Nỗi lo mất an toàn thực phẩm những ngày giáp Tết

Ngộ độc từ thức ăn đường phố

Năm 2025, hàng loạt vụ ngộ độc thực phẩm liên quan đến vi khuẩn Salmonella do thức ăn chế biến không an toàn gây ra. Các vụ ngộ độc tập thể với số lượng hàng trăm người nhập viện đã gây lo ngại về vấn đề ATTP. Nhiều vụ ngộ độc tập thể có quy mô lớn đều xuất phát từ thức ăn đường phố và bếp ăn tập thể. Theo báo cáo công tác y tế tháng 12 của Bộ Y tế, toàn quốc xảy ra 6 vụ ngộ độc thực phẩm, làm 303 người mắc, 1 người tử vong.

Điển hình là vào đầu tháng 12/2025, có 97 người sau khi ăn bánh mì cùng một cơ sở trên địa bàn phường Phan Thiết (Lâm Đồng) có dấu hiệu ngộ độc, được đưa đến bệnh viện cấp cứu. Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm Lâm Đồng đã lấy mẫu các thực phẩm còn lại tại xe bánh mì vỉa hè gồm jambon, chả lụa, nem chua, pa-tê, thịt xá xíu gửi Viện Pasteur Nha Trang kiểm nghiệm. Kết quả phát hiện vi khuẩn Salmonella spp trong mẫu nem chua và thịt xá xíu.

Hay vụ ngộ độc bánh mì cô Bích (phường Hạnh Thông, TP Hồ Chí Minh) vào tháng 11 làm 316 người có triệu chứng nghi ngờ ngộ độc thực phẩm. Sở An toàn thực phẩm TP Hồ Chí Minh đã kết luận căn nguyên gây ngộ độc thực phẩm là vi khuẩn Salmonella.

Cũng trong tháng 12, Sở Y tế tỉnh Quảng Ngãi ghi nhận 105 bệnh nhân đến khám, điều trị tại các bệnh viện trong tỉnh sau khi ăn bánh mì tại cơ sở Hồng Vân. Ngoài ra, một số người mắc các triệu chứng nhẹ tự điều trị tại nhà. Đáng chú ý, một trường hợp cao tuổi bị suy thận cấp. Kết quả kiểm tra, xét nghiệm mẫu thực phẩm và mẫu bệnh phẩm cho thấy nguy cơ nhiễm vi sinh vật gây bệnh trong nhân bánh mì.

Những ngày cuối cùng của năm 2025, qua công tác kiểm tra việc chấp hành pháp luật về môi trường và ATTP đối với các hộ kinh doanh ăn uống mỳ, hủ tiếu,... Phòng Cảnh sát Kinh tế Công an TP Hồ Chí Minh phối hợp với cơ quan chuyên môn kiểm nghiệm đối với 2 mẫu thực phẩm (thịt heo xá xíu, thịt ba rọi heo) của một hộ kinh doanh tại phường Thủ Đức. Kết quả phát hiện cả 2 mẫu sản phẩm thịt đều có tổng số vi sinh vật hiếu khí, Salmonella spp và Escherichia coli không phù hợp quy chuẩn của Bộ Y tế đối với ô nhiễm sinh vật trong thực phẩm, gây nguy cơ mất ATTP cho người sử dụng. Phòng Cảnh sát Kinh tế đã ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính 66,5 triệu đồng đối với chủ cơ sở, đình chỉ hoạt động chế biến hai loại thịt heo nói trên trong thời hạn 2 tháng.

Tại Hà Nội, tình trạng kinh doanh thức ăn đường phố vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro và nguy cơ ngộc độc khi thức ăn bày bán ở mặt đường bụi bặm, nhiều nguồn gốc thực phẩm chưa được kiểm soát chặt chẽ, đặc biệt khâu chế biến. Đây là mối lo thường trực nếu trong quá trình chế biến thực phẩm bị nhiễm vi sinh vật, ôi thiu lại được hô "biến" thành thực phẩm an toàn.

