Người một ngày làm chỉ huy cảnh sát đô thành

Triệu Quốc Mạnh tốt nghiệp Đại học Luật khoa Sài Gòn và ghi tên theo học Ban Tiến sĩ kinh tế rồi được bổ nhiệm  làm thẩm phán năm vừa 23 tuổi. Đó là một thẩm phán trẻ nhất trong ngành Tư pháp Sài Gòn hồi đó. Năm 1966, dưới trào của Trần Văn Hương, Triệu Quốc Mạnh đã được bổ nhiệm làm thẩm phán hàng thứ ba trong tổng số 9 thẩm phán của tổ chức ngành Tư pháp Sài Gòn. Cũng trong thời điểm  này, đồng chí Tám Cần đã tác động, thuyết phục Triệu Quốc Mạnh trở thành nhân tố nòng cốt của cách mạng trong lực lượng thứ ba.

Được tin Triệu Quốc Mạnh được chính quyền Sài Gòn vinh thăng lên Đệ nhất Phó Biện lý của Tòa Sài Gòn - Gia Định khi anh vừa tròn 30 tuổi, là một chức vụ có đầy quyền hành với cả ngành cảnh sát của ngụy quyền Sài Gòn, anh Tám Cần đã uống một mạch cạn ly bia: "Anh rất mừng là chú đang có uy tín với bọn chúng. Nhưng như thế khi hoạt động càng phải rất khôn khéo. Hiện nay, lực lượng thứ ba chủ trương đấu tranh trực diện với địch đòi hòa giải dân tộc, đuổi Mỹ về nước. Chú là Phó Tổng thư ký lực lượng này phải khéo léo đưa lực lượng đi theo quỹ đạo của ta".

Mạnh xiết chặt tay anh Tám. Anh vừa về đến nhà liền nhận được điện thoại của ông Dương Văn Minh gọi đến chúc mừng. Anh hồ hởi đáp lại thịnh tình đó nhưng cũng hiểu ngay ý nghĩa cú điện sốt dẻo của ông cựu Tổng thống đã bị Thiệu - Kỳ buộc phải sống lưu vong này.

Từ Thái Lan được về nước năm 1970, Dương Văn Minh đã mau chóng gần gũi lực lượng thứ ba do luật sư Trần Ngọc Liễng làm Tổng Thư ký và Triệu Quốc Mạnh làm Phó Tổng thư ký nhằm tạo cho mình một hậu thuẫn chính trị về sau. Chính bởi mối quan hệ hai chiều đó mà trung tuần tháng 4/1975, ông Dương Văn Minh đã cử Giáo sư An Cư, là người của phái ông Minh, đến tìm gặp Bảy Mạnh.

Khi đó, mặc dù Nguyễn Văn Thiệu vẫn chưa chịu từ chức, nhưng Dương Văn Minh biết chắc mình sẽ lên thay chức Tổng thống nên cử Giáo sư An Cư đến gặp Mạnh. An Cư thành thật: “Theo tôi biết, Đại tướng muốn giao cho ông chức Chỉ huy trưởng Cảnh sát Đô thành”.

Khi Giáo sư An Cư về rồi, Triệu Quốc Mạnh liền gặp ngay đồng chí Tám Cần. Sau khi trao đổi để hiểu rõ ý định của Dương Văn Minh xong, anh Tám Cần bảo Mạnh: “Chú nên đến nhà riêng ông Minh nhận lời mời của ông ta. Nhưng phải nói rõ là chỉ nhận khi nào ông ta thực sự nắm chính quyền”.

Và anh đã chính thức nhận chức Chỉ huy trưởng Cảnh sát Đô thành Sài Gòn - Gia Định ngày 28/4 sau khi Dương Văn Minh đã được lưỡng viện bỏ phiếu tán thành bầu làm Tổng thống ngụy quyền. Đấy là ngày mà 5 cánh quân của đại quân ta đã áp sát Sài Gòn. Quân ngụy đang tập trung lực lượng cố thủ, nhưng nhiều tướng tá, kể cả Đại tướng Tổng tham mưu trưởng Cao Văn Viên đã đào tẩu. Riêng Cảnh sát Đô thành, trừ Chuẩn tướng Trang Sỹ Tấn phải đền nợ máu, đã cao chạy xa bay, lực lượng kiên trung, một trong những bảo kiếm bảo vệ Đô thành này vẫn còn khá nguyên vẹn.

