Loại sirô giết người xuyên quốc gia

Trước khi xuất hiện bản tin của FDA, Tân Hoa xã (29/4/2007) cũng cho biết 100 người đã chết do dùng sirô trị ho chứa DEG tại Panama. Và trong phóng sự ngày 6/5/2007, New York Times đã lần ra được địa chỉ của nhà sản xuất thứ sirô giết người này.

* THUỐC HO GIẾT NGƯỜI!

Đầu tiên là thận bị hỏng; kế đến là hệ thần kinh trung ương bị đánh gục. Toàn thân nạn nhân bị tê liệt, khiến khó thở và cuối cùng là tử vong.

Hầu hết nạn nhân là trẻ em và đều chết do dùng một loại sirô trị ho. Bản tin của FDA cho biết sự cố liên quan đến DEG gần đây nhất xảy ra tại Panama vào tháng 9/2006, ít nhất 40 ca tử vong xuất phát từ việc dùng thuốc ho chứa DEG.

Từ năm 1990 đến 1998, nhiều trường hợp tương tự liên quan đến DEG cũng hiện diện tại Argentina, Bangladesh, India và Nigeria với hàng trăm cái chết. Trong nhiều năm, DEG không chỉ được dùng sản xuất thuốc ho mà còn có mặt trong thuốc hạ sốt và thậm chí các loại thuốc chích!

Nguồn gốc thứ thuốc giết người này chưa từng được xác định cho đến gần đây khi, ba trong bốn vụ mới nhất được phát hiện có dấu vết từ Trung Quốc.

Phóng sự điều tra New York Times cho biết, 46 thùng sirô ho chứa DEG đã đi lòng vòng xuyên lục địa trước khi cập cảng Colón (Panama), thông qua ba công ty mậu dịch tại ba châu lục, và mỗi chuyến xuất - nhập cảng đều qua mặt thủ tục kiểm tra độ an toàn sức khỏe với vô số chứng từ dỏm cũng như nhiều khâu xóa tên nhà sản xuất.

Hậu quả, người mua cuối cùng không biết nguồn gốc. Không chỉ giết nhiều nạn nhân tại Panama lẫn Trung Quốc, sirô DEG còn gây hàng loạt sự cố ngộ độc tại nhiều nước khác.

Tại Bangladesh, các nhà điều tra đã tìm thấy DEG trong 7 nhãn dược phẩm vào năm 1992 và điều này chỉ được thực hiện khi có khoảng 200 trẻ em tử vong!

Theo lời một nhà buôn giao dịch với CNSC Fortune Way (công ty trung gian tại Bắc Kinh, nơi thiết lập “cầu hải vận” cho những lọ sirô giết người cập vào cảng Panama). Trong điều kiện kiểm soát dược phẩm còn nhiều kẽ hở, một tên có trình độ lớp 9 như Wang Guiping, 41 tuổi, đã trở thành tay tổ trong làng kinh doanh dược phẩm giết người!

* CHỈ TỪ MỘT QUYỂN GIÁO KHOA HÓA HỌC PHỔ THÔNG

Vốn là thợ may thu nhập ba đồng ba cọc, Guiping nhận ra hắn có thể kiếm thêm bằng nghề “tay trái” khi cung cấp sirô giá bèo cho các hãng dược.

Để qua mặt người mua, Guiping – dù chẳng có chút kiến thức hóa học – đã làm dỏm giấy phép và biên bản phân tích phòng thí nghiệm.

Một trong những công ty đầu tiên dùng loại sirô này là Hãng dược Qiqihar No.2 Pharmaceutical tại tỉnh Hắc Long Giang. Người mua cho Hãng Qiqihar đã móc nối Guiping khi xem mẩu quảng cáo của đương sự trên một website.

Theo giới điều tra Trung Quốc, khi các thương vụ có vẻ ngon ăn, Guiping bắt đầu tìm chất thay thế sirô với giá thậm chí bèo hơn. Thế là một quyển hóa học phổ thông đã cho hắn câu trả lời: loại sirô không mùi – DEG, được bán với giá 6.000-7.000 tệ/tấn (tức khoảng 725-845 USD) trong khi sirô chuẩn công nghiệp dược có giá 15.000 tệ (1.815 USD).

Sau khi mua “sirô DEG” từ mạng cung cấp của Guiping, Qiqihar dùng sản xuất năm loại sản phẩm: thuốc tiêm Amillarisin A cho bệnh bàng quang; thuốc thụt cho trẻ em; thuốc tiêm cho các bệnh liên quan mạch máu; thuốc giảm đau tĩnh mạch và thuốc thấp khớp.

