Thế giới năm 2013: 10 sự kiện chính trị - an ninh nổi bật

1. Nguy cơ đảo chính ở Thái Lan

7 năm sau cuộc đảo chính quân sự lật đổ chính phủ của Thủ tướng Thaksin Shinawatra, Thái Lan vẫn trong vòng cương tỏa của khủng hoảng và tranh giành quyền lực. Bất chấp những thành tựu đạt được về kinh tế và dân sinh, chính phủ của Thủ tướng Yingluck Shinawatra (em gái của ông Thaksin) lại trở thành mục tiêu mới của các cuộc bạo lực chính trị. Dù cho lực lượng quân đội khẳng định đứng ngoài cuộc và không tham gia bất kỳ một kế hoạch đảo chính nào, song tương lai của “xứ sở nụ cười” vẫn bấp bênh, bởi lẽ “bước lùi” của chính phủ về việc giải tán Hạ viện, tổ chức bầu cử sớm không hề nhận lời đáp thiện chí từ lực lượng biểu tình, mà ngược lại, đây chỉ là cớ để họ tiếp tục tiến hành chiến dịch “tiêu diệt tận gốc chế độ chính trị nhà Shinawatra”.

2. Tranh chấp ở biển Đông và biển Hoa Đông

Phải nói rằng, trong năm 2013, khu vực Đông Á mà cụ thể là những tranh chấp chủ quyền ở biển Đông và biển Hoa Đông đã trở thành điểm nóng của thế giới và thu hút sự quan tâm, chú ý của dư luận. Đầu tiên là vụ kiện của Philippines với Trung Quốc tại Tòa án trọng tài quốc tế về Luật Biển xung quanh tranh chấp chủ quyền ở biển Đông. Tiếp đó là quyết tâm của cộng đồng ASEAN trong việc sớm ký kết Bộ Quy tắc ứng xử của các bên ở biển Đông giữa các nước ASEAN và Trung Quốc. Chưa hết, vào hai tháng cuối cùng của năm, biển Hoa Đông lại “dậy sóng” trước sự kiện Bắc Kinh đơn phương thiết lập vùng nhận dạng phòng không trên vùng biển tranh chấp. Lời qua tiếng lại, quan hệ “cơm chẳng lành, canh chẳng ngọt” giữa Trung Quốc – Nhật Bản – Hàn Quốc một lần nữa lại trên bờ vực của khủng hoảng.

3. Bất ổn chính trị ở Ai Cập và Ukraine

Cuộc đảo chính quân sự lật đổ chính quyền Tổng thống Mohamed Mursi hồi tháng 7 không hề mang lại chút yên bình nào cho đất nước của các kim tự tháp. Ngược lại, nó càng khiến Ai Cập chìm sâu trong bạo lực, tranh chấp và đau thương. Chính phủ lâm thời Ai Cập dưới sự hậu thuẫn của quân đội đã dùng mọi biện pháp để cô lập và tiêu diệt Tổ chức Anh em Hồi giáo của ông Mohamed Mursi. Thế nhưng, càng siết chặt vòng vây thì bạo lực lại càng bùng phát. Trong khi đó, tại Ukraine, các cuộc biểu tình chống chính phủ cũng đã biến thành bạo động khi lực lượng chống đối ở bên trong nước này nghe theo lời xúi giục của các thế lực bên ngoài, tự mình hủy hoại cuộc sống và tương lai của những người anh em cùng dân tộc.

4. Bê bối do thám của cơ quan An ninh quốc gia Mỹ

Những tiết lộ về chương trình do thám quy mô lớn của cơ quan An ninh quốc gia Mỹ vẫn chưa dừng lại. Thông tin mà “người thổi còi” Edward Snowden cung cấp cho báo giới phần nào đã vạch trần bộ mặt thật và những hành động bỉ ổi của giới tình báo Mỹ và phương Tây. Đáng chú ý là hình ảnh nước Mỹ sau bê bối này càng trở nên thảm hại khi các quốc gia đồng minh với Mỹ cũng nhận thấy rằng mình chỉ là “quân cờ” trên bàn cờ chính trị thế giới mà Washington luôn muốn thâu tóm. Việc tiết lộ các tài liệu tình báo tối mật của “người thổi còi” cũng đã làm thay đổi nhận thức của thế giới đối với những cạm bẫy trên mạng Internet và khiến mối quan hệ vốn đã không mặn nồng giữa Mỹ - Nga trở nên căng thẳng hơn khi Moskva chấp nhận cho Edward Snowden tị nạn ở quốc gia này.

5. Giải giáp vũ khí hóa học ở Syria

Gần 3 năm lâm vào cảnh “nồi da nấu thịt”, đất nước Syria đang tiến tới ngưỡng cửa của đoàn kết và hòa bình sau khi Tổng thống Nga Vladimir Putin đưa ra ý tưởng giải giáp vũ khí hóa học nhằm giúp chính quyền Damascus thoát khỏi nguy cơ bị tấn công quân sự từ Mỹ và các nước phương Tây. Mặc dù công việc hủy bỏ vũ khí hóa học không hề đơn giản, song bài toán khó cho vấn đề Syria đã có lời đáp và người ta hy vọng đây sẽ là bước đi đầu tiên thuận lợi để tiến hành các hội nghị quốc tế về hòa bình cho quốc gia Trung Đông này.