Với dáng người cao lớn, đĩnh đạc, phong độ, diện mạo vừa toát lên vẻ lịch thiệp, uyên thông của một trí thức lại vừa có cái oai nghiêm, kiên quyết, tự tin của một quan tòa, luật sư Triệu Quốc Mạnh đã tới bản doanh Bộ Chỉ huy Cảnh sát Đô thành bằng chiếc xe hơi mang cờ Chuẩn tướng đúng vào thời điểm nóng bỏng đó. Tuy anh mặc thường phục, nhưng đã từng biết tên tuổi, chức vụ, tiếng tăm và tướng mạo của vị Đệ nhất Phó Biện lý này, hơn nữa lại có Trung tướng Mai Hữu Xuân, sự vụ của Tổng thống Dương Văn Minh cùng đi giới thiệu nên các sĩ quan Cảnh sát Đô thành đều nhìn anh với ánh mắt nể sợ. Đại tá Lâm Chính Nghĩa, Phó Chỉ huy, khi Trang Sỹ Tấn đào tẩu đã nhấp nhổm hy vọng được lên thay Tấn, lúc này đã chạy ra tận nơi xe hơi đậu đón Triệu Quốc Mạnh.

Anh đã tuyên bố: Anh đã được Tổng thống giao cho vai trò thương thuyết với phe cách mạng và bịa ra việc thương thuyết của Tổng thống đã đạt tới 60%, yêu cầu các sĩ quan không được làm gì ảnh hưởng đến việc thương thuyết. Triệu Quốc Mạnh lại tỏ thái độ cảm thông với hoàn cảnh gia đình, vợ con của các sĩ quan đang bối rối, lo sợ và hứa sẽ tạo điều kiện cho họ có thể giúp đỡ gia đình trong lúc lâm nguy. Trước lời hiệu triệu vừa cứng rắn vừa có tình đó, những tên sĩ quan cảnh sát vốn khét tiếng ác ôn lúc này đều răm rắp lắng nghe và cùng răm rắp thi hành. Còn anh, ngay sau đó đã yêu cầu Lâm Chính Nghĩa nộp cho anh bản danh sách tù chính trị.

Việc đầu tiên Chỉ huy trưởng Triệu Quốc Mạnh làm là ra lệnh giải tán F5 - một lực lượng cảnh sát đặc biệt được trang bị mạnh cả về vũ khí và phương tiện. Thứ hai là lệnh cho toàn lực lượng an ninh bất động, không được nổ súng khi chưa có lệnh của Chỉ huy trưởng.

Ban nãy, khi yêu cầu Lâm Chính Nghĩa đưa cho anh bản danh sách này, anh đã mượn oai Tổng thống hù Nghĩa: Việc đầu tiên của Tổng thống để tỏ thiện chí mà dễ dàng thương thuyết với phía cách mạng là Tổng thống cùng ông Huyền, ông Mẫu đã nhất trí phải thả hết tù chính trị, đuổi Mỹ ra khỏi ngay Việt Nam trong vòng 24 giờ.

Triệu Quốc Mạnh quay máy gọi sang Tổng nha Cảnh sát. Ở đầu dây bên kia chỉ có Đại tá Quy, cấp phó của Nguyễn Khắc Bình trả lời. Mạnh thông báo luôn ý định của Tổng thống:  “Thưa Đại tá, Tổng thống đang có những phương sách khẩn cấp để tháo gỡ tình hình nguy ngập. Cụ bắt tôi phải thả hết tù chính trị để tiện cho cụ thương thuyết. Tôi đã phải tuân lệnh làm việc đó ở các trại giam thuộc quyền. Cụ nhắc tôi phải thông báo cả cho Tổng nha. Đại tá có thể gọi điện lên hỏi lại Tổng thống ngay đi. Nếu chậm trễ sẽ phải chịu trách nhiệm nặng nề đó”. Quy hoảng hốt: “Khỏi cần phải hỏi lại nữa. Tổng thống đã có lệnh như thế, bên Đô thành đã làm, tôi phải làm theo thôi”.

Mạnh buông ống nói. Anh tin các đồng chí của ta đang bị giam ở các trại giam Nguyễn Trãi và Chí Hòa cũng sẽ được thả ra hết ngay sau đó. Nhưng Mạnh chưa thấy yên tâm, anh liền lên xe đi kiểm tra hết một lượt các đơn vị cảnh sát, trại giam khắp các quận nội thành. Khi thấy toàn bộ hệ thống cảnh sát ở Đô thành đã hoàn toàn tê liệt, tan rã và các anh em tù chính trị đã được thả ra hết, anh mới thở phào sung sướng.

Chiếc xe hơi của anh đã đưa anh về nhà một người bạn tri kỷ cùng chí hướng với anh trong lực lượng thứ ba để niềm vui của anh được thả sức trào lên với bạn. Lúc ấy, anh nghĩ ngay đến anh Tám Cần, anh Châu Long và các đồng chí khác. Hẳn giờ này các anh cũng đang hết sức vui mừng bởi sự mẫn cán với Tổng thống Dương Văn Minh của Mạnh. Còn những sĩ quan cảnh sát đã tuyệt đối chấp hành mệnh lệnh của anh rồi vui mừng được anh cho về nhà lo cho vợ con lánh nạn để cho toàn bộ lực lượng cảnh sát ở Đô thành tê liệt, tan rã chính là vì để cho Tổng thống dễ dàng thương lượng, đâu có biết anh làm thế chính là vì trách nhiệm thiêng liêng của một trí thức, chiến sĩ cách mạng