10 sự kiện thế giới nổi bật năm 2011

1. Làn sóng “Mùa xuân Arập”

Khởi nguồn từ những cuộc nổi dậy của người dân Tuynidi phản kháng chính phủ hồi tháng 2/2011, làn sóng này như một hiệu ứng dây chuyền làm rung chuyển khắp thế giới Arập-Hồi giáo, từ Bắc Phi đến Trung Đông và được mang tên “Mùa xuân Arập”. Sau Tuynidi, hàng loạt các nước Ai Cập, Yemen, Lybia,.. và giờ đây là Syria đang đứng trước những diễn biến vô cùng phức tạp.

Thế giới Arab đang trải qua một cuộc cách mạng chưa có người lãnh đạo, với các điều kiện kinh tế-xã hội khó khăn hơn, chưa kể tới những mâu thuẫn sắc tộc, phe phái trong bối cảnh hỗn loạn về chính trị và sự can thiệp từ bên ngoài.

Điển hình là bài học từ Lybia, khi nhà lãnh đạo nhà nước là Đại tá Gaddafi bị giết và một "chính quyền từ họng súng" được lập nên đã gióng lên một hồi chuông báo động về cách thức "quốc tế hóa" những vấn đề nội bộ các quốc gia trên thế giới.

2. Động đất và sóng thần tại Nhật Bản – Sự cố hạt nhân

Với khoảng trên 15.000 người chết và hơn 8.000 người được coi là mất tích, cơn động đất và sóng thần ngày 11/3 tại Fukushima là thảm họa tồi tệ nhất với nước Nhật kể từ sau Thế chiến thứ II, gây thiệt hại về kinh tế trầm trọng nhất trong lịch sử nước này, ước tính vào khoảng 300 tỉ USD.

Hệ lụy của nó còn là những vụ nổ tại Nhà máy Điện hạt nhân Fukushima đẩy đất nước Nhật rơi khủng hoảng hạt nhân do phóng xạ rò rỉ ra ngoài môi trường. Nước mắt đã rơi, nhưng không chút ồn ào. Sự hủy hoại quả là khủng khiếp, song đã không thể quật ngã tinh thần Nhật Bản.

Cả thế giới phải nghiêng mình trước lòng can đảm không gì sánh được, ý thức kỷ luật, sự hy sinh, lòng nhân ái,… khi người Nhật sát cánh cùng nhau đứng lên từ đau thương, hoang tàn.

3. Tiêu diệt trùm khủng bố Osama bin Laden

Sau 10 năm truy sát, cuối cùng lực lượng đặc nhiệm của Hải quân Hoa kỳ đã hoàn tất điệp vụ tiêu diệt trùm khủng bố Al-Qaeda, Osama bin Laden, kẻ bị cáo buộc đứng sau vụ khủng bố lịch sử ngày 11/9/2001.

Sau sự kiện 11-9, nước Mỹ đã phát động một cuộc chiến chống khủng bố với qui mô chưa từng có, tiêu tốn một nguồn lực khổng lồ cho việc tróc nã bằng được Bin Laden dù "còn sống hay đã chết", bởi vậy thành công của chiến dịch tiêu diệt Bin Laden được Hoa Kỳ coi là một “thành tựu trọng yếu” và nước Mỹ đã phát đi một thông điệp khắp toàn thế giới rằng: Cuối cùng công lý cũng sẽ được thực thi.

4. Khủng hoảng nợ công châu Âu

Châu Âu đang ở thời điểm khó khăn nhất kể từ Chiến tranh thế giới thứ hai, khi phải đối mặt với cuộc khủng hoảng chưa từng có: khủng hoảng nợ công.

Bắt đầu từ Hy Lạp, cơn khủng hoảng đã lan ra khắp các nước trong khu vực đồng tiền chung châu Âu (Eurozone) và vẫn tiếp tục đe dọa đẩy nhanh quá trình rạn nứt giữa ngay trong các quốc gia thuộc Eurozone và xung đột với cả những quốc gia khác trong Liên minh châu Âu (EU).

Mặc dù EU và các cơ quan tài chính quốc tế đã đổ hàng trăm tỷ USD vào Hy Lạp, nơi "mắt bão", nhằm giải quyết gánh nợ khổng lồ nhưng vòng xoáy cuộc khủng hoảng vẫn đang lan rộng và có thể châm ngòi cho cơn bão suy thoái kinh tế thế giới mới… Giải quyết khủng hoảng nợ công vẫn đang là đề tài nóng trên bàn làm việc của Tổng thống Mỹ, các nhà lãnh đạo châu Âu cũng như các tổ chức tài chính tiền tệ Word Bank và IMF…

5. Thảm sát kinh hoàng ở Nauy

Chiều 22/7, một vụ đánh bom kinh hoàng gần tòa nhà chính phủ tại trung tâm Oslo, và tiếp theo là vụ xả súng liên tiếp vào những thanh thiếu niên trong một trại hè làm gần 100 người bị giết.

Thủ phạm gây ra cả 2 vụ thảm sát man rợ trên là Anders Behring Breivik, kẻ điển hình mang tư tưởng cực hữu, bài ngoại, chống Hồi giáo và không chấp nhận đa văn hóa. Sự kiện này gây một cơn chấn động khủng khiếp không chỉ tại Na Uy mà còn báo động toàn thế giới về một loại hình khủng bố mang màu sắc mới.

