Những thách thức của tân Giám đốc FBI

Ngày 21/6 (theo giờ địa phương), Tổng thống Mỹ Barack Obama đã bổ nhiệm ông Jim Comey làm Giám đốc Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) thay thế ông Robert Muller, người đứng đầu cơ quan này từ trước khi xảy ra sự kiện 11-9-2001 khoảng 1 tuần.

Mặc dù đã được Tổng thống Barack Obama bổ nhiệm, nhưng để chính thức ngồi vào chiếc ghế của người tiền nhiệm Robert Muller, ông Jim Comey phải được Thượng viện thông qua. Nhưng vì là thành viên đảng Cộng hòa nên vấn đề này sẽ được giải quyết nhanh gọn.

Ghế nóng nhưng nhiều người muốn ngồi

Khi công bố quyết định bổ nhiệm hôm 21/6, Tổng thống Barack Obama cho rằng, ông Jim Comey là người có sự độc lập quyết liệt và tính chính trực sâu sắc, không màng tới chính trị, chỉ làm tốt trọng trách của mình.

Một trong những dấu ấn được dư luận và giới chuyên môn đánh giá cao, đó là dám từ chối phê duyệt những khía cạnh pháp lý của chương trình theo dõi cách đây 9 năm (2004-2013), khi được giao làm Quyền Bộ trưởng Tư pháp thay ông John Ashcroft đang phải phục hồi sau phẫu thuật.

Bản thân ông Jim Comey cũng cho biết, vụ việc kể trên là đêm khó khăn nhất trong sự nghiệp của mình. Chính sự từ chối của ông Jim Comey nên mặc dù vẫn đang nằm trên giường bệnh, nhưng ông John Ashcroft vẫn phải ký phê duyệt chương trình theo dõi gây tranh cãi cho tới hôm nay.

Tên gọi đầy đủ của ông Jim Comey là James Brien Comey, người sinh ngày 14/12/1960 tại Yonkers, New York, nhưng lại lớn lên ở Allendale, bang New Jersey và hiện là cha của 5 người con với người vợ Patrice. Vì làm việc dưới thời Tổng thống George W. Bush với tư cách Thứ trưởng Bộ Tư pháp và từng là công tố viên, luật sư trưởng và Phó Chủ tịch tập đoàn Hàng không vũ trụ Lockheed Martin cho đến năm 2010 sau khi rời Bộ Tư pháp năm 2005, sau đó là chuyên gia an ninh nội địa và là người có nhiều kinh nghiệm trong cuộc chiến chống chủ nghĩa khủng bố nên ông Jim Comey được giới chuyên môn đánh giá cao.

Đầu năm 2013, ông Jim Comey dạy tại trường Đại học Luật Columbia với tư cách là một học giả nghiên cứu cao cấp sau khi làm việc cho Quỹ đầu tư Bridgewater Associates (2010-2013).

Theo giới truyền thông, ông Jim Comey từng là luật sư cho các khu vực phía Nam của New York. Trong vai trò của một trợ lý luật sư ở quận Đông Virginia, ông Jim Comey được giao xử lý vụ đánh bom vào một căn cứ quân sự của Mỹ ở khu vực tháp Khobar, Saudi Arabia làm 17 binh sĩ Mỹ thiệt mạng và đã làm khá tốt vụ này.

Ông Jim Comey đứng bên cạnh Tổng thống Barack Obama tại hôm 21/6.

Cách đây hơn 2 năm (12/5/2011), Tổng thống Barack Obama từng yêu cầu các nhà lập pháp chấp thuận một đề nghị hiếm có là gia hạn thêm 2 năm đối với Giám đốc Robert Mueller bởi ông đã chứng tỏ khả năng “lãnh đạo xuất sắc và hữu hiệu” trên cương vị này. Khi đó, Tổng thống Barack Obama khẳng định, ông Robert Mueller đã "thiết lập được tiêu chuẩn vàng cho giới lãnh đạo tại FBI" và "cho thấy vai trò lãnh đạo đặc biệt và hiệu quả trong việc bảo vệ đất nước hằng ngày kể từ sự kiện 11-9-2001".

Tại thời điểm kể trên có 9 ứng cử viên tuyên bố tranh cử để trở thành người thay thế Giám đốc Robert Mueller. Ngày 6/5, Hiệp hội các nhân viên Cục Điều tra liên bang Mỹ (FBIAA), tổ chức đại diện cho 12.000 nhân viên FBI, đã bày tỏ mong muốn Tổng thống Barack Obama chọn Hạ nghị sỹ Mike Rogers, Chủ tịch Ủy ban Tình báo Hạ viện làm người thay thế ông Robert Mueller.

Khi đó, Chủ tịch FBIAA Konrad Motyka đã ca ngợi ông Mike Rogers bởi chính khách này hội tụ đầy đủ các tố chất cần có của một Giám đốc FBI. Tại thời điểm đó, bà Lisa Monaco, cố vấn cho ông Obama về vấn đề an ninh nội địa và chống khủng bố cũng được coi là ứng cử viên sáng giá.

