Tính cách của những kẻ giết người hàng loạt

Bằng lăng kính khoa học, giới nghiên cứu đã cố tìm hiểu những gì ẩn sâu bên trong não trạng những kẻ như Cho Seung-hui.

Cho Seung-hui và những dấu hiệu bất thường thời niên thiếu

Ngay từ nhỏ, Cho Seung-hui đã có nhiều dấu hiệu bất thường (thậm chí quái đản) – theo lời kể từ bà cô Kim Yang-soon 87 tuổi tại Seoul (New York Times 22/4/2007). Khi bố mẹ Cho thông báo việc gia đình sắp dọn sang Mỹ, nhiều thân nhân không giấu vẻ vui mừng, cho rằng tính ít nói kỳ lạ của Cho có thể thay đổi khi sống trong môi trường mở như xã hội Mỹ.

Tuy nhiên, mọi người lại thất vọng khi nghe mẹ Cho điện về kể rằng Cho vẫn thui thủi chui vào “vỏ ốc” riêng. Hồi ở Seoul, gia đình Cho chưa bao giờ có nhiều tiền.

Họ sống trong căn hộ nhỏ 40m² ở tầng hầm chung cư. Bố Cho Seung-hui – ông Seung-tae – làm việc tại các mỏ dầu và công trình xây dựng ở Arập Xêút, sau thời gian sống bằng nghề bán sách cũ tại Seoul.

Ông kết hôn với Kim Hwang-im (xuất thân từ gia đình nghề nông tại CHDCND Triều Tiên) trong một cuộc hôn nhân sắp đặt. Năm 1984, những người thân di cư sang Mỹ rủ gia đình Cho cùng đi.

Sau khi mất 8 năm xin visa, năm 1992, họ đến Detroit. Năm 1997, họ dành dụm đủ để mua căn nhà 145.000 USD tại Centreville (Virginia). Ông Seung-tae xoay sở nhiều nghề trước khi làm thợ là quần áo mãi đến nay.

Ông chủ tiệm giặt Green Cleaners cho biết Seung-tae làm việc cần cù, gần như suốt tuần, từ 8 giờ sáng đến 10 giờ tối mỗi ngày, và chưa bao giờ xin nghỉ quá hai ngày.

Vợ ông cũng làm công việc tương tự, cho đến cách đây vài năm, khi nhận làm trong một căngtin trường trung học để gia đình có thể xin được bảo hiểm y tế.

Phần mình, Cho vẫn sống “lặng lẽ” một cách kỳ lạ. Bạn bè trung học vẫn thường chọc khi Cho buộc phải mở miệng theo yêu cầu giáo viên. Và Cho gần như là người “vô hình”. Hàng xóm đôi khi thấy Cho chơi một mình với quả bóng rổ.

Khi họ hỏi, Cho tảng lờ như chẳng hề nghe. Khi đưa Cho vào Đại học Công nghệ Virginia, bố mẹ một lần nữa lại hy vọng môi trường đại học có thể phá vỡ cái thế giới câm nín của cậu con trai duy nhất. Nhưng rồi Cho chẳng mảy may thay đổi. Thậm chí còn kỳ lạ hơn...

Một lần, Cho nói với bạn cùng phòng ký túc xá rằng mình có bạn gái. Tên cô ấy là Jelly. Nàng là người mẫu và sống ở... ngoại tầng không gian, chu du khắp nơi bằng phi thuyền. Lần kia, khi cậu bạn Andy Koch trở về phòng, Cho xua tay đuổi đi, nói rằng bên trong đang có Jelly. Cho Seung-hui tâm sự rằng “cô ấy” gọi mình là “Spanky”.

“SpankyJelly” sau đó xuất hiện trên màn hình máy tính riêng của Cho. Trong một kỳ nghỉ Lễ tạ ơn, Cho Seung-hui hành xử càng kỳ quái khi gọi điện cho Andy Koch, “tiết lộ” rằng mình đang đi nghỉ với... Tổng thống Nga Vladimir Putin, rằng mình từng trải qua tuổi trưởng thành với Putin tại Moskva.

Ngoài những lần hiếm hoi mở mồm (nói toàn chuyện kỳ quặc), Cho Seung-hui lại câm như hến và vẫn như một cái bóng đối với tất cả bạn học. Một sinh viên thậm chí đề nghị cược 10 USD để Cho mở mồm nhưng cậu vẫn nín thinh. Đôi lúc, Cho đặt tên mới cho mình là “Chấm hỏi”, bởi đó là “tính cách của một người sống ở sao Hỏa nhưng dọn đến sao Mộc”!

Não trạng của sát thủ giết người hàng loạt

Tất cả chi tiết trên cho thấy Cho Seung-hui đúng là bất thường và phù hợp mô hình chung của mẫu tội phạm cuồng trí cô độc. “Sự thật là hiện tượng này xảy ra đối với tất cả nền văn hóa” – theo chuyên gia tâm lý tội phạm học Manuel L. Saint Martin, người từng nghiên cứu khoảng 50 vụ án tương tự (Washington Post 22/4/2007) – “Nhưng nó thường xảy ra ở phương Tây và các nền văn hóa công nghiệp hơn là tại những hòn đảo Đông Nam Á, nơi hiện tượng lần đầu tiên được ghi nhận”.