6. Siêu bão Haiyan tàn phá Philippines

Với sức gió mạnh tới 310km/h, siêu bão Haiyan được xem là một trong những siêu bão lớn nhất từ trước đến nay, mang theo sức hủy diệt khủng khiếp tới những khu vực từng đẹp như tranh trước đây của Philippines. Toàn bộ thành phố Tacloban ở tỉnh Leyte của Philippines đã bị san phẳng. Theo thống kê của Chính phủ Philippines, hơn 6.000 người đã thiệt mạng, gần 2.000 người khác mất tích và khoảng 27.000 người bị thương trong siêu bão Haiyan. Ước tính thiệt hại do siêu bão Haiyan gây ra cho Philippines là 13 tỷ USD và công tác tái thiết, khắc phục hậu quả sau siêu bão Haiyan sẽ mất tới 5 năm.

7. Tòa án xét xử Khmer Đỏ ở Campuchia

Sau nhiều khó khăn với những biến cố bất khả kháng về tài chính, tòa án xét xử Khmer Đỏ ở Campuchia do Liên hợp quốc hậu thuẫn kéo dài hơn 200 ngày với sự tham gia của gần 10.000 người đã đi đến giai đoạn cuối. Các phiên xét xử cuối cùng nhằm vào thủ lĩnh của chế độ Khmer Đỏ đã được thực hiện vào trung tuần tháng 10 vừa qua. Bản án thích đáng dành cho những kẻ gây bao đau thương và khổ ải cho người dân Campuchia sẽ được công bố vào nửa đầu năm 2014.

8. Căng thẳng trên bán đảo Triều Tiên

2013 được coi là “năm dấu ấn” của CHDCND Triều Tiên với sự kiện chấn động thế giới. Vào tháng 3, Bình Nhưỡng tuyên bố thử nghiệm hạt nhân lần thứ ba thành công. Vụ thử tạo ra sức công phá tương đương 6.000-7.000 tấn thuốc nổ, có sức hủy diệt lớn hơn rất nhiều so với 2 vụ thử năm 2006, 2009 và tạo ra những căng thẳng nhất định trên báo đảo Triều Tiên. Cùng những động thái căng thẳng khác, hai miền Bắc – Nam Triều Tiên khiến thế giới nhiều phen nơm nớp lo ngại “già néo đứt dây”.

9. Khủng bố và bạo lực trở lại nước Mỹ

Khủng bố và bạo lực đang hoành hành ở Mỹ. Đó là những gì mà người ta đã nói và lo sợ kể từ sau vụ nổ bom tại cuộc đua Marathon Boston hồi tháng 4, làm 3 người thiệt mạng và gần 300 người khác bị thương. Hai vụ nổ bom xảy ra cách nhau 13 giây khiến cả nước Mỹ bàng hoàng. Dù thủ phạm vụ nổ bom đã được xác định, nhưng người ta vẫn lo ngại tình trạng an ninh ở quốc gia vốn vẫn tự coi mình là “mạnh nhất thế giới”. Và thêm vào nỗi lo khủng bố chính là tình trạng gia tăng bạo lực súng đạn. Theo trung tâm kiểm soát và phòng chống dịch bệnh Mỹ (CDC), bạo lực súng đạn tại Mỹ đã cướp đi sinh mạng của hơn 30.000 người. Bạo lực súng ống ngày càng lan tràn như một "dịch bệnh" và gọi đây là mối đe dọa lớn cho tính mạng của người dân Mỹ.Trong 4 năm qua, tại Mỹ đã xảy ra hơn 50 vụ xả súng thảm sát. Tổng thống Mỹ Barack Obama đã nỗ lực đấu tranh cho dự luật kiểm soát súng đạn mới, trong đó có yêu cầu kiểm tra nhân thân người mua súng nhưng đến nay, Quốc hội vẫn từ chối thông qua. Nguyên nhân là do cuộc vận động hành lang của các nhóm ủng hộ sở hữu súng và các nghị sĩ Đảng Cộng hòa thuộc các bang bảo thủ.

10. Nạn hiếp dâm ở Ấn Độ

Bi kịch hiếp dâm đang trở thành nỗi ám ảnh lớn nhất ở Ấn Độ trong năm 2013 cho dù Tổng thống Pranab Mukherjee hồi tháng 2 đã phê chuẩn các hình phạt nặng hơn đối với những tội phạm hiếp dâm, bao gồm cả án tử hình. Tội phạm hiếp dâm ở Ấn Độ giờ không chỉ gói gọn trong đám trai làng hoặc những thanh niên không công ăn việc làm, mà nó còn xảy ra trong giới cảnh sát, trí thức ở thành phố. Nạn nhân hiếp dâm ở Ấn Độ ngoài phụ nữ địa phương còn có rất nhiều nữ du khách nước ngoài Thủ đô New Delhi của Ấn Độ bị nhiều người gán cho cái tên “thủ đô hiếp dâm” hay là "nơi cứ ra đến cửa là sợ bị hiếp dâm". Theo số liệu thống kê trong 6 tháng đầu năm 2013, tại New Delhi xảy ra 806 vụ cưỡng hiếp được trình báo, bình quân hơn 4 vụ/ngày. Các nghiên cứu và khảo sát xã hội họ cũng cho thấy, hành vi lạm dụng tình dục, hiếp dâm ở Ấn Độ xuất phát từ tư tưởng trọng nam, khinh nữ. Vì thế, nếu muốn thay đổi, Ấn Độ cần có một cuộc cách mạng trong tư tưởng và suy nghĩ của chính người dân về hành động này