Khi mùa xuân “phi vó” trên những miền đất phía Nam Quảng Trị

Trong nhịp chuyển mùa của đất trời, những cụm linh vật ngựa vì thế không chỉ làm đẹp không gian Tết, mà còn gợi mở một tâm thế mới – rộn ràng, tin tưởng và hướng về một năm khởi sắc.

Tại Khu du lịch sinh thái Trưng Vương, xã Cồn Tiên, điểm nhấn nổi bật nhất là tượng Thánh Gióng cưỡi ngựa vươn mình giữa không gian mở. Công trình cao gần 7m, được thi công bằng bê tông cốt thép, tái hiện hình tượng người anh hùng trong sử thi dân tộc với dáng đứng hiên ngang, ánh nhìn hướng thẳng lên bầu trời. Không chỉ gây ấn tượng bởi quy mô, bức tượng còn tạo hiệu ứng thị giác mạnh nhờ cách xử lý hình khối, màu sắc và bố cục không gian khiến nhiều người có cảm giác như đang đứng trước một tác phẩm tạo hình mang hơi hướng nghệ thuật 3D, nổi khối rõ nét và giàu chiều sâu.

Tác giả của công trình là nghệ nhân trẻ Trương Thiện Tâm (SN 1992, quê xã Triệu Bình). Với anh, việc lựa chọn hình tượng Thánh Gióng cưỡi ngựa không đơn thuần để “bắt kịp” linh vật của năm mà là một chủ ý nghệ thuật nhằm đưa biểu tượng văn hóa – lịch sử quen thuộc vào không gian du lịch cộng đồng để người xem không chỉ thưởng lãm một tác phẩm tạo hình, mà còn được gợi nhắc về tinh thần quật khởi và ý chí bảo vệ non sông của dân tộc.

Ở thị trấn biên giới Lao Bảo, linh vật ngựa lại được kể bằng một sắc thái khác. Tại đây, cụm biểu tượng “mã đáo thành công” với hình ảnh tám chú ngựa đang phi nước đại được lắp đặt trong không gian sinh hoạt cộng đồng, nhanh chóng trở thành tâm điểm của những buổi chiều giáp Tết, nơi người dân và du khách dừng chân ngắm nhìn, chụp ảnh và cảm nhận không khí xuân đang lan tỏa nơi miền biên viễn. Các khối tượng được tạo tác theo nhịp chuyển động liên hoàn, dáng ngựa căng tràn sức sống; phần thân, cổ và đầu đều được xử lý kỹ lưỡng, làm nổi bật vẻ mạnh mẽ và dứt khoát trong từng thế phi.

Không dừng lại ở ý nghĩa “mã đáo thành công” gắn với ước vọng phát đạt, hanh thông, cụm biểu tượng tám ngựa còn được địa phương kỳ vọng sẽ trở thành điểm nhấn của một không gian sinh hoạt văn hóa mới, phục vụ các hoạt động phố đi bộ và chợ phiên biên giới trong dịp Tết. Dù công trình vẫn đang trong quá trình hoàn thiện các tiểu cảnh phụ trợ, nhiều người dân đã tìm đến từ rất sớm. Những bức ảnh check-in bên đàn ngựa liên tiếp xuất hiện trên mạng xã hội, như một cách báo hiệu rằng không khí mùa xuân đã thật sự chạm ngõ vùng biên.

Cũng với hình tượng ngựa, nhưng tại xã Triệu Bình, linh vật lại được thể hiện theo hướng gần gũi, tiết chế và hài hòa hơn với không gian làng quê. Bộ đôi ngựa được đặt tại trung tâm khu sinh hoạt cộng đồng, có kích thước khá lớn – cao gần 4m, dài hơn 5m – nhưng không tạo cảm giác đồ sộ hay nặng nề, mà giữ được sự cân đối, mềm mại trong tổng thể cảnh quan.

Hai linh vật này do nghệ nhân Đinh Văn Tâm thực hiện – người từng được biết đến qua nhiều công trình linh vật tạo dấu ấn tại Quảng Trị trong những năm gần đây. Ở tác phẩm lần này, anh lựa chọn nhấn mạnh vào thần thái của con vật: dáng đứng vững chãi, phần cổ và đầu vươn cao, ánh nhìn mạnh mẽ nhưng không gắt, gợi cảm giác gần gũi, thân thiện và tràn đầy sinh khí.

Chiều ghé thăm điểm linh vật tại Triệu Bình, chị Trần Thị Thủy (trú phường Nam Đông Hà) chia sẻ, chị cảm nhận rất rõ không khí Tết đang đến gần khi chứng kiến những công trình linh vật được dựng lên công phu tại nhiều địa phương. Theo chị Thủy, điểm thú vị của mùa xuân năm nay là người dân có thêm nhiều lựa chọn để du xuân, trải nghiệm và lưu giữ những khoảnh khắc đầu năm trong các không gian văn hóa ngoài trời, thay vì chỉ tập trung ở một vài điểm đến quen thuộc như trước.

Nếu đặt ba không gian Cồn Tiên, Lao Bảo và Triệu Bình cạnh nhau, có thể thấy rõ một bức tranh đa sắc về cách mỗi địa phương kể câu chuyện mùa xuân bằng ngôn ngữ nghệ thuật thị giác. Một bên là hình tượng Thánh Gióng cưỡi ngựa – biểu trưng cho ý chí, sức mạnh và khát vọng vươn lên. Một bên là đàn ngựa phi nước đại nơi miền biên giới, gửi gắm ước vọng hanh thông, thịnh vượng trong giao thương và phát triển. Ở không gian làng quê, cặp ngựa đứng lặng lẽ nhưng vững vàng, gợi cảm giác bình yên, ổn định và bền bỉ.

Điểm gặp nhau của những công trình này không chỉ nằm ở hình tượng linh vật của năm Bính Ngọ, mà còn ở tinh thần sáng tạo của những người làm nghề và cách các địa phương chủ động làm mới không gian công cộng bằng nghệ thuật.

Trao đổi với phóng viên, ông Lê Minh Tuấn, Giám đốc Sở VHTT&DL tỉnh Quảng Trị, cho rằng việc đầu tư, xây dựng các không gian linh vật, tiểu cảnh nghệ thuật trong dịp Tết không đơn thuần để tạo điểm check-in, mà còn là một cách đưa văn hóa đến gần hơn với đời sống cộng đồng.

“Thông qua những công trình tạo hình mang yếu tố truyền thống, các địa phương đang kể câu chuyện của chính mình, thể hiện khát vọng phát triển, đồng thời góp phần hình thành những không gian sinh hoạt văn hóa lành mạnh, phục vụ người dân và du khách trong dịp đầu năm”, ông Tuấn nhấn mạnh.

Từ bàn tay của các nghệ nhân trẻ đến những người thợ lành nghề, mỗi tác phẩm đều mang dấu ấn cá nhân, đồng thời phản ánh khá rõ bản sắc và mong muốn của cộng đồng nơi nó hiện diện.