TP HCM: Xung quanh "kỳ án" căn nhà 20A Hoàng Hoa Thám

Theo đơn trình bày của ông Trần Văn Lộc, vào năm 1990, vợ chồng ông có mua một phần đất của gia đình bà Dương Thị Tới (ngụ 20A Hoàng Hoa Thám, phường 12, quận Tân Bình) với giá 15 lượng vàng 24K, bà Tới có làm giấy viết tay giao cho vợ chồng ông Lộc được toàn quyền sử dụng 1 phần căn nhà có diện tích 3,7mx16,5m. Sau đó, gia đình ông Lộc cải tạo và đưa vào sử dụng căn nhà này từ năm 1990. Tuy nhiên, sau đó, bà Tới đã không tiến hành làm giấy tờ hoàn chỉnh cho vợ chồng ông Lộc.

Năm 1994, vợ chồng ông Lộc quyết định khởi kiện vợ chồng bà Tới ra tòa. Bản án Tòa án tối cao tại TP HCM xét xử vào ngày 12/9/2008 đã tuyên hủy toàn bộ bản án sơ thẩm xét xử lại, đây là bản án thứ 8 liên quan đến căn nhà 20A này, đến nay vẫn chưa có bản án kết thúc. Ngày 3/6/2009, TAND TP HCM đã có giấy triệu tập để thụ lý hồ sơ, chờ ngày xét xử giải quyết tranh chấp căn nhà nêu trên...

Trong thời gian chờ đợi sự phán quyết của tòa án, vào lúc 17h ngày 22/7/2009, bà Tới ngang nhiên cho người ập vào gian nhà phía trước, là diện tích gia đình ông Lộc đang kinh doanh. Bà Tới khóa cửa bên trong gây trở ngại cho gia đình ông Lộc. Công tơ điện và cầu dao chính phục vụ sinh hoạt điện nước của gia đình ông Lộc đều nằm tại gian nhà này. Gia đình ông Lộc đã điện báo đến Công an phường 12 Tân Bình đến giải quyết, Công an phường đến yêu cầu vợ chồng bà Tới mở khóa nhà. Nhưng vợ chồng bà Tới không chấp hành, Công an phường đành phải đứng bên ngoài để làm biên bản.

Theo ông Lộc, đây là sự xâm phạm vào nơi cư trú và tài sản hợp pháp của gia đình ông. Ông Lộc khẩn thiết đề nghị các cơ quan chức năng giải quyết khẩn cấp, nếu để kéo dài hậu quả sẽ khôn lường...

Trở lại vụ án căn nhà 20A Hoàng Hoa Thám, bản án gần đây nhất của TAND Tối cao tại TP HCM xét xử vào tháng 9/2008 nhận định: Do bà Trang (vợ ông Lộc) và bà Tới là đồng nghiệp nên có quan hệ thân thiết với nhau. Đầu năm 1990, vợ chồng bà Tới có vay mượn tiền của bà Trang, vì vậy đôi bên có thỏa thuận mua bán nhà. Theo thỏa thuận, bà Tới đồng ý bán một phần căn nhà mang số 20 Hoàng Hoa Thám, giá bán là 15 lượng vàng, nhưng thực tế lúc đó nhà mới chỉ đúc bê tông một tấm diện tích 3,9x4,5m, vì vậy khi thỏa thuận mua bán xong, phía bà Trang đã phải đưa tiền cho bà Tới tiếp tục xây nhà.

Trong quá trình xây nhà, đôi bên xảy ra xích mích, lúc này bà Tới đã nhận 15 lượng vàng và 14,6 triệu đồng (tương đương 6,68 lượng vàng khi ấy), nhưng khi ấy căn nhà chưa xây dựng xong, vợ chồng ông Lộc phải tiếp tục bỏ ra xây dựng nhà ở hoàn chỉnh và đã ở căn nhà 20A từ năm 1990 cho đến nay.