Tháng 4?2006, một trong những bệnh viện hàng đầu khu vực Nam Trung Quốc (tại Quảng Châu) bắt đầu cho phép dùng Amillarisin A. Chỉ chừng một tháng, ít nhất 18 người đã chết sau khi dùng thuốc.

Tháng 5/2006, Thủ tướng Ôn Gia Bảo ra lệnh điều tra về loạt vụ tử vong đáng ngờ này.

Cùng lúc, cách đó khoảng 14.400km tại Panama, mùa mưa vừa bắt đầu.

Đối mặt dịch cảm ho, chương trình chăm sóc y tế sức khỏe quốc gia đã mua sirô ho. Đó là loại thuốc không ngọt để người tiểu đường có thể dùng.

46 thùng thuốc (dung dịch màu vàng, gần như trong suốt) bắt đầu cập cảng Panama từ Barcelona (Tây Ban Nha) và được dỡ xuống từ tàu Tobias Maersk. Vận đơn cho thấy thuốc được bào chế từ “glycerin với 99,5% tinh chất”.

Vài tháng sau, với loạt ca tử vong, người ta mới phát hiện mức độ “tinh chất” glycerin cỡ nào và toàn bộ giấy tờ chứng nhận đã được làm dỏm tinh vi ra sao!

Đầu tháng 9/2006, bác sĩ tại Bệnh viện công Panama City bắt đầu chú ý nhiều triệu chứng bất thường.

Thoạt đầu, bệnh nhân có vẻ bị hội chứng Guillain-Barré (hiện tượng rối loạn thần kinh tương đối hiếm, thể hiện ở cảm giác ngứa hoặc yếu quị ở chân; cảm giác yếu quị sau đó lan lên tay, ngực; có khi làm tê liệt toàn thân và gây khó thở).

Với các bệnh nhân lần này, cảm giác yếu quị không lan lên thân trên nhưng họ nhanh chóng bị mất khả năng tiểu tiện (hiện tượng không có ở hội chứng Guillain-Barré). Hoảng hốt, bác sĩ Panama City liên hệ với chuyên gia bệnh truyền nhiễm Néstor Sosa.

Với tỉ lệ tử vong 50% bởi căn bệnh bí hiểm, tiến sĩ Sosa lập tức thiết lập “phòng tác chiến 24/24” tại bệnh viện, nơi các ghi chú được so sánh và từng chi tiết nhỏ của từng bệnh nhân được cập nhập. Không khí hỗn loạn lan nhanh, khi người ta lo ngại một trận dịch truyền nhiễm có thể giết người hàng loạt.

Ghi nhận ban đầu cho thấy nạn nhân thường là các cụ trên 60 tuổi, bị tiểu đường và huyết áp cao. Khoảng 1/2 trong số đó được cho uống Lisinopril (thuốc huyết áp) nhưng việc chẩn đoán dường như có gì đó nhầm lẫn và phương pháp trị liệu chưa đánh trúng bệnh.

Thế rồi có một bệnh nhân dùng Lisinopril trị ho nên ông ấy đồng thời được cho uống sirô. Nạn nhân đã chết không lâu sau đó. Thanh tra thuộc Trung tâm Phòng chống bệnh tật Hoa Kỳ lúc đó có mặt tại Panama hỗ trợ tiến trình điều tra đã lập tức đưa những lọ thuốc ho lên chuyên cơ chính phủ để được kiểm tra tại Mỹ. Hôm sau, ngày 11/10/2006, kết quả được gửi sang: sirô có chứa DEG!

* BỊP TỪ HÌNH THỨC ĐẾN NỘI DUNG

Địa chỉ gốc những lọ thuốc ho giết người có thể được tìm thấy tại website Hãng dược Taixing Glycerine Factory: www.chinachemnet.com/chinataixin (*).

Bức ảnh đăng trên website cho thấy một cơ sở “hoành tráng” và bề thế nhưng phóng viên New York Times đã đến tận nơi và cho biết chẳng có cao ốc nào tại Hengxiang, một thị trấn nhỏ chỉ có một con lộ lớn! Hãng trên cũng chẳng hề được cấp phép bán bất kỳ thành phần dược nào – theo giới chức Trung Quốc.

Trong thực tế, Taixing Glycerine Factory (nằm trong một căn nhà gạch được bao quanh bởi vài cửa hàng tạp hóa lèo xèo) đã mua DEG từ nhân vật Wang Guiping nói ở trên! Chính tại đây, 46 thùng sirô đã chu du hết cảng này đến cảng kia trước khi có mặt tại Panama. Nhà phân phối đầu tiên là Công ty Mậu dịch CNSC Fortune Way, nơi dịch sang tiếng Anh biên bản chứng thực “glycerin với 99,5% tinh chất” của Taixing.

