Người anh em Pathan của tôi

Nóng bỏng không phải vì tiếng súng của những chiến binh Taliban, nóng bỏng bởi tính cách dữ dội của người Pathan, chủ nhân của những vùng đất thuộc miền biên giới Tây Bắc Pakistan và phía bên kia đất nước Afghanistan.

- Đức Allah sẽ mang đến cho anh những niềm hạnh phúc mới lạ ở nơi này nếu anh có tấm lòng - Người đàn ông ngồi phía sau lưng tôi thầm thì, từng sợi âm thanh luồn lách qua bộ râu dài bay đến tai tôi - Người Pathan sẽ tiếp đãi anh như người anh em!

Từ khi chiếc xe rời Islamabad, người hành khách không quen biết cứ rầm rì hỏi tôi đủ chuyện, tên tuổi, gia đình, con cái, đất nước... như thể một vị thánh muốn biết tất cả quá khứ lẫn tương lai của tín đồ. Đã quen với sự nhiệt nồng nhiều khi quá thái của người dân Pakistan, tôi đã tỉ mỉ trả lời tất cả.

Người đàn ông ấy không phải là người Pathan, ông ta từ một tỉnh thành khác đến Peshawar để bán buôn nên khi xuống xe, sau cái bắt tay và ôm hôn, chúng tôi chẳng bao giờ gặp lại, nhưng một người hành khách khác ngồi ở phía trước tôi đã làm cho lời chứng của ông ta trở thành sự thật.

Đó chính là Mohammad Irshad, một người Pathan chính gốc sinh ra và lớn lên ở vùng Mardan, nơi một thời Phật giáo hưng thịnh trước khi tàn lụi trước sức mạnh của Hồi giáo. Mohammad Irshad có gương mặt điển hình của một người Pathan, lông mày rậm, đôi mắt sâu buồn, bộ ria đen nhánh nhưng không chừa râu bởi anh là một nhân viên của Ngân hàng HaBiB.

Tôi không hiểu, mình sẽ sống ra sao, sẽ lang thang như thế nào trong những ngày ở Peshawar nếu không có Irshad và Asif Ali Khan, người em ruột của anh. Trong mắt tôi, Asif Ali Khan là một người thông thái, dù anh làm việc ở Trường Đại học Nông nghiệp Peshawar nhưng kiến thức triết học và tôn giáo của anh rất uyên bác.

- Người Pathan là những người đàn ông của súng đạn nhưng không vì thế mà thiếu tình yêu và sự lãng mạn - Khi đưa tôi đi trong tiếng súng nổ vang trời trong làng Darra Adam Khel, Irshad tâm tình với tôi - Có thể thế giới hiểu lầm chúng tôi là những người ưa chinh chiến nhưng họ hãy đến đây, họ sẽ biết tình yêu của người Pathan dành cho bạn bè như thế nào.

Vì tình yêu dành cho bạn bè, hai anh em Irshad đã liều mình đưa tôi đến thăm ngôi làng Darra Adam Khel. Không liều mình sao được khi Darra Adam Khel là một ngôi làng kinh hoàng nhất thế giới trong mắt tôi. Cả ngôi làng là một xưởng chế tác vũ khí, cung cấp súng đạn cho khắp miền biên giới. Chính phủ cấm khách nước ngoài bén mảng đến đây vì tính mạng không đảm bảo an toàn trong vùng biên giới hai nước Pakistan và Afghanistan, ngay cả anh em nhà Irshad là người cùng bộ tộc Pathan nhưng nếu không vì yêu quý tôi thì họ cũng chẳng đến đây bởi tiếng súng không hề phân biệt màu da, sắc tộc!

Người Pathan có luật sống riêng của mình với tên gọi là Paskhtunwali với những quy định về ứng xử trong đời sống mà điều đầu tiên cũng là điều quan trọng nhất là điều luật Melmasthia. Melmasthia hàm chứa những tính luật về lòng tôn trọng tình bằng hữu. Với Melmasthia, người Pathan không hề phân biệt tôn giáo, sắc tộc, màu da, khi được chấp nhận là bạn, là khách thì người đó được tôn trọng và chia sẻ. Một tên ăn trộm lạc vào một bản làng Pathan, nếu hắn cầu xin bảo trợ thì ngay cả quân chính phủ có vào làng, hắn cũng được người dân bảo vệ đến cùng!
Tôi không phải là tên trộm, tôi là một người lang thang đến từ nước Việt những muốn trải nghiệm một đời sống cùng những người Pathan thì làm sao Irshad không quý yêu!