Trong năm 2025, toàn ngành y tế ở Trung ương và địa phương đã tiến hành kiểm tra 252.669 cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm; phát hiện 14.107 cơ sở vi phạm về an toàn thực phẩm, chiếm 5,58%. Trong số các cơ sở vi phạm, cơ quan chức năng đã xử lý 3.811 cơ sở, chiếm 27,01%, tăng so với cùng kỳ năm 2024 (22,2%). Cụ thể, 3.132 cơ sở bị xử phạt với tổng số tiền phạt 17,6 tỷ đồng; 40 cơ sở bị đình chỉ hoạt động; 256 cơ sở bị tiêu hủy sản phẩm với 141 loại thực phẩm. Cục An toàn thực phẩm đã triển khai 8 đoàn thanh tra, kiểm tra; đồng thời tăng cường hậu kiểm hoạt động kinh doanh, quảng cáo thực phẩm bảo vệ sức khỏe trên internet và môi trường mạng.

Thực phẩm "bẩn" vẫn là thách thức

Càng gần Tết, các đối tượng đầu nậu càng tìm đủ mọi cách để vận chuyển thực phẩm "bẩn" đưa vào thị trường. Thực phẩm "bẩn" chủ yếu trà trộn bán vào nhà hàng, quán ăn, chế biến đồ ăn sẵn. Theo Cục Quản lý thị trường (QLTT) Hà Nội, vào ngày nghỉ Tết Dương lịch đầu tiên (1/1), Đội QLTT số 10 phối hợp với Công an xã Sóc Sơn và Đội CSGT số 15 tiến hành kiểm tra xe ôtô mang BKS 29D-420.11, phát hiện trên xe có 26 bao tải chứa 831kg chân gà đông lạnh đã bốc mùi hôi thối, không rõ nguồn gốc, xuất xứ. Đội QLTT số 10 đã ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với chủ hàng là ông Lưu Văn Hưng (xã Quang Minh, Hà Nội) 17 triệu đồng, buộc tiêu huỷ toàn bộ số thực phẩm vi phạm.

Theo Cục Quản lý thị trường Hà Nội, vào dịp Tết, nhu cầu tiêu thụ hàng hoá trong dịp Tết tăng cao, ngoài các mặt hàng tươi sống không rõ nguồn gốc, xuất xứ, các đối tượng còn trà trộn hàng đông lạnh đã bị phân huỷ, bốc mùi đưa vào thị trường. Để biến những mặt hàng này trở nên tươi ngon, họ thường tẩm ướp gia vị, chất tạo mùi, chất tẩy rồi trà trộn vào nhà hàng, quán ăn, quán nướng vỉa hè. Ngoài ra, thực phẩm chế biến sẵn, đóng hộp cũng được nhập lậu một cách tinh vi. Vì vậy, việc siết chặt kiểm tra, kiểm soát ngay từ cửa khẩu, đường vận chuyển đến kho hàng, điểm tập kết là hết sức quan trọng, nhằm ngăn chặn thực phẩm bẩn đến bàn ăn của người tiêu dùng.

Hà Nội đã thành lập 3 đoàn kiểm tra liên ngành với hình thức kiểm tra đột xuất là chủ đạo. Mới đây nhất, Đoàn kiểm tra số 1 đã kiểm tra Công ty TNHH kinh doanh thực phẩm Tiến Phát (phường Đông Ngạc) chuyên kinh doanh các mặt hàng thịt gia súc, gia cầm và thuỷ sản đông lạnh. Kết quả chủ cơ sở và 5 nhân viên trực tiếp tham gia sản xuất chưa xuất trình được giấy chứng nhận sức khỏe theo quy định. Thời điểm kiểm tra, công ty cũng chưa xuất trình đầy đủ giấy tờ chứng minh nguồn gốc, xuất xứ các loại thực phẩm đang kinh doanh.

Đây là một vi phạm tiềm ẩn nguy cơ rất lớn đối với sức khỏe người tiêu dùng khi nhu cầu tiêu thụ thực phẩm đông lạnh vào dịp cuối năm gia tăng. Đặc biệt, điều kiện vệ sinh cơ sở còn rất kém như: Một số thực phẩm để trực tiếp dưới nền kho lạnh; khu vực sơ chế, đóng gói thuỷ sản và khu vực chia cắt, rửa thực phẩm, tình trạng vệ sinh rất kém; xuất hiện ruồi trong khu vực sản xuất, tường và nền nhà khu vực rửa bị rêu mốc, không được vệ sinh thường xuyên…

Theo ông Nguyễn Quang Trung, Phó Chi cục trưởng Chi Cục An toàn vệ sinh thực phẩm Hà Nội, kiểm tra đột xuất giúp phát hiện nhanh các vi phạm về chất lượng thực phẩm, ngăn chặn kịp thời thực phẩm bẩn tuồn ra thị trường.