Nhiều vấn đề cần giải quyết

Ông Jim Comey được bổ nhiệm đúng thời điểm Washington đang phải đối mặt với những rắc rối từ chương trình giám sát internet, việc sử dụng máy bay không người lái, điều tra về vụ tấn công đẫm máu nhằm vào lãnh sự quán Mỹ tại Libya hay vụ tấn công kép nhằm vào giải marathon Boston.

Ngày 21/6, tờ Washington Post cho biết, giới chức Mỹ đã đệ đơn cáo buộc tội gián điệp đối với Edward Snowden và yêu cầu Hongkong bắt giam “người hùng” này. Trước đó (13/6), giới chức chóp bu thực thi luật pháp Mỹ chính thức tuyên bố, cựu nhân viên CIA Edwards Snowden phải chịu trách nhiệm về việc đã tiết lộ những tin tức gây tổn hại an ninh quốc gia Mỹ.

Phát biểu trong buổi điều trần tại Ủy ban Tư pháp Hạ viện, Giám đốc Robert Muller cho biết, giới chức thực thi luật pháp Mỹ sẽ truy lùng gắt gao Edwards Snowden để buộc cựu nhân viên CIA này phải chịu trách nhiệm về việc đã tiết lộ chi tiết chương trình do thám tuyệt mật của chính phủ Mỹ. Bởi chương trình theo dõi tuyệt mật nói trên là công cụ quan trọng trong cuộc chiến chống khủng bố toàn cầu của Mỹ.

Trước đó (6/1/2003), trợ lý Giám đốc FBI về chống khủng bố Larry Mefford từng cho phép sử dụng phương pháp “lách luật” trong một e-mail gửi cho nhân viên. 6 năm trước (2007-2013), FBI đã thừa nhận: một bộ phận của cơ quan này đã thu thập trái phép thông tin của một số cuộc gọi điện thoại.

Cách đây mấy hôm, Giám đốc Robert Mueller khẳng định, FBI có sử dụng máy bay không người lái để theo dõi, nhưng hoạt động này hiếm khi diễn ra. Phát biểu trước Ủy ban Tư pháp Thượng viện, ông Robert Mueller cho biết, FBI đang soạn thảo bộ nguyên tắc chỉ đạo việc sử dụng máy bay không người lái, đồng thời cho rằng những tác động về đời tư của việc sử dụng thiết bị này đáng để thảo luận và đưa vào thành chế tài trong tương lai.

Hơn 3 năm trước (tháng 3/2010), Giám đốc Robert Mueller từng cảnh báo về an ninh mạng khi cho rằng, các nhóm chủ chiến như Al Qaeda đã cho thấy rõ ý đồ muốn theo đuổi các kỹ năng thâm nhập máy tính và một vụ tấn công mạng gây tác hại tương tự như một quả bom được đặt đúng vị trí.

Trước khi Mỹ phải đối mặt với những rắc rối sau tiết lộ động trời của “người hùng” Edward Snowden, cựu nhân viên CIA, các nhà hoạt động bảo vệ sự riêng tư từng lo ngại về những nguy cơ của việc dùng công nghệ nhận biết khuôn mặt để truy bắt tội phạm.

Được biết, FBI đang ứng dụng công nghệ nhận biết khuôn mặt để hỗ trợ công tác điều tra, truy bắt tội phạm và đây là một phần của Chương trình Nhận dạng Thế hệ mới (NGI) trị giá 1 tỉ USD mà cơ quan này tiến hành trong thời gian qua. NGI đã thí điểm tại một số bang và dự kiến sẽ được áp dụng trên toàn quốc vào năm 2014. Tuy nhiên cũng có nhiều người phản ứng và trong số đó có Thượng nghị sĩ Al Franken - NGI có thể bị lợi dụng để nhận diện những người tham gia các cuộc biểu tình hoặc tuần hành chính trị, khiến sự an toàn của họ bị đe dọa.

Kể từ khi ông J. Edgar Hoover trở thành người đứng đầu FBI (1/7/1935) đến nay, cơ quan này đã trải qua 6 đời Giám đốc. Nhưng cho tới nay ông Robert Mueller là Giám đốc FBI đầu tiên phục vụ trọn một nhiệm kỳ theo quy định có cách đây 41 năm.

Năm 1972, Hạ viện thi hành giới hạn 10 năm cho nhiệm kỳ của Giám đốc FBI, sau khi ông J. Edgar Hoover giữ chức vụ này 48 năm. Người tiền nhiệm của Giám đốc Robert Mueller là ông Louis Freeh chỉ tại vị 7 năm 9 tháng (từ ngày 1/11/1993 đến 25/6/2001).

Theo quy định, mỗi Giám đốc FBI sẽ phục vụ khoảng 10 năm. Nhiệm kỳ của ông Robert Mueller đáng lẽ hết hạn từ tháng 9-2011, nhưng do Tổng thống Barack Obama và Quốc hội đều yêu cầu nên ông đảm trách chức vụ này thêm 2 năm. Ông Robert Mueller trở thành Giám đốc thứ 6 của FBI sau khi được Tổng thống George W. Bush bổ nhiệm và bắt đầu nhiệm kỳ hôm 4/9/2001