Khi đến Panama, lô hàng sirô nằm trong kho hơn 2 năm và Medicom đã “chỉnh” lại thời hạn sử dụng (và tất nhiên chẳng buồn xét nghiệm)!

Cuối cùng, khi đến thời điểm, Medicom bán lại cho Chính phủ Panama để sirô đi vào hệ tuần hoàn của những nạn nhân như Ernesto Osorio, một giáo viên trung học, người từng bị tê cứng nửa mặt “trông như một miếng thịt”.

Với 46 thùng sirô, Rasfer trả CNSC 9.900 USD và bán lại cho Medicom với giá 11.322 USD. Đầu năm 2006, nhà chức trách Trung Quốc bắt đầu truy lùng Wang Guiping. Họ tìm thấy đương sự tại một giao lộ ở Taizhou, thành phố cách Taixing về phía bắc.

Bỏ trốn một mình, trông rũ rượi và bệnh hoạn, hắn cho biết mình đã không ăn hai ngày. Được đưa đến bệnh viện và đối mặt với loạt chất vấn từ viên chức điều tra, hắn đã khai tuốt tuồn tuột. Tiền kiếm được, hắn chẳng giúp gì gia đình mà nướng sạch vào chiếu bạc (hiện Guiping bị tạm giam chờ xét xử). Phần Qiqihar, nhà máy này đã bị đóng cửa.

Mùa thu 2006, Cơ quan Quản lý thực - dược phẩm Trung Quốc bắt đầu điều tra Taixing Glycerine Factory và CNSC. Kiểm tra một mẻ glycerin tại Taixing, giới chức điều tra cho biết không hề có glycerin mà chỉ có DEG cùng hai hóa chất khác! Tuy nhiên, toàn bộ câu chuyện đã không có một cái kết có hậu.

Cơ quan Quản lý thực - Dược phẩm Trung Quốc nói rằng, họ không có tư cách pháp lý trong vụ Taixing bởi công ty này chưa từng xin giấy phép sản xuất dược phẩm và do đó không phải là hãng dược nên không thể kết tội liên quan vấn đề y tế và sức khỏe.

Kết luận cũng tương tự đối với CNSC, khi giới chức nói rằng công ty này – do chỉ là nhà xuất khẩu – nên chẳng dính dáng công nghiệp dược. “Chúng tôi không tìm thấy bất kỳ chứng cứ nào cho thấy cả hai công ty trên phạm luật” – theo Yan Jiangying, phát ngôn viên Cơ quan Quản lý thực - Dược phẩm Trung Quốc – “Do đó một tiến trình khởi tố hình sự sẽ không bao giờ được tiến hành”!

Cần nói thêm, ngày 9/5/2007, sau loạt thông tin liên quan nạn thuốc dỏm sản xuất tại Trung Quốc, Chính phủ Bắc Kinh thề truy quét đến cùng nạn dịch này. Chiến dịch lập tức được thực hiện với việc bắt viên chức quản lý tại hai công ty chuyên sản xuất thức ăn cho vật cưng làm chết chó mèo tại Mỹ và Canada.

Đầu năm 2007, bang Mississippi và Alabama đã cấm nhập cá da trơn Trung Quốc sau kiểm nghiệm phát hiện ciprofloxacin và enrofloxacin (hai loại thuốc kháng sinh cấm dùng tại Mỹ). Tình trạng thuốc dỏm Trung Quốc đúng là đáng báo động.

Tháng 6/2005, Giám đốc Cơ quan Quản lý thực - Dược phẩm trung ương Zheng Xiaoyu đã bị sa thải và kết quả điều tra công bố tháng 4/2007 cho biết đương sự đã nhận hối lộ hơn 5 triệu tệ (650.000 USD) để chuẩn y 277 loại thuốc dỏm (vụ việc liên quan đến 31 người, trong đó có vợ và con trai Xiaoyu)!

Phiên xử Xiaoyu đã bắt đầu từ ngày 8/5/2007...

(*) Truy cập website này ngày 6/5/2007, thấy ghi địa chỉ như sau - Add: Zhenzhong RD. 47, Hengxiang Alley, Huangqiao Town, Taixing City, Jiangsu Province; Tel: 0523-7461035 74612550523-7461035 74612550523-7461035 7461255; cùng hộp thư wqgtx@pub.tz.jsinfo.net)