Còn theo phía bà Tới, năm 1990, gia đình ông Lộc có yêu cầu mượn một phần nhà để mở công ty nên bà Tới có thỏa thuận nhận 15 lượng vàng để gia đình ông Lộc vào sử dụng phần nhà 20A Hoàng Hoa Thám. Lúc này, nhà xây dựng gần như hoàn chỉnh, nhưng do yêu cầu của ông Lộc muốn sử dụng nhà riêng, vì vậy, bà Tới nhận thêm 14,6 triệu đồng để sửa chữa, làm theo yêu cầu của ông Lộc. Khi giao nhà, còn một số việc chưa hoàn chỉnh như lót gạch lầu 1, trệt, quét vôi, tô đá cầu thang. Bà Tới đồng ý để gia đình ông Lộc làm nốt, khi trả nhà, bà Tới sẽ trả tiền vàng đã mượn. Gia đình bà Tới không công nhận có chuyện mua bán phần nhà trên.

Tại phiên tòa, các nhân chứng khác như ông Đoàn Mạnh Hưng (Đại tá quân đội về hưu), ông Trần Văn Thái, ông Trần Thanh Ghi, ông Phạm Chí Thiện và ông Trần Văn Tỵ (khi ấy là tổ trưởng tổ dân phố) là những người cùng đơn vị bộ đội và sinh sống ở khu vực đang xảy ra tranh chấp đều cho rằng lúc bấy giờ, đất do quân đội cấp không được phép chuyển nhượng hay mua bán, nên hầu hết những trường hợp sang nhượng, mua bán đất như trường hợp trên đều viết giấy tay như "hợp đồng" bà Tới, bà Trang đã viết cho nhau. Các nhân chứng đều khẳng định, giữa bà Trang và bà Tới đã có sự mua bán sang nhượng diện tích nhà-đất kể trên.

Do tài liệu hai bên cung cấp không thể hiện rõ, bản án năm 2008 đã hủy toàn bộ án sơ thẩm, giao hồ sơ về cấp sơ thẩm xác minh, xây dựng hồ sơ và xét xử lại...

Cũng cần nói thêm, theo lời của Đại tá Đoàn Mạnh Hưng, công tác tại Cơ quan thường trực Học viện Kỹ thuật quân sự TP HCM cho biết, thời gian đó, việc xây dựng nhà ở thường là tự phát, chưa có quy hoạch và không có giấy phép xây dựng của địa phương. Hiện tượng lấn chiếm đất công và sang nhượng, chuyển đổi một phần đất đai cũng thường xảy ra giữa các cá nhân trên tinh thần thỏa thuận, không có văn bản pháp lí nào xác nhận.

Từ năm 1989, cơ sở II, Học viện Kỹ thuật quân sự giải thể, nên việc quản lí đất đai khu gia đình không chặt chẽ, dẫn đến việc mua bán sang nhượng và lấn chiếm đất đai xảy ra không giải quyết được. Việc tranh chấp nhà ở giữa hai gia đình tại số nhà 20A Hoàng Hoa Thám đã xảy ra từ năm 1990, đơn vị đã nhiều lần đứng ra giải quyết trên tinh thần chấp nhận hiện trạng và đề nghị hai bên thỏa thuận, nhường nhịn và minh bạch. Nhưng do ý kiến của những người trong cuộc không thống nhất nên sự việc được đưa ra tòa án dân sự các cấp.

Tôi không thể hiểu, tại sao một việc như vậy, có đủ lý lẽ bằng chứng và ý kiến của tuyệt đại đa số bà con khu phố mà các cấp xét xử lại ra những quyết định trái ngược nhau như vậy.

Trên danh nghĩa, việc vợ chồng bà Tới nhận 15 lượng vàng năm 1990 chỉ để hoàn chỉnh căn nhà, nhưng thực tế đó là sang nhượng đất. Vì vào thời điểm đó, 15 lượng vàng đủ để mua được nhà có diện tích lớn hơn. Giấy biên nhận của bà Tới đã ghi rõ là bà Trang được toàn quyền sử dụng căn nhà đó từ năm 1990, như vậy, bà Tới có quyền gì đòi lại căn nhà mà bà Trang sử dụng nhiều năm nay. Việc mua bán sang nhượng một phần đất tại số nhà 20A Hoàng Hoa Thám năm 1990 tuy không đúng trình tự pháp lí, nhưng thực tế, bản chất sự việc là như vậy.

