Những nhân tố tác động tới nhận thức và thực hành sáu điều Bác Hồ dạy trong tình hình hiện nay

Ai cũng thấy 6 điều Bác Hồ dạy về tư cách đạo đức của người Công an cách mệnh là sâu sắc và toàn vẹn. Nhưng giá trị và hiệu quả của 6 điều Bác Hồ dạy phần lớn lại ở khâu người Công an cách mệnh thực hành như thế nào. Tới nay, 6 điều Bác dạy đã đồng hành với lực lượng Công an hơn 65 năm.

Gần hai phần ba thế kỷ qua, đã có hàng ngàn, hàng vạn CBCS Công an trưởng thành, mẫu mực trong thực hành 6 điều Bác dạy, nhưng cũng không ít đồng chí không thực hành được, thậm chí có người làm ngược lại 6 điều Bác dạy. Vì sao lại có thực tế đó?

Nhận thức và thực hành là hai khâu thống nhất trong hành vi của con người, nó tạo ra khả năng hoạt động tự giác của con người. Đó cũng là điều để phân biệt con người với các loài động vật khác chỉ biết hành động theo bản năng. Để làm đúng 6 điều Bác dạy, đòi hỏi người Công an phải có nhận thức đúng, đi tới thực hành đúng.

Nhận thức đúng là cơ sở để đi tới thực hành đúng. Nói anh A có nhận thức đúng nhưng thực hành sai là không đúng quy luật. Anh A có thể có nhận thức đúng nhưng thực hành sai vì khi đó trong anh ta cái nhận thức không đúng nó lớn hơn, mạnh hơn, nó lấn át cái nhận thức đúng, nó dẫn dắt hành vi sai ở anh ta.

Hiện nay, đối với lực lượng Công an có những nhân tố nào tác động tới nhận thức và thực hành 6 điều Bác Hồ dạy? Bản chất của con người là tổng hòa các mối quan hệ xã hội. Công an Việt Nam cũng chịu tác động của hiện thực trong nước và thế giới. Xã hội Việt Nam hiện nay đang ở thời kỳ quá độ tiến lên CNXH. Thời kỳ quá độ này càng phức tạp trong điều kiện Việt Nam thực hiện một đòi hỏi khách quan là đổi mới, mở cửa hội nhập.

Diễn biến các mối quan hệ xã hội Việt Nam thời kỳ quá độ gắn với đổi mới, mở cửa hội nhập, định hướng đi lên CNXH là những nhân tố hằng ngày, hằng giờ tác động tới nhận thức và thực hành 6 điều Bác Hồ dạy của lực lượng Công an cách mạng nước ta.

Các mối quan hệ xã hội này diễn ra rất đa dạng, phong phú, trên tất cả các mặt tư tưởng chính trị, kinh tế, văn hóa, đạo đức, lối sống, xã hội, trên bình diện trong nước và quốc tế và nó có mối quan hệ biện chứng với nhau. Các mối quan hệ xã hội trên các mặt này đều rất quan trọng, nhưng quan trọng nhất là các nhân tố trên lĩnh vực tư tưởng chính trị.

Thực chất các mối quan hệ này là cuộc đấu tranh giai cấp, đấu tranh dân tộc gay gắt và triệt để nhất. Mục tiêu của cuộc đấu tranh này là làm cho CNXH chiến thắng ở Việt Nam – tức là vượt qua thời kỳ quá độ, CNXH ra đời và tồn tại. Cuộc đấu tranh này càng khó khăn, phức tạp khi nhân dân ta tiến hành cuộc đấu tranh đi từ “vũng bùn thực dân” cả trăm năm đi ra, lại cả những “rác rưởi”, những “luồng gió độc” tràn vào khi Việt Nam mở cửa.

Sự tác động này luôn có hai mặt tốt  - xấu, đúng – sai, đòi hỏi con người Việt Nam, trước hết là đội ngũ cán bộ, đảng viên, đặc biệt là trong lực lượng Công an phải có trình độ, bản lĩnh – như Chủ tịch Hồ Chí Minh từng dạy – để nhận biết đâu là đúng, đâu là sai, đâu là tốt, đâu là xấu. Đúng, tốt thì quyết tâm làm; sai, xấu thì kiên quyết không làm, kiên quyết chống lại.

