Doanh nghiệp vượt qua thách thức để xuất khẩu xuyên biên giới

Đòn bẩy mở rộng thị trường và nâng tầm doanh nghiệp nhỏ

Bà Lê Hoàng Oanh, Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương) nhấn mạnh, TMĐT giữ vai trò then chốt trong việc mở rộng thị trường toàn cầu, hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ vượt qua hạn chế về quy mô, tối ưu chi phí và khai thác dư địa tăng trưởng lớn. Theo bà Oanh, nếu xuất khẩu truyền thống chỉ tiếp cận phạm vi khách hàng nhất định, thì TMĐT xuyên biên giới cho phép DN vươn tới hàng tỷ người tiêu dùng trên toàn cầu.

Ông Trần Trọng Tuyến, Phó Chủ tịch Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam (VECOM) cho biết, trong những năm gần đây, TMĐT xuyên biên giới trở thành xu hướng quan trọng, mở ra cơ hội xuất khẩu mới cho DN Việt, đặc biệt là khối siêu nhỏ, nhỏ và vừa. Khung pháp lý đang dần hoàn thiện với Luật Thương mại điện tử (hiệu lực từ tháng 7 tới) và kế hoạch phát triển TMĐT quốc gia giai đoạn 2026–2030, đã đề ra mục tiêu tổng quát tăng cường tiêu thụ cho sản phẩm Việt Nam cả trong và ngoài nước thông qua TMĐT; đẩy mạnh giao dịch, TMĐT xuyên biên giới. Cùng với đó, các hiệp hội và nền tảng như Amazon đã tích cực hỗ trợ DN đẩy mạnh xuất khẩu trực tuyến, góp phần giúp hàng Việt tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng toàn cầu.

Theo nghiên cứu của Access Partnership, 97% doanh nghiệp MSME trong ngành nội thất và thời trang được khảo sát cho rằng, xuất khẩu TMĐT đóng vai trò thiết yếu cho tăng trưởng trong tương lai của họ, trong khi 96% ghi nhận việc ứng dụng TMĐT giúp nâng cao năng lực cạnh tranh toàn cầu.

Báo cáo dự báo xuất khẩu ngành nội thất của Việt Nam sẽ tăng từ 343 nghìn tỷ đồng (14 tỷ USD) năm 2024 lên 540 nghìn tỷ đồng (22 tỷ USD) vào năm 2029, trong đó xuất khẩu TMĐT B2C dự kiến tăng trưởng nhanh gấp đôi so với tốc độ chung của xuất khẩu truyền thống trong ngành. Đối với ngành thời trang, kim ngạch xuất khẩu được kỳ vọng đạt 2.137 nghìn tỷ đồng (88 tỷ USD) vào năm 2029, với TMĐT tăng trưởng nhanh gấp 5 lần so với các kênh truyền thống.

Báo cáo cũng nhấn mạnh nền tảng sản xuất vững chắc của Việt Nam, với vị thế là một trong những quốc gia xuất khẩu đồ gỗ hàng đầu thế giới và ngành dệt may phát triển - là yếu tố then chốt thúc đẩy mở rộng xuất khẩu qua kênh số.

Những kết luận này phù hợp với dữ liệu của Amazon khi thống kê tốc độ tăng trưởng của DN Việt Nam trên Amazon. Trong 12 tháng tính đến ngày 31/7/2025, số lượng sản phẩm do các đối tác bán hàng Việt Nam bán ra trên Amazon đã tăng 35% so với cùng kỳ năm trước, với các ngành hàng nổi bật như nhà cửa, nhà bếp, sức khỏe & chăm sóc cá nhân, thời trang và làm đẹp—trùng khớp với các thế mạnh sản xuất của Việt Nam được nêu trong báo cáo của Access Partnership.

Ở góc độ DN sản xuất ngành dệt may, ông Phạm Văn Việt, Chủ tịch HĐQT Công ty TNHH Việt Thắng Jean (VitaJean) nhấn mạnh, TMĐT không chỉ là kênh bán hàng mà đã trở thành chiến lược cốt lõi giúp DN xuất khẩu trực tiếp ra thị trường quốc tế. Thông qua TMĐT, DN có thể rút ngắn hành trình đưa sản phẩm đến tay người tiêu dùng, giảm phụ thuộc vào các khâu trung gian truyền thống, từ đó tối ưu chi phí và gia tăng biên lợi nhuận.

Đáng chú ý, việc tận dụng dữ liệu từ các nền tảng số còn giúp DN nắm bắt nhanh xu hướng, thị hiếu khách hàng toàn cầu, chủ động điều chỉnh sản xuất và giảm rủi ro phụ thuộc vào đơn hàng gia công. Đây được xem là hướng đi tất yếu để DN may mặc nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững trong bối cảnh thị trường quốc tế ngày càng biến động.

Theo ông Huỳnh Lê Đại Thắng, Giám đốc Công ty TNHH đồ gỗ Nghĩa Sơn, TMĐT xuyên biên giới đang mở ra hướng đi mới khi DN có thể trực tiếp bán hàng tới khách quốc tế qua các nền tảng như Amazon, Wayfair, Walmart và website riêng với thương hiệu Victory Relax. Tuy nhiên, việc chuyển từ mô hình B2B truyền thống sang B2C trên môi trường số không hề dễ dàng, đòi hỏi DN phải được hỗ trợ đào tạo và cập nhật công nghệ liên tục.

