Nga: Nạn săn tìm và buôn bán hoá thạch

Cho đến nay, có khoảng 700 loài động vật cổ được các nhà khảo cổ  phát hiện tại nhiều nơi trên thế giới, mà tập trung nhiều nhất ở Nga. Xuất hiện trên trái đất cách đây 245 triệu năm với nhiều chủng loại to lớn sinh sống ở đất liền và ở những vùng biển cạn, chúng hầu như đã biến mất vào cuối thời kỳ Đá vôi, cách đây chừng 66 triệu năm.

Tất cả những gì mà các nhà khảo cổ đã và đang phát hiện được về chúng đều có giá trị rất lớn. Chính vì vậy mà không những các nhà khảo cổ chuyên nghiệp và cả những người không chuyên đều lùng sục khắp nơi, cả ở Nga, để săn tìm cho bằng được hóa thạch của chúng.

Bên cạnh việc săn tìm hóa thạch động vật bò sát cổ, các nhà khảo cổ cũng đã đổ xô đến Nga với hy vọng sẽ phát hiện được nhiều hóa thạch có niên đại cổ hơn, chẳng hạn như hóa thạch của loại giun có đốt anélides, rất được giới khảo cổ ưa chuộng hiện nay. Loài giun có đốt anélides xuất hiện trên trái đất cách đây 1 tỉ năm, khi lục địa Rodinia tách ra thành hai tiểu lục địa Gondwana và Laurentia và các đại dương tràn đầy khí hydro nhiễm lưu huỳnh có màu đỏ thẫm.

Ít có nơi nào trên thế giới mà trong lòng đất lại chứa nhiều hóa thạch cổ như ở Nga. Cho đến nay, các nhà khảo cổ đã phát hiện được xương và hóa thạch của 12 loại khủng long khác nhau.

Tại khu vực chung quanh thủ đô Moskva, công việc săn tìm hóa thạch cổ tập trung quanh vùng có các công trường khai thác đá vôi ở Podolsk, Domodedovo hay Egorevsk. Người ta bới ra từ những đống đá vôi được gầu các xe xúc gom lại để tìm hóa thạch của các động vật có xương sống và không có xương sống, chẳng hạn như nhím biển, tổ tiên xa xưa của các động vật biển có da nhiều gai còn tồn tại đến ngày nay.

Thế nhưng đôi khi người ta còn tìm thấy những hóa thạch có giá trị cao, như hóa thạch của loại bò sát có hình thù giống cá heo, có tên khoa học ichtyosaures, có thể đạt đến chiều dài 12m, tại các mỏ khai thác của Nhà máy hóa chất Voznessenski, gần thủ đô Moksva.

Ngoại ô thành phố Saint Petersbourg cũng là nơi thu hút các nhà khảo cổ chuyên nghiệp và cả không chuyên đến săn tìm hóa thạch của các loại động vật biển xuất hiện trước các loại khủng long đến 500 triệu năm, trong đó giá trị nhất là hóa thạch của các loại tam diệp trùng (trilobite).

Vào thời kỳ còn Liên Xô, lãnh thổ hai nước Cộng hòa Chechnya và Daghestan là nơi mà các nhà khảo cổ tìm đến để săn tìm hóa thạch của các loại tam diệp trùng. Nhưng hiện nay, vì lý do an ninh nên người ta không đổ xô đến hai nơi này nữa mà lại săn tìm ở cửa sông Lena, tận vùng Siberia.

Nhiều người khẳng định trong lòng đất của vùng này đang lưu giữ hóa thạch của loại tam diệp trùng duy nhất lần đầu tiên xuất hiện trên trái đất. Hiện nay trên thế giới chỉ có hai nơi là có hóa thạch của loại tam diệp trùng này, đó là vùng Darwin ở Australia và vùng cửa sông Lena ở Nga. Giá cả một hóa thạch tam diệp trùng này hiện nay là từ 3.000 đến 7.000USD trên thị trường hóa thạch quốc tế.

