Những khoảnh khắc đời thường của vị Bộ trưởng Công an đầu tiên
Trong phòng làm việc của Bộ trưởng Trần Quốc Hoàn có một miếng sơn mài có chữ “Suy Nghĩ” bằng ba thứ tiếng Việt, Anh, Pháp và có thể đọc được từ ba phía khác nhau. Vị lãnh đạo cao nhất của ngành Công an luôn tự nhắc mình phải suy xét thận trọng trước khi ra quyết định.
Bộ trưởng Trần Quốc Hoàn là người rất ham đọc sách. Không chỉ đọc sách chính luận, ông còn mê đọc văn chương, thơ, kịch… Điều này có lẽ không gây ngạc nhiên, bởi chính Bộ trưởng là tác giả của rất nhiều đầu sách đặt nền móng lý luận cho ngành Công an. Nhưng với tâm hồn hào sảng của người biết cảm và trân trọng giá trị của từng cuốn sách, ông có cách đọc và nâng niu sách rất riêng, mà nhiều cộng sự cùng làm việc với ông khẳng định “chỉ Bộ trưởng Trần Quốc Hoàn mới có”.
Trong chuỗi lịch làm việc kín đặc từ sáng sớm tới đêm khuya, Bộ trưởng tranh thủ đọc sách vào bất kỳ lúc nào rảnh rỗi. Ông đọc sách trước khi đi ngủ, đọc lúc hết giờ làm việc, nhưng những cuốn sách dường như luôn phải đọc vội ấy không bao giờ bị bỏ quên hay để tạm ở đâu đó. Không ai nhớ chính xác Bộ trưởng có bao nhiêu cuốn sách, chỉ biết trong phòng làm việc của ông có một tủ sách lớn, cao ngang tầm mắt. Mỗi khi có một cuốn sách mới, Bộ trưởng cho đóng con dấu “Tủ sách riêng” lên bìa và tự tay triện tên “Trần Quốc Hoàn” ở phía dưới.
Trong tủ sách ấy, ông phân loại sách thành từng ngăn riêng: sách văn học trong nước, văn học nước ngoài, ngăn thơ ca, kịch, v.v… vì thế, tủ sách của ông lúc nào cũng gọn gàng, ngăn nắp. Những tác phẩm có giá trị văn học đích thực và gần gũi với công việc của người Chiến sĩ Công an như “Ruồi Trâu”, “Thép đã tôi thế đấy”… đã trở thành người bạn tri âm với ông trong nhiều năm dài.
Chính từ lòng ham mê đọc sách, Bộ trưởng có cách biểu lộ tình cảm tao nhã: tặng sách cho bạn. Vào những năm 1960 - 1970, đa phần sách do chính Bộ trưởng viết hay sưu tầm trong tủ sách quý chỉ được in bằng loại giấy thường, nét mực không được sắc nét. Nhưng tất cả đều được ông nâng niu dành tặng cho những người bạn tâm giao, mà không ít người trong số họ lại là cấp dưới của ông. Bộ trưởng đặc biệt thích đọc và sưu tầm rất nhiều sách về đắc nhân tâm. Dường như cả đời mình, ông luôn tìm cách sưu tập và đọc những cuốn sách học làm người.
Trên bàn làm việc của Bộ trưởng luôn có cuốn sách “Cách làm việc của một cấp ủy”. Dù cuốn sách này do Bộ trưởng viết, đã được nhiều cộng sự cấp dưới và cả bạn bè coi như sách gối đầu giường, ông vẫn luôn đặt nó trước tầm mắt để tự nhắc nhở chính mình. Ham hiểu biết, ham khám phá thế giới rộng lớn qua những cuốn sách, nhưng không sao nhãng nhiệm vụ; tận tụy không kể ngày đêm trên cương vị lãnh đạo nhưng vẫn cố gắng làm việc thật khoa học để dành nhiều thời gian trau dồi thêm tri thức; đó chính là con người Bộ trưởng Trần Quốc Hoàn.
Ông Nguyễn Văn Tuệ, nguyên thư ký của Bộ trưởng Trần Quốc Hoàn kể lại, ngay chiếc bàn làm việc của Bộ trưởng cũng được sắp xếp khoa học. Bàn có hai hộc tủ, được chia làm hai hệ thống ngăn kéo riêng. Bộ trưởng tự quy định ngăn kéo bên trái đựng các văn bản trung ương, bên phải để văn bản ngành. Trong đó, Bộ trưởng lại chia làm các ngăn nhỏ đựng văn bản lưu, văn bản chỉ đạo, văn bản đang xử lý… Bộ trưởng luôn nhắc nhở các anh em cán bộ phải đánh dấu chìa khóa sao cho mở ngăn thật nhanh.
Dưới bàn làm việc của Bộ trưởng có một chiếc chuông, Bộ trưởng quy ước thông báo yêu cầu gặp ai theo hồi chuông. Trong phòng làm việc của Bộ trưởng có một kỷ vật rất quý giá. Đó là miếng sơn mài có chữ “Suy Nghĩ” được khảm ngọc trai bằng ba thứ tiếng Việt, Anh, Pháp và có thể đọc được từ ba phía khác nhau. Trên cương vị lãnh đạo cao nhất của ngành Công an, Bộ trưởng luôn tự nhắc mình phải suy xét thận trọng trước khi ra quyết định.