Ông Thắng cho rằng, để tận dụng hiệu quả kênh TMĐT xuyên biên giới, doanh nghiệp cần đầu tư đội ngũ nhân sự chuyên trách, đặc biệt là lực lượng trẻ, am hiểu công nghệ và nhanh nhạy với xu hướng, qua đó từng bước nâng cao năng lực cạnh tranh và mở rộng thị trường toàn cầu.

Tháo gỡ điểm nghẽn, tăng tốc xuất khẩu số

Dù tiềm năng lớn, xuất khẩu qua TMĐT xuyên biên giới vẫn đối mặt nhiều thách thức.

Bà Nguyễn Thị Diễm Hằng, Tổng giám đốc Công ty cổ phần Vinanutrifood Bình Định cho biết, xuất khẩu qua TMĐT xuyên biên giới là kênh tăng trưởng mới giúp DN Việt tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng toàn cầu qua Amazon, Alibaba, TikTok Shop.

Hàng Việt, đặc biệt nông sản chế biến, thực phẩm và mỹ phẩm thiên nhiên đang dần xây dựng chỗ đứng quốc tế nhưng quy mô còn khiêm tốn do chưa làm chủ thương hiệu, logistics và vận hành số. Đơn hàng xuất khẩu TMĐT Việt Nam chủ yếu theo ba hướng: B2C trực tiếp, B2B qua nền tảng số và thương mại qua mạng xã hội. Phần lớn đơn hàng vẫn qua trung gian, làm hạn chế giá trị và lợi nhuận.

Theo bà Hằng, Vinanutrifood đang chuyển hướng lưu kho và hoàn thiện đơn hàng tại các quốc gia như Mỹ, Trung Quốc để giảm chi phí và thời gian vận chuyển, thay vì gửi trực tiếp từ Việt Nam. Hiện, DN Việt Nam nói chung rất mong muốn Chính phủ có thể hỗ trợ xây dựng trung tâm logistics ngoại quan tại các thị trường lớn nhằm giúp DN Việt giảm chi phí và thuận tiện hơn trong xuất khẩu TMĐTxuyên biên giới.

Bà Hằng cho rằng, TMĐT xuyên biên giới là cơ hội gồm tiếp cận nhanh thị trường toàn cầu, chi phí thấp và phù hợp sản phẩm có câu chuyện, xu hướng “xanh – sạch”. Song, thách thức đối với DN là chi phí logistics cao, thiếu kinh nghiệm xây dựng thương hiệu quốc tế và rào cản kỹ thuật, pháp lý.

Tương tự, về phía Amazon, ông Darren Ong, Giám đốc Chính sách Công Đông Nam Á, chia sẻ rằng, logistics luôn là bài toán khó nhất.

Để thúc đẩy xuất khẩu qua TMĐT xuyên biên giới, bà Lê Hoàng Oanh nhấn mạnh, đây không chỉ là kênh bán hàng mà là định hướng chiến lược dài hạn. Các bộ, ngành đang hoàn thiện khung pháp lý với chính sách về thuế, hải quan, bảo vệ người tiêu dùng nhằm tạo môi trường minh bạch, phù hợp tiêu chuẩn quốc tế. Bên cạnh đó, DN cần chủ động nâng cao năng lực, tuân thủ tiêu chuẩn quốc tế, đầu tư công nghệ số và tận dụng các nền tảng TMĐT toàn cầu. Việc ứng dụng AI, Big Data, xây dựng thương hiệu số và tối ưu logistics sẽ là yếu tố then chốt để nâng cao sức cạnh tranh và mở rộng thị trường.

Để vượt qua các thách thức về tiêu chuẩn hóa, logistics, thanh toán và sự cạnh tranh gay gắt từ hàng hóa các nước khác, ông Trần Thanh Hải, Phó Cục trưởng Cục Xuất Nhập khẩu (Bộ Công Thương) lưu ý, doanh nghiệp phải sản xuất ra những mặt hàng đáp ứng được yêu cầu khắt khe và phù hợp với xu hướng tiêu dùng trực tuyến của thị trường nước ngoài. Đồng thời, công tác xúc tiến cần tập trung vào việc xây dựng thương hiệu trên môi trường số. Nhà nước cần mở rộng thị trường qua các FTA thế hệ mới và hoàn thiện hệ sinh thái thanh toán số.

Ông Larry Hu, Giám đốc Amazon Global Selling khu vực Đông Nam Á, cho biết báo cáo của Access Partnership mang đến góc nhìn xác thực, độc lập về cả cơ hội tăng trưởng lớn cũng như những thách thức thực tế mà DN Việt Nam đang đối mặt trong xuất khẩu TMĐT.

Nhìn chung, các DN Việt Nam ngày càng tận dụng TMĐT để tiếp cận khách hàng quốc tế, đặc biệt trong các ngành như nội thất và thời trang. Những chuyển biến này phản ánh xu hướng chung được nêu trong báo cáo, cho thấy vai trò ngày càng quan trọng của kênh số trong bức tranh xuất khẩu của Việt Nam.