“Muốn người ta giúp cho thì trước mình phải tự giúp mình”

Việt Nam đã trở thành một biểu tượng về tinh thần bất khuất và khả năng vượt khó vô song trong cuộc đấu tranh vì độc lập tự do, vì hòa bình và lẽ phải. Từng có một Điện Biên Phủ lẫy lừng từ 60 năm trước, đánh dấu sự tan rã của chủ nghĩa thực dân cũ. Đã có một Đại thắng mùa xuân 39 năm về trước, đánh bại những mưu toan thâm hiểm của chủ nghĩa thực dân mới đối với một trong những nước đang phát triển, muốn tự mình quyết định vận mệnh của mình, báo hiệu một thời đại mới trong lịch sử không chỉ riêng dân tộc Việt Nam. Đã có vô số những cuốn sách viết về những nguyên nhân đã giúp dân tộc ta luôn giành được chiến thắng trong các cuộc đụng độ lịch sử với các thế lực xâm lăng, nhưng cho tới hôm nay đó vẫn là một bí quyết cần được tìm hiểu đầy đủ và sâu sắc hơn.

Việt Nam là một quốc gia đất không rộng, người không đông. Thế nhưng, những kẻ xâm lăng dù hùng hậu tới đâu, một khi đã mang gươm tới đây thì cũng đều bị tử nạn vì chính thanh gươm đó. Hàng nghìn năm trước đã thế và trong thời đại đất nước của Hùng Vương có Đảng và Bác Hồ cũng thế. Nhìn lại lịch sử, có thể thấy yếu tố cấu thành bất di bất dịch của bí quyết Việt Nam chiến thắng chính là tinh thần yêu nước nồng nàn, được hun đúc và bồi đắp suốt hàng nghìn năm tồn tại và phát triển của các dân tộc sống trên dải đất hình tia chớp này. Đến thế kỷ XX, các nhà cách mạng trẻ Việt Nam còn biết tìm thấy thêm nguồn lực mới ở tư tưởng  cộng sản để tạo nên cuộc cách mạng vừa giành lại được độc lập tự do cho đất nước, vừa xây dựng được một xã hội  khả dĩ có thể mang lại ấm no cơm áo cho mọi tầng lớp nhân dân.

Tất nhiên, không phải ai cũng biết tiếp nhận những góc độ thiên thời, địa lợi, nhân hoà nhất trong kho tàng đồ sộ học thuyết Mác-Lênin để  tư tưởng cách mạng vô sản hòa đồng với truyền thống dân tộc và hoàn cảnh lịch sử cụ thể thời bấy giờ. Bác Hồ của chúng ta mới chính là người đã nhìn rõ nhất vai trò của giai cấp vô sản và chủ nghĩa Mác-Lênin trong cuộc đấu tranh cứu nước: “Chỉ có giải phóng giai cấp vô sản thì mới giải phóng được dân tộc; cả hai cuộc giải phóng này chỉ có thể là sự nghiệp của chủ nghĩa Cộng sản và của cách mạng thế giới”.

Với những chiến sĩ cách mạng Việt Nam như Nguyễn Ái Quốc, cứu nước gắn với cứu dân bao giờ cũng là nhiệm vụ hàng đầu: “Muốn cứu nước và giải phóng dân tộc, không có con đường nào khác con đường cách mạng vô sản” và “giai cấp vô sản muốn được giải phóng trước hết phải giải phóng dân tộc”. Quan điểm rõ ràng này đã giúp cho cách mạng vô sản Việt Nam ngay từ đầu đã mang một sắc thái giải phóng  dân tộc rõ rệt và không bị lôi cuốn quá đà theo những sai lệch hoặc bốc đồng đã từng có trong phong trào cách mạng vô sản thế giới ở một số thời điểm nhất định. Từ Việt Nam thanh niên cách mạng đồng chí Hội tới những nhóm cộng sản đầu tiên thành lập trong thập niên thứ hai của thế kỷ XX và sự xuất hiện của Đảng Cộng sản Việt Nam năm 1930, phong trào giải phóng dân tộc ở nước ta đã có những bước tiến dài căn bản. Những người cộng sản đã lãnh đạo dân tộc vượt qua những hy sinh để tới được mùa thu năm 1945, tận dụng thời cơ chiến thắng của Đồng minh chống phát xít, tiến hành thành công Cách mạng Tháng Tám.

Rõ ràng là, không có những người cộng sản, không có ánh sáng của tư tưởng xã hội chủ nghĩa và chủ nghĩa Cộng sản, đã không có cuộc tổng khởi nghĩa mùa thu 1945, khai sinh ra nước Việt Nam dân chủ cộng hòa, nhà nước độc lập dân chủ đầu tiên ở Việt Nam. Và cũng không có những mốc son chói lọi tiếp theo là chiến thắng Điện Biên Phủ năm 1954 và Đại thắng mùa xuân năm 1975.

Cuối năm 1953, tại Việt Bắc, Hồ Chủ tịch và các đồng chí lãnh đạo Đảng quyết định mở chiến dịch Điện Biên Phủ. Ảnh: Tư liệu.