Tác động quan hệ xã hội hiện nay trên lĩnh vực tư tưởng chính trị đòi hỏi người Công an phải có lý tưởng, có lý luận chính trị khoa học và cách mạng, có trình độ chuyên môn nghiệp vụ chuyên sâu làm điều kiện để hoàn thành tốt nhiệm vụ chính trị của người Công an cách mạng và vững vàng trước các cuộc tiến công của hệ tư tưởng tư sản, phản động. Đòi hỏi này, tức là người Công an phải có nhận thức tư tưởng chính trị đúng và nhận rõ biểu hiện cụ thể của sự đúng này.

Như Chủ tịch Hồ Chí Minh từng dạy: Là Công an phải nhận rõ: “Công an của ta là CAND, vì nhân dân mà phục vụ và dựa vào nhân dân mà làm việc”. Và khi thực hành phải trên nhận thức đúng đắn đó mà “Đối với Chính phủ, phải tuyệt đối trung thành”; “Đối với nhân dân, phải kính trọng, lễ phép”; “Đối với địch, phải cương quyết, khôn khéo”.

Công an cũng là người, không phải là thánh thần; Công an cũng phải ăn, mặc, ở, đi lại, cũng có gia đình, có nhu cầu về vật chất và về tinh thần. Bởi vậy, ngoài việc chịu sự tác động về chính trị, người Công an còn chịu sự tác động từ nhân tố kinh tế, văn hóa, đạo đức, lối sống…

Trong công cuộc đổi mới hiện nay, xây dựng và phát triển kinh tế là nhiệm vụ trung tâm, là thi đua làm giàu, là xây dựng và phát triển nền kinh tế thị trường nhiều thành phần định hướng XHCN…

Bác Hồ đến thăm và chúc tết một số gia đình cán bộ, chiến sĩ tại cơ quan Bộ Công an. (Tết Tân Sửu - 1961).

Thực hiện đường lối, nhiệm vụ này trong khoảng hơn 25 năm qua, bộ mặt kinh tế nước ta có những bước tiến, thay đổi căn bản, đời sống nhân dân được cải thiện rõ rệt. Nhưng mặt khác, trong xã hội xuất hiện giàu – nghèo và khoảng cách giàu - nghèo ngày càng lớn. Đi liền với sự giàu lên của một bộ phận xã hội là lối sống vương giả, là sự thay đổi, thậm chí là sự đảo ngược những giá trị đạo đức, văn hóa.

Có không ít trường hợp cùng học phổ thông, nhưng khi vào đời, người là Công an, người là ông chủ và hai đời sống, hai lối sống trái ngược xuất hiện. Cùng lúc là tác động của “diễn biến hòa bình” của các thế lực thù địch trên tất cả các lĩnh vực kinh tế - chính trị - văn hóa - đạo đức - lối sống của Việt Nam. Thực tế này hằng ngày, hằng giờ tác động đến người Công an.

Chịu sự tác động của các nhân tố này, nhận thức của người Công an sẽ quyết định có thực hành được hay không 6 điều Bác Hồ dạy. Trên thực tế, có những người Công an không chấp nhận sự khác biệt trong đời sống xã hội hiện nay, họ cho rằng họ cũng có quyền sống vương giả như những ông chủ. Nhưng đồng lương của họ không cho phép họ sống như vậy. Đúng như Bác Hồ đã từng chỉ ra, họ dễ tìm cách đục khoét dân, moi tiền của Chính phủ.

Bởi vậy, hiện nay vẫn có hiện tượng tiêu cực, nhũng nhiễu ở một số ít cán bộ Công an mà các phương tiện thông tin đại chúng đã phản ánh. Ngược lại, tuyệt đại bộ phận CBCS lực lượng Công an nhận thức được tính khách quan của những hạn chế, những mặt trái của kinh tế thị trường ở thời kỳ quá độ đi lên CNXH, nhưng cái được của cách mạng là rất to lớn, nước ta đã ra khỏi khủng hoảng kinh tế - xã hội, đã vượt qua tình trạng non yếu, kém phát triển, đưa nước ta thành nước đang phát triển, lần đầu tiên nước ta làm đủ ăn và có tích lũy, đời sống nhân dân, trong đó có lực lượng Công an được cải thiện rõ rệt.

