Du học hay du hý?

Độ chục năm lại đây, phong trào đi du học Singapore như nhiều người nói là thời điểm cực thịnh. Thịnh vì mọi thứ thật đơn giản, dễ đến giật mình. Ngoài một vài trường quốc lập thì thủ tục nhập học tại hầu hết các trường tư thục với những cái danh xưng mỹ miều đang thu hút hầu hết các bạn trẻ Việt Nam, quan trọng là đủ tiền và cũng không đến mức đắt đỏ. Nhưng có thật một vài cậu ấm, cô chiêu ngày nay bắt cha mẹ lo cho mình "sang bển" là để trau dồi kiến thức hay chỉ là cách để họ tìm chốn ăn chơi mới, khi các chốn giải trí ở Việt Nam đã cũ như trái đất?

Lạc vào "thế giới tự do"

Tôi được gia đình giao nhiệm vụ đưa đứa cháu sang Singapore du học theo diện "học bổng của mẹ". Cầm mớ giấy tờ của cháu mà thấy buồn đến nao lòng, học hành dang dở, chơi bời lêu lổng độ vài năm, tiếng Anh viết được vài câu cú ngữ pháp đơn giản, thế nhưng vẫn có trường mà họ gọi là "học viện" bên đó nhận. Thôi thì cả gia đình đành nhắm mắt hy vọng cháu có thêm cơ hội đổi đời bằng thứ tri thức giá rẻ. Đại diện nhà trường đón chúng tôi ở sân bay là một cô gái người Việt, trái đất quay tròn, lại cũng là người quen. Vẻ ngại ngần hiện rõ trên gương mặt vị đại diện phải chăng vì biết nhau quá rõ về mặt "công việc". Cô ta thực chất là người môi giới du học và ăn phần trăm trên mỗi hồ sơ sinh viên mới. Tôi chợt thấy buồn và thằng cháu ngồi bên cạnh thì nôn nao hồi hộp sung sướng về một thế giới mới tự do xa tầm kiểm soát của gia đình.

Trong căn hộ cao cấp nhiều phòng được chia nhỏ cho sinh viên thuê vào cuối giờ chiều là vô số du học sinh đang ngồi tụ tập giữa nhà nhậu, khói thuốc mịt mù, tôi hân hạnh được chào hỏi các phiên bản tài tử điện ảnh thế giới. Các du học sinh cả nam và nữ với các loại trang phục, các loại thời trang tóc thời thượng nhìn cứ giông giống đâu đây nàng Vic, chàng Beck…

Vị đại diện nhà trường trịnh trọng mời tôi ngồi để ký hợp đồng thuê nhà. Cô đẩy tập giấy tờ được soạn thảo trang trọng, câu cú hết sức chặt chẽ về quyền lợi cho bên A có một chút sửa đổi về giá vì "do có quen biết". Cô ta cũng nói thẳng vì rất vô tình là người quen nên sẽ không "cắt" thêm tiền nhà hàng tháng như những sinh viên mới khác. Tân sinh viên chân ướt chân ráo mới xa nhà, ai làm hộ được gì mà mất tiền thì đều chấp nhận cả và cả việc thuê nhà cũng vậy, hơn nữa có biết cũng không đủ tư cách pháp nhân theo luật pháp Singapore. Đây là một khoản lợi nhuận khá lớn và vô cùng đều đặn cho người môi giới là người Việt mà hầu hết đều là các cựu sinh viên khi đã tích lũy đủ kinh nghiệm làm ăn thì đều ở lại làm thêm. Giá "đôn" lên giao động từ 200 tới 400 USD trên đầu người mỗi tháng phân loại theo phòng thuê.