Trong khi đó, hóa thạch của nhiều loài bò sát tồn tại vào giai đoạn cuối Đệ nhất kỷ cách đây 280 triệu đến 230 triệu năm lại được tìm thấy tại vùng Viatka, nơi có sự hiện diện của một trong số ít ỏi “mỏ” hóa thạch cổ tại phần châu Âu của nước Nga. Lãnh thổ Trung Á của Nga cũng là nơi duy nhất có hóa thạch của loại khủng long.

Vào tháng 10/2005, người ta đã tìm thấy 50 bộ hóa thạch khủng long chỉ cách xa lộ chính chạy ngang qua thành phố Blagovechtchensk chừng 100m. Theo đánh giá của ông Iouri Bolotski, Giám đốc Viện Bảo tàng hóa thạch vùng Amua, thì đây chính là địa điểm có nhiều di chỉ khủng long nhất nước Nga.

Mới đây, vào tháng 3/2006, khi thi công tuyến xa lộ nối liền hai thành phố Tchisto và Khabarovsk, công nhân cầu đường đã tìm thấy bộ xương của một loại bò sát có tuổi thọ cách đây 65 triệu năm và dài 10m. Nhiều nghĩa địa khủng long cũng được phát hiện tại vùng này.

Dmitri Ivanov, một nhà khảo cổ nghiệp dư đang lùng sục tại vùng Amua, cho biết: “Chỉ cần tham khảo tài liệu chuyên môn để biết mình cần phải săn tìm những gì là có thể tìm được những địa điểm mà trong lòng đất có ẩn chứa hóa thạch”.

Đối với các nhà khoa học chân chính, thì những nhà khảo cổ nghiệp dư như Dmitri Ivanov là một mối đe dọa đối với chuyên môn của họ. Bởi vì đối với những người như Ivanov, giá trị về mặt lịch sử và khoa học của những gì mà họ săn tìm được không đáng để quan tâm, mà quan trọng nhất chính là giá cả bán được trên thị trường hóa thạch quốc tế. Cả khi tìm thấy được một bộ xương khủng long nguyên vẹn, họ chỉ lấy đi phần xương đầu để có thể bán được hàng trăm ngàn thậm chí hàng triệu USD nếu tuồn ra nước ngoài trót lọt.

Thị trường buôn bán hóa thạch cổ ở phương Tây rất phát đạt với doanh số lên đến hàng trăm triệu USD hàng năm. Chỉ riêng tại Mỹ, vào năm 2005, việc buôn bán hóa thạch bò sát nhỏ và cả xương cốt khủng long đã đạt đến doanh số 200 triệu USD. Chính việc buôn bán đủ kiểu hóa thạch cổ ở phương Tây đã làm sốt lên công việc săn tìm hóa thạch cổ tại Nga hiện nay.

Trong khi đó, các viện bảo tàng ở Nga lại không đủ năng lực tài chính để có thể mua các hóa thạch cổ quý và chỉ dừng ở mức bồi dưỡng chút ít cho những ai hiến tặng, nhưng đó chỉ là những trường hợp hãn hữu. Hiện nay, Cảnh sát Nga đang điều tra về việc một số nhân viên Viện Bảo tàng hóa thạch cổ thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Nga đã lạm dụng quyền hạn bán chui một số hóa thạch cổ ra nước ngoài.

Ngoài xương khủng long và hóa thạch của nhiều loại bò sát thì xác voi mamút cũng là món hàng quý rất được ưa chuộng tại phương Tây. Sự thay đổi cấu tạo bề mặt trái đất đã tạo cho vùng Siberia của Nga thành nơi bảo quản tốt nhất xác voi mamút. Thường thì các bộ tộc thiểu số sinh sống tại Siberia hay phát hiện ra xác voi mamút nhưng lại không giao nộp cho chính quyền mà bán cho những tay trung gian để tuồn ra nước ngoài.

Hiện Chính phủ Nga chuẩn bị đề ra những quy định để bảo vệ các di chỉ cổ của mình nhằm trừng phạt những trường hợp săn tìm công khai và tuồn bất hợp pháp ra nước ngoài, làm thất thoát nguồn tài sản vô cùng quý giá của quốc gia