Nhờ nhận thức đúng như vậy mà lực lượng Công an vẫn thực hành tốt lời Bác dạy “Đối với tự mình, phải cần, kiệm, liêm, chính”, không gục ngã trước kẻ thù dù nó có núp dưới đồng tiền. Trong lúc đất nước còn phải thực hiện xóa đói, giảm nghèo, người CAND càng nhớ lời Bác dạy, trong hoàn cảnh đó ai muốn riêng hưởng ăn ngon, mặc đẹp là không đạo đức. Và đạo đức là cái gốc của người CAND, không có đạo đức tức là thiếu cái căn bản thì dù tài giỏi mấy cũng không thể phục vụ và lãnh đạo nhân dân được.

Trong hơn 25 năm đổi mới, chịu tác động của những nhân tố từ mặt trái trong kinh tế thị trường, từ cuộc tiến công thâm độc của chiến lược “diễn biến hòa bình”, CAND Việt Nam vẫn tự hào là lá chắn thép, là thanh bảo kiếm của cách mạng, của Đảng, của dân tộc.

Nhiệm vụ cách mạng Việt Nam hiện nay rất nặng nề, vô cùng khó khăn và phức tạp. Như Bác Hồ đã chỉ cho nhân dân ta thấy rõ, cuộc cách mạng XHCN Việt Nam ở thời kỳ quá độ là cuộc cách mạng sâu sắc nhất, triệt để nhất, xưa nay chưa từng có ở nước ta, nó làm thay đổi toàn diện nước ta từ hạ tầng cơ sở đến kiến trúc thượng tầng, đến tâm lý, cách nghĩ và lối sống của con người.

Cuộc cách mạng này đòi hỏi rất cao ở nhân dân ta, Công an ta những năng lực, phẩm chất của con người mới. Trong đó, Bác đặc biệt chú ý tới yếu tố gốc, cái căn bản của con người mới là đạo đức cách mạng. Đối với người Công an, đạo đức mới – đạo đức cách mạng được kết tinh trong 6 điều Bác Hồ dạy.

Hiện nay, có nhiều nhân tố, tích cực có, tiêu cực có, tác động tới người Công an. Một vấn đề đặt ra là làm thế nào để trong hoàn cảnh đó, người Công an có được nhận thức đúng để đi tới thực hành tốt 6 điều Bác Hồ dạy. Điều đó cũng có nghĩa là để người Công an có đạo đức mới làm gốc, làm nền cho sự trưởng thành, phát triển.

Giải quyết vấn đề này có hai phía: tập thể và cá nhân người Công an. Tập thể là Đảng, Nhà nước, Bộ Công an phải có chiến lược đào tạo, bồi dưỡng toàn diện lực lượng Công an, trong đó xây dựng lý tưởng cách mạng, bồi đắp đạo đức mới cho người Công an là yếu tố xuyên suốt, là yếu tố gốc.

Điều này phải được thể hiện rõ trong các chương trình đào tạo, bồi dưỡng, trong pháp luật và trong các quy định của lực lượng Công an. Trong đó, phải thường xuyên làm cho người Công an hiểu rõ và thấm nhuần sâu sắc: 6 điều Bác Hồ dạy “là những đạo đức và tư cách mà người Công an cách mệnh phải có, phải giữ cho đúng”.

Về cá nhân người Công an, đòi hỏi phải tự giác thường xuyên rèn luyện toàn diện. Trong đó, rèn luyện về tư tưởng chính trị và đạo đức cách mạng, trước hết là 6 điều Bác Hồ dạy là căn bản nhất. Những nhận thức đúng của người Công an về tư tưởng chính trị, đạo đức phải đi tới thực hành đúng trong các mối quan hệ cụ thể đối với tự mình, đối với nhân dân và đối với công việc của người Công an.

Điểm gặp nhau của yếu tố tập thể và cá nhân người Công an cách mạng là nhận thức đúng và thực hành đúng của người Công an trước những nhân tố hằng ngày, hằng giờ tác động tới họ, mà biểu hiện cụ thể là người Công an nhận thức đúng và thực hành đúng 6 điều Bác Hồ dạy về tư cách đạo đức của người Công an cách mạng