Một ly bia lẫn đót thuốc lá lèn chặt góc bàn bị tập giấy tờ gạt phải rơi xuống choang một tiếng, cửa phòng kế đó bật mở, chồm ra một đôi trai gái vẫn mặc đồ ngủ buông dăm câu lầu bầu. Được biết không ít gái mại dâm mà theo ngôn từ "sang trọng" hơn mà xã hội đặt thì được gọi là gái gọi tới mảnh đất này kiếm tiền theo diện du lịch ngắn hạn là không nhỏ. Trước họ sống theo "băng đảng" do má mì cầm đầu, lo chỗ ăn chỗ ngủ chỗ làm. Thì nay, khi đã tỏ đường đi lối về những cô gái này sống bám theo du học sinh theo kiểu "cùng ở, cùng hưởng và cùng kiếm tiền". Trước mắt là sống cùng theo kiểu nhân tình, vừa tiết kiệm được một khoản không nhỏ nếu cư trú tại khách sạn và quan trọng là ai cũng vui. Tất cả bài ngửa với nhau, vui vẻ sống, không vui vẻ thì có ngay một "công tử" khác đón về ở cùng, đến giờ "đi làm" ở các tụ điểm KTV (một dạng karaoke ôm) thì đường ai nấy đi, một hai ngày sau gặp lại và vui vẻ như ban đầu. Vô số khác thì mạnh dạn đăng ký một lớp học nâng cao tiếng Anh, thế là xong về khoản thủ tục định cư vài tháng với giá chỉ quãng 2.000 USD, bằng chi phí vài ngày "lao động" vẫn được coi là diện du học sinh.

Một cậu sinh viên nhìn có vẻ già dặn nhất nhà nói với tôi một câu rất dí dỏm rằng: "Việc ai nấy làm, bọn em có đánh giá đâu mà lo, phẩm hạnh kiểu này chỉ có thể đo được theo kiểu chữ trinh của Kiều, kiểu nào thì cũng đáng giá ngàn vàng cả". Tư tưởng thoáng và cái nhìn cũng thoáng, một tư duy sống thế hệ mới? Tới giữa đêm, tôi và thằng cháu bị đánh thức bởi tiếng nhạc và tiếng người ồn ã từ bên phòng khách dội vào. Đêm nay là party của một cậu ở cùng nhà cho bạn bè nhân dịp vừa thắng đậm một trận cá độ bóng đá. Trai gái lẫn lộn ăn vận hở hang nguyên bộ từ sàn nhảy về, mặt bọn trẻ con đang nháo nhào lớn đờ đẫn vì dư lực của chất kích thích, không có gió nhưng đầu và vai liên tục lắc lư theo nhạc nhảy đầy kích động.

Đời làm phóng viên luôn khát khao được bám sát hiện thực nhưng trong tình cảnh này tôi xin phép được chầu rìa. Tôi đã bắt đầu tin rằng đồng ý chọn căn hộ này để thuê cho cháu tôi là một sai lầm lớn nhưng với cái tuổi đang tò mò, cháu tôi hết sức nỗ lực bằng mọi cách xin được ở lại bằng thứ lý luận vô cùng thuyết phục của tuổi hai mươi. Nhân loại đã từng có vô số thần đồng toán học, thần đồng âm nhạc nhưng chưa từng có thần đồng ăn chơi. Trẻ nên ham chơi tốt hơn già sinh đổ đốn, cái triết lý cùn này tự nhiên vang lên trong đầu khiến tôi một chút nao núng, tôi không muốn thuyết phục hay ép cháu xa rời một thế giới tôi chưa từng bước chân vào. Có thể nó là một bài học để  tránh xa hoặc thành nạn nhân ở lại đó và sự giáo dục từ gia đình sẽ mãi là những giáo điều cứng nhắc. Đã từng xảy ra một vài vụ án chết người của du học sinh người Việt tại Singapore mà theo thông tin báo chí tại đây nguyên nhân bắt đầu từ ma túy kích động dẫn ảo giác rồi nhảy lầu.