Bác Hồ của chúng ta, trong khi hết lòng cổ suý cho cách mạng vô sản trên quy mô toàn thế giới, đã nhận thức rõ ràng với sự anh minh rất phương Đông và Việt Nam rằng, công cuộc giải phóng của các dân tộc bị áp bức “chỉ có thể thực hiện được bằng sự nỗ lực của chính bản  thân mình” và “Muốn người ta giúp cho thì trước mình phải tự giúp mình”. Tư tưởng Hồ Chí Minh hình thành trong suốt cuộc đời vì nước vì dân của Người đã mang lại cho cuộc cách mạng dân tộc ở Việt Nam, con đường xã hội chủ nghĩa cũng như công cuộc cách mạng vô sản ở Việt Nam một sắc thái riêng, hữu lý và có tình, bám chắc vào nền tảng yêu nước, thương nòi. Chính Bác Hồ đã vạch ra đường ngay lối thẳng cho dân tộc đi lên nhằm hướng tương lai tươi sáng. Và trong từng giai đoạn lịch sử cụ thể, Người đưa ra những quyết sách  mềm dẻo về chiến thuật, nhất quán về chiến lược nhằm từng bước đưa cách mạng Việt Nam đạt được mục tiêu cần thiết, giảm bớt  những tổn thất, hy sinh. Đối với Người, chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa Cộng sản không phải là cứu cánh tự thân, mà là hình thái xã hội duy nhất để thực hiện “ham muốn tột bậc” là “làm sao cho nước ta được hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ta ai cũng có cơm ăn áo mặc, ai cũng được học hành”. Người cũng từng dạy: “Chân lý là cái gì có lợi cho Tổ quốc, cho nhân dân. Cái gì trái với lợi ích của Tổ quốc, của nhân dân, tức là không phải chân lý. Ra sức phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân - tức là phục tùng chân lý”.

Cùng với sự phát triển của cách mạng Việt Nam, của vị thế quốc gia, những người cộng sản và toàn dân tộc đã càng nhận rõ hơn tinh hoa trong học thuyết Mác-Lênin và tìm ra cách áp dụng sáng tạo, phù hợp với tình hình cụ thể, tránh cho dân tộc những thử thách khốc liệt không đáng có, như đã từng xảy ra ở một số quốc gia khác cũng chọn con đường phát triển xã hội chủ nghĩa. Tất nhiên, không phải mọi sự lúc nào cũng đều xuôi chèo mát mái trong những thập niên chiến tranh và cách mạng đã qua, nhưng như thực tế đã cho thấy, chính sự kết hợp nhuần nhuyễn tư tưởng xã hội chủ nghĩa với truyền thống  dân tộc đã giúp cho những người cộng sản ở Việt Nam lãnh đạo dân tộc và đất nước đi từ thành công này tới thành công khác, tạo nên những nguồn lực trong và ngoài vĩ đại để Việt Nam chiến thắng được những kẻ thù hùng hậu tưởng không bao giờ phải biết mùi thất bại. Lòng yêu nước nồng nàn, sự thống nhất về tinh thần và chính trị của nhân dân và quân đội xung quanh Đảng và Chính phủ đã giúp quân và dân Việt Nam vượt qua những thử thách khó khăn và tạo những điều kiện về chính trị, kinh tế và quân sự để chiến thắng. Nhân dân ta đã lựa chọn con đường đi theo những người  Cộng sản Việt Nam bởi lẽ, như lịch sử đã qua cho thấy, đó là con đường đúng đắn duy nhất để cứu nước và giải phóng giống nòi.

Thực tế cho thấy, chủ nghĩa Mác-Lênin chỉ phát huy được vai trò tích cực của mình khi nào và ở đâu nó được hiểu đúng và áp dụng đúng. Với tư tưởng Hồ Chí Minh, chúng ta đã đưa con thuyền cách mạng dưới ngọn cờ chủ nghĩa Mác-Lênin vượt qua được vô số thử thách với mất mát. Chúng ta  đã biết “thật thà đoàn kết” (chữ của Bác Hồ) và nhờ thế, đã phát huy khối đại đoàn kết dân tộc một cách chiến lược: “Đoàn kết của ta không những rộng rãi mà còn đoàn kết lâu dài. Đoàn kết là một chính sách dân tộc, không phải là một thủ đoạn chính trị.” (Trích bài nói chuyện của Bác tại Hội nghị đại biểu Mặt trận Liên Việt toàn quốc, 10/1/1955). Chúng ta cũng đã xây dựng được vai trò lãnh đạo tối cao của Đảng Cộng sản Việt Nam trên cơ sở căn tảng của một nền đạo đức cách mạng đã được tôi luyện: “Nhận rõ phải trái, giữ vững lập trường, tận trung với nước, tận hiếu với dân”.

Trong giai đoạn hiện nay, trong một thế giới đang phát triển theo xu thế toàn cầu hóa và phải đứng trước vô vàn những khó khăn thách thức, Việt Nam hơn bao giờ hết càng cần tới sự lãnh đạo anh minh và đúng đắn của những người cộng sản. Và bản thân những người cộng sản, muốn đảm trách được xứng đáng vai trò mà nhân dân tin cậy, càng cần phải rèn luyện phấn đấu theo những tiêu chuẩn đạo đức và trí tuệ cao nhất. Không ngẫu nhiên mà cách đây gần nửa thế kỷ, trong Di chúc, viết trước lúc đi về cõi vĩnh hằng, Bác Hồ đã nhấn mạnh rằng, để thực sự xứng đáng là “người lãnh đạo, là người đầy tớ thật trung thành của nhân dân”, Đảng ta cần “thật trong sạch” và mỗi đảng viên phải “thực sự thấm nhuần đạo đức cách mạng, thật sự cần kiệm liêm chính, chí công vô tư. Những lời này cho tới hôm nay vẫn còn nguyên giá trị thời sự và tính vĩnh cửu của nó. “Tu thân” theo những tiêu chuẩn của người cán bộ cách mạng cần phải có là một việc làm thường xuyên, hàng ngày và lâu dài của tất cả chúng ta!