Thức cho dân ngủ, gác cho dân vui chơi
“Thức cho dân ngủ, gác cho dân vui chơi, lấy hạnh phúc của nhân dân làm niềm vui, lẽ sống cho mọi cán bộ chiến sĩ; lấy sự nghiệp của Đảng làm mục tiêu phấn đấu của toàn Lực lượng CAND Việt Nam” (trích Diễn văn kỷ niệm 30 năm Ngày thành lập Lực lượng CAND). Đó là điều Bộ trưởng Trần Quốc Hoàn luôn nhắn nhủ CBCS. Ngay bản thân ông cũng luôn là tấm gương mẫu mực cho những điều tâm huyết ấy.--PageBreak--
Ông Nguyễn Văn Tuệ kể lại: “Cứ khi nào có văn bản “hỏa tốc, hẹn giờ” gửi đến thì dù vào giờ nghỉ hay đêm khuya, Bộ trưởng đều gọi vào báo cáo cho kịp thời. Có lần Bộ trưởng đi họp về muộn, anh em thư ký lại không kịp nắm thông tin qua tờ Tin nhanh của TTXVN, Bộ trưởng tỏ ra không hài lòng và buộc các cán bộ phải suy nghĩ, tìm cách tiếp cận tin tức thật nhanh và thật đầy đủ để khỏi lạc hậu với tình hình an ninh trật tự của nhân dân. Vì thế, hàng ngày, các thư ký phải nắm bắt thông tin và báo cáo cho Bộ trưởng vào sáng sớm. Ngoài ra, vào những lúc Bộ trưởng quá bận rộn và với những tin tức quan trọng, các thư ký phải đọc báo, nghe đài và ghi âm vào một chiếc đài riêng để Bộ trưởng tranh thủ nghe, kể cả trước khi đi ngủ”.
Trên cương vị lãnh đạo cao nhất của ngành Công an, Bộ trưởng Trần Quốc Hoàn vẫn giữ nếp sinh hoạt dân dã, cởi mở. Dẫu trong đời đã đi công du nước ngoài khá nhiều lần, ông vẫn chỉ thích rau muống luộc với thịt lợn ướp húng lìu rán. Có khi gặp bữa, Bộ trưởng xuống ăn cơm cùng anh em phục vụ. Chẳng nề hà món ăn đạm bạc, bữa cơm tiếp Bộ trưởng chỉ cần thêm bát thêm đũa là đủ ấm áp và rộn rã tiếng nói cười.
Sau giờ làm việc, thỉnh thoảng Bộ trưởng xuống tận chỗ anh em ăn ngủ để chuyện trò, tán gẫu thân tình như người trong nhà. Để chữa căn bệnh tim mạch, hàng ngày, hai lần sáng chiều, Bộ trưởng thường đi dạo hai vòng quanh công viên Thống Nhất. Vào lúc rảnh rỗi hiếm hoi đó, Bộ trưởng vừa tập thể dục vừa trò chuyện, hỏi han các anh em phục vụ, để thấu hiểu hoàn cảnh từng người và chia sẻ chuyện buồn vui.
 |
| Bộ trưởng Trần Quốc Hoàn (thứ nhất, hàng đầu bên trái) viếng các anh hùng liệt sĩ tại nghĩa trang Hàng Dương, Côn Đảo, tháng 7/1975. |
Suốt 27 năm lãnh đạo Bộ Công an, điều làm Bộ trưởng trăn trở, day dứt không thôi là việc chăm lo cho CBCS Công an vào chi viện cho chiến trường miền
Sau cuộc chia tay ngậm ngùi đó, ông Tư Trọng (tức Anh hùng LLVTND Nguyễn Tài) - người bạn chiến đấu với ông trở về với bao di chứng từ đòn tra tấn dã man của nhà tù đế quốc Mỹ. Khi vào bệnh viện thăm bạn, Bộ trưởng ngồi bên giường bệnh và tự tay đưa từng miếng bông, gạc cho bác sĩ điều trị vết thương cho ông Tư Trọng. Cứ thế, Bộ trưởng ở lại cả buổi, vừa chăm sóc, trò chuyện với bạn, vừa trầm tư suy nghĩ.
Biết mình không có điều kiện chăm sóc con cái hàng ngày, Bộ trưởng Trần Quốc luôn cố gắng dành thời gian, dù chỉ là 5 phút để chơi đùa với chúng. Bình thường, vị Bộ trưởng có dáng vóc cao lớn, phong thái “con nhà võ” ấy có những quyết sách rất táo bạo khi “điều binh khiển tướng”, nhưng lại rất hiền dịu khi ở bên các con. Thậm chí, vợ ông - bà Nguyễn Song Toàn - chưa thấy ông nói to với các con bao giờ.
Cuộc đời gắn bó với ngành Công an đã đưa họ cùng ba đứa con nhỏ đi khắp những chặng đường chiến đấu gian khổ. Cả đời làm việc hết mình, ngay cả tên của năm thành viên yêu quý trong gia đình Bộ trưởng Trần Quốc Hoàn cũng là minh chứng sự tận hiến cho công cuộc giữ gìn an ninh trật tự của một quốc gia non trẻ: Hoàn, Toàn, Thắng, Lợi, Vinh Quang