Học là phụ, "tình yêu shopping" là chủ yếu

Đến buổi sáng sớm thì căn phòng khách thành một "bãi chiến trường" với vỏ chai và rác lẫn với mùi chua loét lên men từ bia rượu khắp các góc phòng. Các vị khách ngủ la liệt trên sàn và salon, trai gái chân tay xoắn xuýt lẫn lộn. Tôi đưa cháu đến trường nhập học tại khu vực trung tâm City Hall. Học viện tư nhân tọa lạc lẫn trong cao ốc được cho thuê làm văn phòng và kinh doanh vô số mặt hàng khác. Dường như sự quan tâm từ phía nhà trường đều là vấn đề thời hạn đóng tiền từng kỳ học hơn là học vấn sẵn có của đứa cháu vô công rồi nghề của tôi. Sau màn thủ tục cháu được vào lớp, lớp học im phăng phắc với thầy giáo đang giảng bài bằng tiếng Anh mang âm điệu Ấn Độ, một vài cặp đôi nằm gục lên bàn quàng tay ôm nhau lim dim ngủ. Đây phải chăng là hiện thực của những lời hứa hẹn có cánh từ trung tâm môi giới du học mà tôi từng được nghe họ cam kết trước khi đóng tiền học phí tạm ứng cho cháu ở nhà?

Chiều tan học sớm, lại cũng từng đôi dập dìu dắt nhau đi dạo phố trung tâm mua sắm. Tiền rủng rỉnh thì ở đâu cũng có chỗ đứng. Lấy lòng gái đẹp trong cách thể hiện mua sắm, chiều lòng "chân dài" trong cộng đồng sinh viên Việt cũng là một cách phổ dụng như hầu hết nam giới "làm màu" với người khác phái. Tất nhiên mua sắm phải là đồ hiệu, có giá trị và giá tiền nếu công bằng qui đổi thì cũng bằng vài tháng lương cộng thưởng cho phóng viên của tôi so với mỗi món hàng đồ hiệu được bày bán tại trung tâm mua sắm Paragon.

Tình yêu thời hiện đại được chứng tỏ bằng những túi giấy shopping nặng trĩu mang những nhãn hàng thời trang nổi tiếng trên hai tay mỗi cô gái cười tíu tít bước ra.  Ngay cả việc nhiều sinh viên thoát khỏi sự kiểm soát của gia đình thì tự nguyện sống chung với nhau tất yếu dẫn đến hậu quả ngoài mong muốn. Nên đồng thời xuất hiện những "tour du lịch" đột xuất về nước thăm gia đình kết hợp để "giải quyết hậu quả" bởi việc nạo phá thai ở Singapore được quản lý hết sức chặt chẽ. Chi phí cho con em du học đều do gia đình chu cấp nhưng không ít nam sinh viên ham chơi vung tay quá trán thì để "hoành tráng" không bao giờ đủ nên đành quay ra làm những công việc bất hợp pháp như buôn lậu thuốc lá hay môi giới mại dâm mà "nguồn hàng" là chính những cô gái gọi sống chung, đôi bên cùng có lợi. Kẽ hở trong việc cấp giấy tờ nhập cư thời hội nhập mà bắt nguồn từ những sự bảo lãnh của vô số trường tư thục đang tạo ra làn sóng du học ảo để kiếm tiền và ăn chơi là rất lớn. Chính điều này ảnh hưởng trực tiếp đến những sinh viên muốn học thật dù muốn hay không.

Tất nhiên trên đây là những gì tôi biết và chứng kiến chỉ là một phần nhỏ của những hiện thực có thể rất tốt đẹp đang xảy ra tại môi trường du học Singapore. Phải chăng nguyên nhân bắt đầu từ chính sự dễ dãi của "đầu vào" đang biến môi trường du học tại đây thành một nơi có tiếng trong giới du học sinh? Có thể đó là một phần hiệu ứng từ một vài phần tử ảnh hưởng đến đám đông tuổi trẻ đang lớn dễ dàng bị lôi kéo. Một phần khác chính là  từ sự cả tin của vô số gia đình khi quyết định gửi con em đi học nhưng lại hoàn toàn thiếu thông tin cần thiết hoặc quá vội vàng khi con em chưa đủ năng lực học vấn.

Để có quyết định gửi con em đi học với một môi trường sạch cả nghĩa đen và nghĩa bóng hết sức cần thiết đầu tư thời gian để tìm kiếm thông tin trên mạng Internet cũng như đón nhận lời tư vấn đáng tin cậy từ các trung tâm du học có uy tín