượng, một năm sau Telmex bắt đầu mở cổng kết nối cho Avantel nhưng Avantel phải trả 0,7 USD cho mỗi USD mà họ kiếm được cho tập đoàn của Slim. Khi Avantel đệ đơn đưa Telmex ra tòa với tội độc quyền thì tập đoàn của Slim phản ứng bằng cách yêu cầu tòa ra trát bắt Luis Mancera - luật sư hàng đầu Mexico làm cho Avantel. Cuối cùng, năm 2001,  Avantel vỡ nợ trong cay đắng và hầu hết tài sản bị công ty của Slim mua lại rồi bán kiếm lời...

Dưới thời Tổng thống Vicente Fox, một lần nữa quan hệ chính trường đã đem lại thuận lợi cho Telmex. Tổng thống Vicente Fox đã bổ nhiệm Pedro Cerisola, một nhân viên của Telmex vào ghế Bộ trưởng Thông tin-Giao thông và hiển nhiên, quan hệ chính trị cũng giúp Slim dễ mở rộng thị trường. Hãng điện thoại di động América Móvil của Slim hiện có 124 triệu khách hàng, hoạt động tại hơn 12 nước Mỹ Latinh. Trong nước, Slim tập trung vào công nghiệp dựa vào hợp đồng chính phủ. Công ty xây dựng mới thành lập của ông, Ideal SAB, hiện đấu thầu vài công trình xây dựng trong số công trình xa lộ lớn nhất Mexico. Công ty dịch vụ dầu khí của ông hiện đang xây dàn khoan lớn nhất Mexico.

"Lãnh địa" của Carlos Slim tại Mexico rộng đến mức công ty nước ngoài không thể làm ăn nếu phớt lờ Slim. Năm 2005, Công ty hỏa xa Union Pacific (Mỹ) cùng Hutchison Port Holdings (nhà đầu tư cầu cảng hàng đầu thế giới, quản lý 5 trong 7 cảng container lớn nhất thế giới, xử lý 13% lưu lượng container thế giới; thuộc tập đoàn Hutchison Whampoa, Hongkong) cùng hợp tác đấu thầu công trình 6 tỉ USD xây cảng và hỏa xa tại Baja California cực Bắc Mexico. Tuy nhiên, dự án bất thành và nhiều nguồn tin cho rằng lý do bởi Slim thuyết phục Thống đốc Baja California không giao công trình cho họ.

Siêu tỉ phú sống đời giản dị

Nhiều người sẽ đặt câu hỏi: Cuộc sống của người giàu nhất thế giới ra sao? Có lẽ họ sẽ rất bất ngờ khi biết Carlos Slim là siêu tỉ phú vô cùng bình dị. Ăn vận rất khiêm nhường và không bao giờ tốn tiền cho những việc mua sắm hàng hiệu, sở hữu tới 74 tỉ USD nhưng không mua du thuyền, không máy bay riêng, hằng ngày Slim vẫn  tự lái chiếc xe Mercedes Benz cũ tới văn phòng miệt mài làm việc 14 tiếng một ngày. Ông hay nhắc đi nhắc lại đầy kiêu hãnh câu nói mang nặng tinh thần ái quốc: "Tôi không hề có căn hộ hay biệt thự ở nước ngoài".

Với uy tín và danh giá hiện nay, trụ sở Tập đoàn Carso đã được đặt tại một tòa tháp hiện đại ở trung tâm thủ đô Mexico với những đồ nội thất được mua đấu giá tại Sotheby. Tuy nhiên trong nhiều năm trước,  văn phòng tập đoàn của Slim nơi tập trung hàng tỉ USD gia sản của ông, chỉ nằm khiêm tốn ở một tòa nhà bê tông hai tầng không có cửa sổ. Chính trong "căn cứ địa" này, ông chủ có một phòng làm việc nhỏ hệt như các nhân viên khác. Cho đến giờ, Carlos vẫn giữ những thói quen khá bảo thủ như dùng bút và giấy chứ không dùng máy tính. Ông thích thức khuya đọc sách. Carlos Slim đã duy trì sức sống của mình chỉ nhờ xì gà La Habana. Xì gà, đó là thú vui đặc biệt của ông.

Người ta còn biết đến Carlos là một người sưu tập các tác phẩm nghệ thuật lớn nhất Mexico. Bên cạnh những kiệt tác của Degas và Monet,  Carlos Slim còn sở hữu một bộ sưu tập các tác phẩm của Rodin lớn thứ hai trên thế giới sau Viện Bảo tàng Rodin ở Paris. Ngôi nhà của ông ở Mexico City chỉ có 6 phòng ngủ và một bể bơi nhỏ nhưng chứa đầy các tác phẩm nghệ thuật của Renoir, Van Gogh, Rivera và họa sĩ ông ưa thích nhất - Rodin. Carlos cho mở cửa bảo tàng nghệ thuật Soumaya để tưởng nhớ người vợ của mình đã qua đời vào năm 1999 vì bệnh thận.

Theo như Slim giãi bày thì  mọi cống hiến đầu tư cho nghệ thuật là vì người vợ quá cố của ông: "Cô ấy cảm nhận nghệ thuật rất tinh tế. Cô ấy có thể đứng hàng giờ liền để chiêm ngưỡng và thưởng thức một tác phẩm hội họa. Tôi nhanh chóng hiểu ra rằng nếu như tôi muốn ở bên cạnh người phụ nữ đáng yêu của mình, thì tôi cần phải hiểu và chấp nhận thế giới của cô ấy".

Và thế là Carlos đã mua tranh của các họa sĩ Mexico, Tây Ban Nha và châu Âu... Khi đó, các bức tranh này có giá ít hơn bây giờ rất nhiều. Sau đó, ông quyết định thành lập bảo tàng để mỗi người dân Mexico bình thường, không đủ tiền đi Mỹ, đi châu Âu, vẫn có thể được thưởng thức cái đẹp, được nhìn thấy tận mắt những kiệt tác của nhân loại ngay trên mảnh đất quê hương mình. Giờ đây nhờ có Carlos Slim, mọi người dân Mỹ Latinh đều có thể tới đây chiêm ngưỡng các tác tác phẩm nghệ thuật mà không mất tiền.