“Cuồng trí là sản phẩm cuối cùng của rối loạn tâm thần khi người ta có hành vi giết người và tự sát” – Saint Martin nói thêm. Lịch sử tội phạm giết người hàng loạt thế giới từng có vô số điển hình tương tự Cho Seung-hui. Julio Arboleda-Flórez – Chủ nhiệm Khoa Tâm lý Đại học Queens (Canada) – nói rằng vụ Cho cũng tương tự nhiều trường hợp mà ông từng khảo sát tại Bắc Mỹ, trong đó có vụ một sinh viên Đại học Texas leo lên ngọn tháp ký túc xá và xả súng bắn chết 13 người bên dưới trước khi tự sát vào năm 1996.

Hai sát thủ Eric Harris và Dylan Klebold tự sát sau thảm kịch giết 13 nạn nhân tại Trường trung học Columbine (1999).

Gerald P. Koocher – cựu Chủ tịch Hội Tâm lý Hoa Kỳ – nói rằng Cho có thể đã gánh chịu tình trạng rối loạn tâm lý với những tính chất tương tự bệnh tâm thần phân liệt, giống như Russell Weston – kẻ từng nã súng loạn xạ tại trụ sở Quốc hội Mỹ năm 1998.

Tổn thương não cũng có thể dẫn đến hành vi bạo động, đặc biệt khu vực thùy trước, nơi kiểm soát nhân tính (Time 30/4/2007). Sau vụ thảm sát tại Trường trung học Columbine (1999), FBI đã nghiên cứu 37 vụ bạo động học đường từ 1974-2000 để phác họa vài nét về những kẻ giết người học đường.

Tổng quát, hơn 1/2 kẻ thủ ác đều có tiền sử khủng hoảng tinh thần và 25% có vấn đề nghiêm trọng liên quan đến ma túy và rượu. Hầu hết đều có cảm giác bất lực và dùng hành vi bạo lực điên cuồng để bày tỏ thái độ cuồng loạn bị đè nén và điều này càng dễ xảy ra đối với thanh niên ở độ tuổi vừa trưởng thành – theo nhà tâm lý William Pollack thuộc Bệnh viện McLean ở Boston (Newsweek 30/4/2007).

Tổng hợp hồ sơ lịch sử tội phạm giết người hàng loạt, có thể phác họa vài điểm: Chúng có nhân cách đa dạng và việc giết người trở thành một trong những “khoái cảm” kỳ lạ.

Việc giết người đối với chúng được xem là phương cách bộc lộ uẩn khúc trong lòng, như cái van xả những u uất không thể bày tỏ hoặc những tham vọng không thể thực hiện. Đầu tiên, chúng có thể giết súc vật rồi sau đó giết người.

Không như loại tội phạm giết người thông thường (để cướp của...), kẻ giết người hàng loạt xem hành động thủ ác của mình “thiêng liêng” hơn. Trong nhiều trường hợp, chúng thường để lại “chữ ký” riêng biệt. Đó là dấu ấn muốn khẳng định sự thành công.

Trường hợp của John Wayne Glover là ví dụ. Glover từng là nỗi kinh hoàng cho cư dân ở bãi biển phía bắc Sydney (Australia) sau khi hắn giết chết 6 phụ nữ bằng búa. Sau khi thủ ác, Glover luôn sắp xếp lại quần áo các nạn nhân theo cách rất thô tục, dường như muốn nói rằng hắn đã cướp mất phẩm hạnh nạn nhân trước khi ra tay giết họ.

Điều kỳ lạ là cuộc sống gia đình Glover rất bình thường, vợ con không bao giờ hoài nghi nhân cách của hắn. Thậm chí, khi những vụ án hắn gây ra được đăng tải trên báo, Glover còn nói với vợ rằng: “Anh hy vọng người ta sớm thộp cổ được tên này”...

Trường hợp của Ivan Milat cũng kỳ lạ không kém. Đối tượng của hắn luôn là khách du lịch (7 nạn nhân). Địa điểm gây án là tại khu rừng Belanglo ở Nam Highlands thuộc New South Wales (Australia). Đặc điểm nhân cách của hắn: không bao giờ uống rượu và hút thuốc.

Một cách tương tự, nạn nhân của Peter Sutcliffe thông thường là gái điếm và hắn luôn thực hiện hành động thủ ác bằng cách chẻ sọ nạn nhân bằng rìu. Ngoài ra, Sutcliffe còn giết sinh viên, một nhân viên văn phòng và một viên chức nhà nước.

Tội phạm giết người hàng loạt được chia thành 3 loại chủ yếu: 1/ Loại bỏ trốn hẳn khỏi hiện trường; 2/ Loại quay lại nơi gây án để xem cảnh sát tiến hành điều tra như thế nào; 3/ Loại tự sát sau khi gây án.

Loại thứ nhất, thường có cuộc sống cô độc, ít giao tiếp, gặp nhiều khó khăn trong quan hệ xã hội, gây án tại những nơi gần nhà hoặc chỗ làm (khiến chúng cảm thấy an toàn hơn). Thân nhân hay láng giềng thường đánh giá chúng là kẻ dễ mến, trầm lặng.

Với loại hai, tâm lý chúng phức tạp hơn, thường mang nhiều mặc cảm, căm ghét xã hội nhưng luôn khoác vẻ thân thiện bên ngoài. Điển hình là tên John Wayne Gacy (giết 23 bé trai), nhưng trước khi bị lột mặt nạ lại là người được cộng đồng quý mến vì hay đóng vai hề tại những buổi tiệc sinh nhật trẻ em!

Với loại thứ  ba (tự sát sau khi thủ ác, như trường hợp Cho Seung-hui), hầu hết đều là thanh thiếu niên có tâm tính kỳ quặc, có thể do yếu tố nào đó “đập” sâu vào tư duy từ khi còn bé, chẳng hạn chứng kiến cảnh giết súc vật