Cùng với quá trình toàn cầu hóa, vấn đề dân tộc, chủ nghĩa đa văn hóa… có thể đang khuyến khích chủ nghĩa cực đoan, dẫn tới việc kiểm soát, ngăn ngừa những dạng tội phạm bạo lực lại càng trở nên khó khăn hơn bao giờ hết.

6. Bê bối nghe lén ở News of the World

Chủ nhật 10/7/2011, tờ báo "lá cải" - News of the World, một trong những tờ báo đầy sức mạnh, lâu năm và bán chạy nhất Anh quốc với 2,8 triệu bản/kỳ, chuyên khai thác chuyện thâm cung bí sử của các nhân vật nổi tiếng thuộc đế chế của "ông trùm truyền thông" Rupert Murdoch đã phải đóng cửa.

Một sự thật chấn động đã bị phơi bày, rằng để moi móc chuyện đời tư, đoạt thông tin độc quyền bằng mọi giá, ban lãnh đạo tập đoàn truyền thông này đã để phóng viên sử dụng chiêu thức "nghe lén" điện thoại đối với các nạn nhân của những vụ khủng bố, giết người, các nhân vật trong Hoàng gia, các chính khách và nhân vật nổi tiếng,...

Vụ việc đã làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến bầu không khí xã hội nước Anh, ảnh hưởng đến sự nghiệp chính trị một số nhân vật cấp cao chính phủ Anh và đưa ra trước công luận một đòi hỏi về tính nhân văn và đạo đức nghề báo.

7. Nạn đói châu Phi

Năm 2011, Liên Hợp Quốc đã phải sử dụng cụm từ "nạn đói" để miêu tả cuộc khủng hoảng lương thực tồi tệ nhất trong vòng hơn sáu thập kỉ qua tại khu vực Sừng châu Phi, khi mỗi ngày có hàng chục, thậm chí hàng trăm người chết đói. Hạn hán kéo dài, xung đột, nội chiến, mất mùa liên tục và sự tăng giá thực phẩm cùng nhiên liệu tạo nên khủng hoảng lương thực trầm trọng trên khắp Somalia, Ethiopia và Kenya đe dọa đời sống của hơn 10 triệu người trong và xung quanh vùng Sừng châu Phi.

An ninh lương thực khu vực Sừng Châu Phi và an ninh lương thực toàn cầu với 7 tỷ người đang là một vấn đề nan giải. Theo UNFPA, trên thế giới hiện có 1 tỷ người không được cung cấp đủ lương thực, nghĩa là cứ 7 người trên thế giới thì có 1 người bị đói. Và nguy cơ lớn nhất hiện nay là thiếu nguồn nước nghiêm trọng.

8. Phong trào “Chiếm  phố Wall”

Khởi phát bởi một nhóm sinh viên ở New York ngày 17/9/2011, phong trào "Chiếm Phố Wall" (OWS) với mục tiêu đòi đánh thuế người giàu nhiều hơn nữa, đòi chấm dứt việc ngân hàng tịch thu nhà của những người không còn khả năng trả nợ, đòi rút quân Mỹ về nước, chuyển ngân sách chiến tranh cho giáo dục, chống tăng học phí đại học, đòi việc làm… đã nhanh chóng nhận được sự hưởng ứng mạnh mẽ. Tuy không có một mục tiêu hay lịch trình cụ thể, nhưng phong trào “Chiếm phố Wall” đã lan tới gần 1.000 thành phố tại hơn 80 quốc gia và các vùng lãnh thổ trên toàn thế giới cùng nguy cơ ngày càng khó kiểm soát.

Hiện chưa rõ làn sóng "Chiếm phố Wall" sẽ diễn tiến đến đâu, nhưng chắc chắn phong trào này đang đánh dấu một bước ngoặt trong lịch sử nước Mỹ. Rất có thể Mỹ sẽ phải xem xét lại con đường phát triển kinh tế dựa chủ yếu trên một nền tư bản tài chính kiểu "Wall Street".

9. Sự kiện Biển Đông “nổi sóng”

Vấn đề Biển Đông đã được “quốc tế hóa” tại Hội nghị Thượng đỉnh Đông Á ngày 19/11/2011 ở Bali, Indonesia. Các nhà lãnh đạo thống nhất quan điểm rằng, các tranh chấp chủ quyền ở Biển Đông phải được giải quyết một cách đa phương.

10. Căng thẳng ngoại giao Israel - Iran

Căng thẳng gần như leo thang tới đỉnh điểm tại Trung Đông xung quanh chương trình hạt nhân tại Iran. Trong khi Israel triển khai hàng rào tên lửa quanh Jerusalem và tuyên bố tấn công Iran là cần thiết, thì Tehran dọa phóng 150.000 tên lửa sang Israel và ném đất nước của người Do Thái này vào “thùng rác lịch sử”.

Một chiến dịch quân sự liệu có xảy ra không và hậu quả thế nào đang là đề tài “nóng” trong dư luận quốc tế. Tuy nhiên giới quan sát dự đoán, các nước phương Tây, kể cả Mỹ, không sẵn sàng ủng hộ bất cứ một cuộc mạo hiểm quân sự nào của Israel ở thời điểm hiện tại.

Mục tiêu chung của họ lúc này là đưa ra các biện pháp trừng phạt nhằm làm tê liệt Iran, buộc Iran "nhận thức" và từ bỏ các kế hoạch làm giàu nguyên liệu hạt nhân ở mức có thể chế tạo vũ khí