- Anh là người Việt Nam, tôi rất quý trọng anh bởi giữa chúng ta tuy xa cách nhau về địa lý nhưng dân tộc anh, dân tộc tôi có cùng một điểm chung là không bao giờ chịu sống quỳ!- Irshad tự hào nói với tôi - Từ xưa đến nay, trên vùng đất này không một ai có thể cai trị được người Pathan ngoài tình yêu thương của Đức Allah!

Đúng như lời của Irshad, trên vùng đất quê hương của anh đã gánh chịu không biết bao nhiêu cuộc hành quân chiến chinh Đông Tây gắn liền với tên tuổi của những danh tướng trên thế giới. Từ thuở vó ngựa trường chinh của Alexander Đại Đế đến đây vào năm 327 trước Công nguyên cho đến lúc quân đội Anh chiếm cứ trong thế kỷ XIX, người Pathan không bao giờ khuất phục bất kỳ một quân đội thống trị nào. Cũng từ Peshawar, những người anh em Pathan từ Afghanistan đến tị nạn đã dựng nên phong trào Hồi giáo Taliban, một phong trào chống lại sự thống trị của nước ngoài đã biến tướng trở thành một phong trào Hồi giáo cực đoan làm tổn thương lương tri của nhân loại trong những năm cuối thế kỷ XX. Và hệ quả của nó không biết bao giờ mới chấm dứt khi mà trong những ngày tôi lang thang ở Peshawar, đi đâu cũng có những người lính mang súng canh giữ nghiêm ngặt.

Tôi lên đèo Khyber, một địa danh không thể không đến ở Peshawar. Khyber nằm trên rặng núi Sulaiman làm đường ranh giới tự nhiên của hai nước Pakistan và Afghanistan. Trên đèo Khyber không chỉ có những pháo đài chiến tranh Jamrud, Ali Masjid mà còn có cả bảo tháp Sphola của Phật giáo. Bầu trời biên giới đầy nắng gió hanh vàng, thi thoảng trên những rẻo núi, một vài đứa trẻ ngồi lặng lẽ đọc kinh Koran. Sau hơn 2 năm ngày chia tay Nazifa ở Amsterdam, không ngờ có ngày tôi lại được nhìn thấy đất nước của người bạn gái Afghanistan từ trên đèo Khyber miên man hoa cỏ may. Trên đỉnh đèo này, bao nhiêu cuộc hành quân đi qua, bao nhiêu máu rơi tương tàn nay chỉ còn loài hoa cỏ may mà người Pathan gọi là gaya vi vu níu kéo chân tôi trong gió. Phía xa bên kia trời Afghanistan là một vệt tuyết trắng tựa hồ một ráng mây giữa xanh thẳm của vũ trụ, đó là ngọn núi Soloman hùng vĩ của vùng Trung Á.

Đèo Khyber, một con đèo khô nắng, đang rầm rĩ những đoàn xe ngược xuôi qua lại biên giới, không một chút xanh như đèo Hải Vân quê nhà nhưng lại nổi danh thiên hạ như bất cứ nơi nào trên trái đất này, dù một hạt đất thô mà gánh vác trọng trách của lịch sử thì nó sẽ mang vẻ đẹp hào hoa của vĩnh cửu.

- Mỗi khi lên đèo Khyber, chúng tôi lại nhớ về tổ tiên, nhớ về những ngày anh em người Pathan chúng tôi không bị phân chia thành hai nước Pakistan hay Afghanistan, nhớ về lịch sử những cuộc chiến tranh và mong ước sao, con đèo này đừng bao giờ gánh chịu thêm súng đạn và máu!- Asif Ali Khan trầm ngâm nhìn bầu trời, người em của Irshad biết được lòng tôi đang nhớ nhung Nazifa - người bạn gái của anh, vì chiến tranh mà mất cha, mất chồng, bỏ xứ lưu lạc sang đến bên kia bờ biển Bắc. Cô ấy có biết anh đang ở Peshawar không?
- Tôi nói với Nazifa, rằng tôi sẽ đến thăm mẹ và hai đứa con của cô ấy trong trại tị nạn ở Nasir Bagh nhưng Nazifa bảo họ đã trở về Kabul.

Trên đường trở về từ Khyber, tôi đã nhìn thấy một ngôi làng được dựng lên bằng những lều đất ven sông, trong những chiếc lều đất rách nát ấy, mẹ và hai con Nazifa từng ăn ở qua ngày sau khi quân Taliban lên nắm quyền.

Anh em Irshad mời tôi về nhà anh dùng bữa tối. Không bia, không rượu, chỉ những món ăn dân dã của người Pathan nhưng lại vô cùng rộn ràng bởi trong ngôi nhà của Irshad, ngoài vợ chồng con cái của anh còn có anh em ruột thịt và bạn bè đến sum họp và cả... tiếng súng thi thoảng nổ vang trời đêm!