Cũng xin nói thêm, khi ấy, ông Hưng cũng là thủ trưởng đơn vị, là người ký giấy cấp đất cho gia đình bà Tới.

Ngày 18/8/2009, UBND phường 12, quận Tân Bình đã có báo cáo gửi UBND quận Tân Bình về việc giải quyết tranh chấp liên quan tới nhà 20A Hoàng Hoa Thám, báo cáo ghi lại; Ngày 19/7/2009, bà Trang có hợp đồng cho chị Phí Thị Hải Yến (26 tuổi, Thái Bình) thuê một phần phía trước căn nhà 20A để ở và kinh doanh, nhưng đến khoảng 17h ngày 22/7/2009, bà Tới tự ý dọn đồ vào nhà 20A ở và khoá trái cửa bên trong lại không cho gia đình bà Trang vào, gia đình bà Trang đã điện báo công an phường, khi công an phường xuống thấy bên trong nhà gồm 4 người nhà bà Tới và được khóa một ổ bên trong, Công an phường yêu cầu bà Tới mở cửa và mời hai gia đình lên công an phường để làm việc nhưng bà Tới không mở cửa và cũng không đến Công an phường để giải quyết. Công an phường đã tiến hành lập biên bản ghi nhận sự việc.

Ngày 23/7/2009, Công an phường kết hợp với UBND phường 12 mời hai gia đình trên đến UBND phường giải quyết, tại đây, bà Tới cho rằng căn nhà trên là do bà sang lại hợp đồng thuê của chị Yến và đã thanh toán tiền đầy đủ nên bà có quyền sử dụng!?. Bà Trang cho rằng, trong hợp đồng thuê giữa bà và người tên Yến ghi rõ là không cho người thứ ba thuê. Ngày 24/7/2009, gia đình bà Trang có gửi một lá đơn tố cáo lên công an phường với nội dung cho rằng gia đình bà Tới đã xâm phạm nơi cư trú, chiếm đoạt nhà trái phép.

Trong buổi làm việc vào ngày 31/7/2009, Công an phường 12 yêu cầu gia đình bà Tới trả lại căn nhà số 20A Hoàng Hoa Thám cho gia đình bà Trang quản lí (trả lại hiện trạng cũ) chờ tòa án xét xử tiếp. Nhưng gia đình bà Tới không đồng ý giao lại căn nhà trên. Hiện gia đình bà Tới vẫn còn đang chiếm giữ căn nhà 20A. Công an phường đã chuyển hồ sơ lên  Công an quận Tân Bình và Công an Tân Bình đã kết luận: giữ nguyên hiện trạng căn nhà như ban đầu (trước ngày 22/7/2009) chờ tòa án giải quyết. Tuy nhiên, bà Tới vẫn không đồng tình, không chấp hành theo yêu cầu của các cơ quan chức năng quận Tân Bình...

Đến ngày 24/8/2009, theo chúng tôi được biết, gia đình bà Tới vẫn chiếm dụng căn nhà 20A, sự chiếm dụng trái phép của gia đình bà Tới đã gây nhiều khó khăn bức xúc cho gia đình ông Lộc cũng như gây mất trật tự an ninh khu vực.

Khi chưa có bản án cuối cùng, chúng tôi không khẳng định căn nhà thuộc quyền sở hữu của ai, nhưng có lẽ, như lời đại tá Đoàn Mạnh Hưng, rất dễ dàng để nhận định ra có hay không việc mua bán căn nhà. Được biết, bà Dương Thị Tới là một luật sư, có tên trong Đoàn luật sư TP HCM. Trong khi chờ phán quyết cuối cùng của toà án, thiết nghĩ, với danh phận luật sư, gia đình bà Tới nên chấp hành những yêu cầu của các cơ quan chức năng, thể hiện tinh thần thượng tôn pháp luật, trả lại nguyên trạng căn nhà 20A cho gia đình ông Lộc...