Tìm thấy một bản thảo gốc của nhà bác học Einstein

Thứ Sáu, 02/09/2005, 06:10
Theo loan báo mới đây của các học giả tại Viện Vật lý Lý thuyết Lorentz - Trường đại học Leiden, bản thảo gốc viết bằng tay bài báo của Einstein, có tựa đề “Thuyết lượng tử của khí lý tưởng đơn nguyên tử”, đề tháng 12/1924 đã được tìm thấy trong tư liệu của trường này.

Được xem là một trong những sản phẩm trí tuệ đỉnh cao cuối cùng của nhà bác học vĩ đại này, nó đã được đăng trên tờ Những thành tựu của Viện hàn lâm Khoa học Phổ tại Berlin ngay số đầu năm 1925.

Giáo sư Carlo Beenakker cho biết, trong khi tìm tư liệu về luận án của nhà vật lý Paul Ehrenfest (bạn thân của Einstein), sinh viên Rowdy Boeyink đã bắt gặp bản thảo này. Thậm chí theo ông Carlo Beenakker, chúng ta có thể nhìn thấy rõ một số dấu vân tay trên xấp bản thảo - đầy  những chú thích và cách đánh dấu sửa lỗi của chính Einstein. Nhà bác học - vật lý người Do Thái sinh trưởng tại Đức ấy giảng dạy tại Berlin gần 30 năm (1914-1933), rồi bỏ trốn sang Mỹ sau khi Adolf Hitler lên cầm quyền. Hồi thập niên 20 của thế kỷ trước, Einstein là giáo sư thỉnh giảng tại Leiden nhờ thân thiết với nhà vật lý Paul Ehrenfest.

Bài viết của nhà vật lý thiên tài Einstein dự đoán ở nhiệt độ gần số 0 tuyệt đối, các phân tử trong một khí nào đó có thể đạt tới trạng thái năng lượng thấp đến nỗi chúng kết dính lại với nhau thành một “nguyên tử đơn" lớn hơn. Ý tưởng này về sau được ông phát triển thêm cùng với nhà vật lý Ấn Độ Satyendra Nath Bose thành thuyết đông đặc mang tên hai người - thuyết Bose-Einstein.

Năm 1995, 2 nhà khoa học Eric Cornell và Carl Wiemann thuộc Trường đại học Colorado tạo thành công trạng thái đó nhờ sử dụng một chất khí có phân tử rubidium, và nhận giải thưởng Nobel Vật lý năm 2001 cùng với nhà vật lý Wolfgang  Ketterle (Viện Công nghệ Massachusetts - MIT). Những ảnh chụp lại rõ nét của 16 trang bản thảo viết bằng tiếng Đức được công bố trên website của Viện kể từ ngày 20/8 vừa qua

Tâm Nguyên (Theo New York Times)
.
.
.