Philippines và Malaysia nỗ lực giải quyết xung đột tại Sabah

Vụ việc xung đột tại bang Sabah khởi sự từ ngày 9/2/2013, ban đầu chỉ là một hành động bộc phát của một nhóm khoảng 180 người đi theo một vị "vua" (Sultan) tự phong tên là Jamalul Kiram ở tỉnh tự trị Sulu, tây nam Philippines, vượt biển sang bang Sabah của Malaysia trên đảo Borneo chiếm giữ và tuyên bố "chủ quyền" đối với bang Sabah. Nhóm người này kiểm soát làng Lahad Datu và một số làng kế cận để làm căn cứ.

Tuy nhiên, ngay sau đó, nhóm người này đã bị lực lượng an ninh Malaysia bao vây. Cuộc đụng độ vũ trang giữa an ninh Malaysia với các tay súng tỉnh Sulu đã dẫn đến một số thương vong.

Ngay sau khi vụ việc xảy ra, Tổng thống Philippines Aquino đã nhìn thấy tính chất nghiêm trọng của vụ việc và lên tiếng kêu gọi những người đi chiếm đảo Borneo quay trở về nước. Ông Aquino thậm chí đã cử một tàu hải quân với các lãnh đạo Hồi giáo, nhân viên công tác xã hội, y tế sang đảo Borneo để đưa người về nước. Thế nhưng, các tay súng phiến quân tỉnh Sulu đã phớt lờ 2 lần gia hạn thời gian do Tổng thống Aquino đưa ra, tiếp tục chiếm giữ vùng phía đông bang Sabah. Rốt cuộc, Tổng thống Aquino đã mất kiên nhẫn.

Ngày 1/3, Tổng thống Philippines đã kêu gọi các tay súng tỉnh Sulu đầu hàng hoặc là phải nhận lãnh đòn trừng phạt đích đáng. Đáp trả những lời lẽ cứng rắn của Tổng thống Aquino là cơn giận của cộng đồng Hồi giáo miền Nam Philippines. Hàng trăm người Philippines từ Sulu và các tỉnh kế cận như Tawi Tawi và Palawan bang Basilan đã kéo đến bang Sabah kết hợp với người Philippines sinh sống tại chỗ bao vây và chiếm đóng các trụ sở cơ quan chính quyền.

Kết quả là ngày 2/3, trụ sở Cảnh sát thị trấn Semporna bị chiếm giữ để trả thù cho việc một thủ lĩnh Hồi giáo và 4 người con của ông này. Đụng độ tiếp tục diễn ra quyết liệt khi lực lượng cảnh sát và an ninh Malaysia tại bang Sabah cố chiếm lại trụ sở cảnh sát. Kết quả của hàng loạt vụ đụng độ từ ngày 2 đến 4/3 là 31 người chết, trong đó có 8 cảnh sát và 2 nhân viên an ninh Malaysia, còn lại là các tay súng Hồi giáo Philippines.

Quân đội Malaysia được triển khai đến bang Sabah, sáng 5/3.

Theo giới quan sát, sở dĩ xảy ra vụ việc xung đột tại bang Sabah (Malaysia) là do thành phần phiến quân Hồi giáo do Jamalul Kiram dẫn đầu đã bị gạt ra ngoài lề các vòng đàm phán hòa bình giữa Chính phủ ở Manila với Mặt trận Giải phóng Hồi giáo Moro (MILF). Còn một nghị sĩ đảng đối lập ở Malaysia thì cho biết, các tay súng phiến quân tỉnh Sulu gây nên vụ việc xung đột này chẳng qua chỉ nhằm gây sự chú ý của chính quyền sở tại đối với sự tồn tại của họ và tiếp theo sẽ là đòi chủ quyền tại bang Sabah.

Tháng 5 tới đây, Philippines sẽ tổ chức bầu cử Quốc hội, còn Malaysia thì cũng tổ chức cuộc bầu cử tương tự vào tháng 6. Tổng thống Aquino không muốn vụ xung đột nhỏ này làm ảnh hưởng đến chiến dịch của đảng ông trong cuộc bầu cử và có nguy cơ gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến tình hình an ninh chung ở khu vực Đông Nam Á. Trong khi Thủ tướng Malaysia Najib Razak cũng đang mong muốn điều tương tự.

Trong bối cảnh đó, cuộc hội đàm giữa Ngoại trưởng Philippines với người đồng cấp nước chủ nhà Malaysia và Thủ tướng Najib Razak là nhằm tìm kiếm những giải pháp giải quyết nhanh chóng cuộc xung đột, nhưng giới quan sát nhận định điều đó sẽ khó đạt được