Vì sao Mỹ muốn biến Nhật thành căn cứ quân sự hàng đầu?

Theo Washington, cuộc chiến chống chủ nghĩa khủng bố quốc tế và ngăn chặn sự phát triển của các loại vũ khí hủy diệt hàng loạt sẽ hiệu quả hơn nếu huy động một lực lượng thống nhất phối hợp của Mỹ nằm rải rác khắp nơi trên thế giới trong trường hợp khẩn cấp. Theo hướng này, căn cứ Zama, thuộc tỉnh Karagawa (nam Tokyo) có thể sẽ đảm bảo vai trò là một căn cứ quân sự chiến lược trong việc huy động các lực lượng can thiệp trong khu vực rộng lớn trải từ Đông Á đến Trung Đông.

Tuy nhiên, theo báo giới Nhật thì có 3 nguyên nhân khiến Mỹ muốn biến Nhật thành một mẫu hạm. Thứ nhất là vấn đề về Triều Tiên. Thứ hai là cuộc chiến chống chủ nghĩa khủng bố quốc tế. Thứ ba là Đài Loan.

Một chuyên gia quân sự Nhật cho biết, ý tưởng chuyển tổng hành dinh của Binh đoàn Bộ binh số 1 của Mỹ còn vì tình hình Triều Tiên. Việc phối hợp điều đình các lực lượng không quân của nước này tại Nhật với các đơn vị không quân Mỹ đóng tại đảo Guam là nhằm đề phòng vấn đề Đài Loan. Hiện trên đảo Guam, quân Mỹ đã tập trung khoảng 30 máy bay ném bom chiến lược B-52 và B-1. Như vậy, Mỹ đang dần biến hòn đảo này thành một căn cứ hàng đầu.

Tuy nhiên, đề nghị này của người Mỹ không dễ gì nhận được sự chấp thuận của giới lãnh đạo Nhật Bản. Đúng là Hiệp ước An ninh của Mỹ-Nhật buộc đất nước Mặt trời mọc phải cung cấp các căn cứ quân sự cho Mỹ, nhưng điều bắt buộc này phải nằm trong khuôn khổ của việc gìn giữ an ninh cho Nhật và bảo vệ hòa bình và an ninh quốc tế tại vùng Viễn Đông.

Mặc dù những thay đổi mới đây cả về mặt nguy cơ đe dọa khủng bố lẫn công nghệ quân sự nhưng Mỹ vẫn chưa thể biện minh cho việc chuyển cả tổng hành dinh Binh đoàn Bộ binh số 1 từ Washington qua Nhật chỉ căn cứ vào điều khoản trong Hiệp ước An ninh của Mỹ-Nhật. Việc di dời tổng hành dinh Binh đoàn Bộ binh số 1 Mỹ tới Nhật là vượt quá khuôn khổ của Hiệp ước này.

Hiện nay, Mỹ khó có thể đạt được sự chấp thuận của người Nhật vì nếu chấp thuận dự án này, Nhật sẽ phải đối phó với những căng thẳng ngoại giao với các nước láng giềng và trong khu vực. Điều này giải thích quan điểm chần chừ của Tokyo trước đề xuất của Mỹ.

Đối với người Nhật, điều quan trọng nữa là phải biết liệu việc tái tổ chức này có giúp gì cho việc giảm gánh nặng từ các căn cứ quân sự Mỹ hiện đang tập trung tại đảo Okinawa hay không? (75% lực lượng Mỹ đồn trú tại Nhật đóng trên hòn đảo này chiếm tới 20% tổng diện tích của khu đảo). Kế hoạch đề xuất vừa rồi của Mỹ có khả năng sẽ thay đổi hiệp ước vốn được áp dụng từ nửa thế kỷ nay.

Báo chí Nhật cho biết, Hiệp ước An ninh Mỹ - Nhật không giải quyết được tất cả các vấn đề. Nếu Mỹ tự coi mình là siêu cường duy nhất trên thế giới và chỉ cần vài nước ủng hộ quan điểm thôi thì cũng khó có thể đảm bảo được tình hình an ninh trên thế giới. Tình hình Iraq hiện nay là một bằng chứng. Thủ tướng Nhật Junichiro Koizumi khẳng định sẽ trả lời đề xuất của Washington trong khuôn khổ tôn trọng hiến pháp nước này và tuân thủ hiệp ước an ninh hiện hành