Đức còn thiếu tiền của Hy Lạp

Chuyện nước Đức nợ Hy Lạp bắt nguồn từ khi quân Đức Quốc xã chiếm đóng Hy Lạp và Nam Tư trong cùng ngày 6/4/1941. Cũng như nhiều quốc gia châu Âu khác bị Đức chiếm đóng, Hy Lạp phải gánh chịu chi phí cho lực lượng chiếm đóng và bị cướp bóc nặng nề. Thêm vào đó, Đệ tam Đế chế Đức còn ép Ngân hàng Quốc gia Hy Lạp cho nước Đức của trùm phát xít Hitler vay 476 triệu đồng mác không lãi suất.

Sau khi nước Đức đầu hàng, vào mùa thu năm 1945, phe Đồng minh tổ chức Hội nghị Paris về bồi thường chiến tranh, trong đó Liên Xô yêu cầu Đức phải bồi thường 20 tỉ USD, còn Hy Lạp thì yêu cầu 10 tỉ USD. Theo các sử gia, mức độ thiệt hại của Hy Lạp trong Chiến tranh thế giới thứ II đứng thứ 4 trên thế giới, sau Ba Lan, Liên Xô và Nam Tư. Tại Hội nghị Paris về bồi thường chiến tranh, Hy Lạp đã chấp nhận bồi thường bằng hình thức nhận hàng hóa máy móc thiết bị do Đức sản xuất trị giá 25 triệu USD thời đó, tương đương 2,7 tỉ USD ngày nay.

Thế nhưng, các điều khoản thỏa thuận về bồi thường tại Hội nghị Paris đã vấp phải sự phản đối của Mỹ, với lập luận rằng việc bồi thường chiến tranh như thế sẽ gây tác hại lớn về kinh tế cho quốc gia bại trận. Bằng chứng là việc bồi thường Chiến tranh thế giới thứ I đã khiến cho kinh tế Đức suy sụp, tạo cơ hội cho Hitler lên nắm quyền, gây ra Chiến tranh thế giới thứ II.

Do vậy, một hội nghị nữa đã được mở tại London, Anh, vào năm 1953 và Thỏa thuận nợ London (London Debt Agreement) ra đời với các điều khoản quy định các khoản chi trả bồi thường chiến tranh sẽ phải hoãn lại cho đến khi nào một "hiệp ước hòa bình" được ký kết. Thế rồi một hiệp ước hòa bình như thế đã được ký vào năm 1990, nhưng trong đó không hề nêu nước Đức phải chi trả thêm khoản bồi thường nào cho các quốc gia bị thiệt hại.

Ngân hàng Trung ương Hy Lạp.

Trên thực tế, từ năm 1949, nước Đức đã nhiều lần trả nợ cho Hy Lạp, với tổng trị giá tính theo thời giá hiện nay vào khoảng 41 tỉ USD. Nhưng các khoản chi trả này không nằm trong thỏa thuận nợ London mà là các khoản bồi thường cho nạn nhân của chiến tranh do binh lính chế độ phát xít gây ra. Cụ thể, một thỏa thuận đã ký vào ngày 18/3/1960 giữa Hy Lạp và CHLB Đức, theo đó Đức sẽ chi trả 115 triệu đồng mác mới cho các nạn nhân Hy Lạp thời phát xít Đức chiếm đóng. Thỏa thuận kèm theo một điều kiện là nước Đức sẽ không chấp nhận thêm bất kỳ khiếu nại cá nhân nào nữa. Tuy nhiên, con cháu của các nạn nhân chưa được bồi thường vẫn tiếp tục khiếu nại.

Vụ khiếu nại nổi tiếng nhất là vụ con cháu của các nạn nhân ngụ tại làng Distomo bị lính phát xít Đức thảm sát vào ngày 10/6/1944. Năm 1997, những người khiếu nại này đã được tuyên phán sẽ nhận bồi thường thiệt hại trị giá 37,5 triệu euro từ nước Đức. Sau nhiều giằng co pháp lý, rốt cuộc vụ việc khiếu nại của các nạn nhân đang được thụ lý tại Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ) La Haye.

Bên cạnh việc giải quyết các khoản bồi thường cho gia đình nạn nhân chiến tranh, nước Đức còn đang bị Hy Lạp "đòi nợ" khoản tiền 476 triệu đồng mác cũ (reichsmark), tương đương 14 tỉ USD theo thời giá hiện nay. Đây là số nợ vay mà Ngân hàng Quốc gia Hy Lạp đã bị Đức Quốc xã cưỡng bức vay nhằm phục vụ nhu cầu thời chiến tranh. Nếu xem đây là một khoản thiệt hại do chiến tranh thì theo Hiệp ước Hòa bình năm 1990, Đức sẽ không chịu trách nhiệm chi trả khoản tiền này. Nhưng nếu xem đây là một khoản nợ tín dụng thông thường thì nước Đức có trách nhiệm phải trả nợ cho Hy Lạp. Tính lãi suất bình quân 3%/năm, trong 66 năm qua, số tiền tổng cộng cả gốc lẫn lãi đã lên đến 95 tỉ USD.

Vấn đề ở chỗ, nếu Đức thừa nhận khoản nợ này, đây sẽ là một tiền lệ khiến cho hàng loạt "khoản nợ" và bồi thường khác có cơ hội bủa vây