Quốc hội Nhật Bản thông qua Hiệp ước đối tác kinh tế với Việt Nam

Theo đó, trong vòng 10 năm tới, Nhật Bản sẽ miễn thuế đối với 94,53% hàng hóa của Việt Nam xuất khẩu vào thị trường này, đặc biệt là miễn thuế đối với 86% sản phẩm nông nghiệp xuất khẩu của Việt Nam. Đây là mức cam kết cao nhất của Nhật Bản đối với một nước thành viên ASEAN. Đặc biệt, các sản phẩm thuộc ngành thủy sản, nông sản, hàng dệt may, sắt thép, hóa chất, linh kiện điện tử sẽ có mức cam kết tự do hóa mạnh mẽ nhất.

Tại hiệp định này, có 7.264/9.111 mặt hàng VN vào Nhật được hưởng thuế suất 0%. Trong đó, tôm sú, tôm hùm sẽ được áp dụng mức thuế 0% ngay khi hiệp định có hiệu lực (trước đây là 10%-15%). Đổi lại, 87,66% mặt hàng của Nhật Bản cũng được miễn thuế nhập khẩu vào Việt Nam. 

VJEPA là hiệp định tự do thương mại thứ 10 mà Nhật Bản ký kết với các nước, nhưng là hiệp định tự do thương mại song phương đầu tiên của Việt Nam kể từ khi gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO). Một trong những nội dung chính của hiệp định là tăng cường hợp tác kinh tế trên nhiều lĩnh vực như nông nghiệp, công nghiệp, thương mại và đầu tư, phát triển nguồn nhân lực, du lịch, môi trường, giao thông vận tải.

Trả lời phỏng vấn TTXVN, Đại sứ Việt Nam tại Nhật Bản Nguyễn Phú Bình cho rằng, việc VJEPA chính thức có hiệu lực không có nghĩa là hiệp định sẽ được triển khai một cách suôn sẻ ngay từ đầu mà cần phải có một số bước chuẩn bị. Chẳng hạn, đối với vấn đề xuất khẩu hàng nông sản từ Việt Nam sang Nhật Bản, khi Nhật Bản đã mở cửa thị trường nông sản cho Việt Nam, phía Việt Nam cần đáp ứng các tiêu chuẩn của thị trường này, trong đó có vấn đề kiểm dịch và vệ sinh an toàn thực phẩm. Hai bên cần nhanh chóng hợp tác để xây dựng hệ thống kiểm dịch và bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm giữa hai bên.

Một vấn đề khó khăn nữa trong quá trình đàm phán VJEPA là việc Nhật Bản mở cửa thị trường lao động cho lực lượng y tá và hộ lý của Việt Nam vào làm việc tại nước này. Mặc dù Nhật Bản đã ký hiệp định với nhiều nước trong lĩnh vực trên, song người Nhật Bản luôn cho rằng người Việt Nam có một nền văn hóa và tư duy tương đồng với người Nhật Bản. Do đó, những đối tượng cần được chăm sóc ở Nhật Bản rất muốn lực lượng y tá và hộ lý của Việt Nam làm việc tại nước này.

Tuy nhiên, hệ thống văn bằng, chứng chỉ của Việt Nam và Nhật Bản có nhiều khác biệt. Ở Nhật Bản, y tá hoặc hộ lý muốn hành nghề phải có chứng chỉ quốc gia, trong khi ở Việt Nam chưa có. Theo hiệp định, Nhật Bản sẽ hỗ trợ Việt Nam đào tạo các y tá và hộ lý tại Nhật Bản, sau đó họ sẽ làm việc tại Nhật Bản ít nhất 7 năm.

Ngoài ra, Nhật Bản cũng sẽ giúp Việt Nam xây dựng chương trình đào tạo và có hệ thống chứng chỉ quốc gia để tạo dựng nguồn nhân lực đủ tiêu chuẩn làm việc ở Nhật Bản và một số nước khác.

Tuy nhiên, theo Đại sứ Nguyễn Phú Bình, vấn đề này không đơn giản nên các cơ quan chức năng của hai bên cần tiếp tục thương lượng để đi đến thỏa thuận cụ thể về vấn đề này. Việt Nam và Nhật Bản bắt đầu tiến hành đàm phán về VJEPA từ tháng 1/2007, ngay sau khi Việt Nam gia nhập WTO. Sau 9 phiên đàm phán chính thức và nhiều phiên đàm phán không chính thức, hai bên đã hoàn tất thỏa thuận trên nguyên tắc vào tháng 9/2008 và chính thức ký hiệp định vào ngày 25/12/2008.

Đại sứ Nguyễn Phú Bình khẳng định, việc VJEPA được đàm phán và ký kết trong một thời gian tương đối ngắn, khoảng 21 tháng, chứng tỏ Việt Nam và Nhật Bản đều có nhu cầu sớm kết thúc đàm phán và hiệp định phù hợp với lợi ích của cả hai bên.

Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam Mitsuo Sakaba thì nhận định rằng, việc  ký kết VJEPA là mốc son quan trọng đánh dấu bước phát triển mới trong quan hệ hợp tác nhiều mặt giữa hai nước, góp phần nâng tầm quan hệ Việt - Nhật