- Người Pathan luôn dành thời gian cho nhau -  Irshad nói với tôi trong tiếng súng đan xen với nói cười bữa cơm- Thời gian là vốn liếng quý nhất mà Đức Allah dành cho con người nên chúng tôi dành cho nhau là phải lắm! Anh ngại tiếng súng à? Người ta bắn chơi ấy mà! Người Pathan ai cũng có súng trong nhà. Súng để bảo vệ danh phẩm chứ không phải bắn nhau đâu!
- Nhưng nó là một vũ khí...
- Khi cần, cái dĩa cơm trên tay anh- Irshad cắt lời tôi bằng một âm điệu thong thả vốn có của người dân Pakistan- cũng trở thành vũ khí giết người. Cái gì anh thấy trong đời sống hằng ngày cũng có thể thành vũ khí cả.
- Oh! Irshad! Một sự ngụy biện đáng yêu!
- Hải!- Irshad đặt tay lên ngực, mắt sâu buồn gọi tên tôi- Vũ khí hay không, giết người hay không giết người, tất cả tùy thuộc vào con tim, vào tấm lòng này!

Tôi không ngờ, trong sự hiền dịu khác thường của Irshad lại cho tôi những lời minh triết như một cao thủ võ lâm đến vậy. Người anh em Pathan ngày càng mở ra trong tôi những cảm nhận mới về tính cách của dân tộc mình.

Sau bữa cơm hôm ấy, tôi rời Peshawar. Asif Ali Khan mang đến khách sạn một món quà bất ngờ. Đó là những cuốn sách về triết học Hồi giáo cùng một bộ áo quần và chiếc mũ của người Pathan.

- Lúc nào và bao giờ- Asif xúc động chia tay tôi- Người anh em của tôi! Anh hãy là một người Việt-Pathan nhé.
- Khan! Khi nào sinh con, nếu là trai tôi cầu mong nó là một Haji, một chiến sỹ tâm linh của Đức Allah, nếu là gái tôi mong nó được hạnh phúc như vợ của anh- Tôi lấy hạt ngọc quý mang về từ miền Khotan dưới chân núi Côn Luân trao cho người em trai của Irshad- Khi đứa bé ra đời, anh hãy trao cho nó và nói rằng, đó là tình yêu của một người Việt dành cho con anh.

Rời khách sạn, những tưởng chẳng bao giờ gặp lại Irshad thì vừa hay lúc chúng tôi bước lên xe thì Irshad lại đến. Anh đã xin nghỉ việc để đưa tôi ra đến bến xe Peshawar.

- Tôi muốn nói với anh một vài lời Hải ạ!- Irshad bất ngờ thầm thì với tôi trong phòng đợi- Anh có lần hỏi tôi vì sao sinh ra chủ nghĩa khủng bố phải không? Tôi xin trả lời anh rằng, chừng nào người ta còn gieo rắc chiến tranh thì chừng đó khủng bố vẫn còn. Làm sao không đau đớn khi thấy cha mình, mẹ mình, anh em mình, vợ con mình chết thảm trong bom đạn!

- Nhưng cứ căm thù cứ chết chóc mãi vậy sao?- Tôi đăm chiêu hỏi Irshad.
- Chiến tranh sinh ra lòng căm thù, chỉ có hòa bình sinh ra tình yêu và lòng tha thứ!- Irshad nắm lấy bàn tay tôi, từ trong đáy mắt anh chan chứa những giọt nước mắt, những giọt nước mắt lần đầu tiên tôi nhìn thấy từ một người Pathan- Nếu có ngày anh đến Mỹ hay đến bất cứ nơi nào, mong anh hãy nói với mọi người rằng, dân tộc Pathan của chúng tôi ước ao, nhân loại hãy mang lại tình bằng hữu, đừng mang lại chiến tranh! Tình yêu thương là Thượng đế trong lòng người!

Irshad! Người anh em Pathan của tôi! Kể từ ngày chia tay nhau ở Peshawar, giờ đây tôi đã xa anh bao nhiêu dặm đường nhưng lời anh nói mãi xanh trong tôi từng ngày qua như một tấm tình nhân loại mà anh hằng mong ước với thế giới này. Tôi không chỉ nhớ và mang nó đi khắp nơi chân trời góc bể mà Irshad, tôi tin sự mầu nhiệm sẽ đến với tất cả chúng ta, với những ai trung thành với tình yêu thương nhân loại.

Tình yêu thương là Thượng đế trong lòng người! Irshad! Người anh em Pathan của tôi! Sami'al laahu liman hamidah! Thượng đế luôn lắng nghe và cho những ai cầu nguyện Ngài như Ngài nói trong lời kinh Koran!