Hành trình truy tìm trùm buôn lậu vũ khí Viktor Bout

Ngày 5/3, khi Viktor Bout, kẻ được mệnh danh là "Cỗ máy chết" hay "Vua Chiến tranh" và cộng sự Andrew Smulian vừa đáp xuống sân bay tại thủ đô Bangkok (Thái Lan) thì bị bắt ngay lập tức.

Hãng CNN đưa tin, cuộc bắt giữ thành công này nhờ một phần lớn vào công tác hỗ trợ của lực lượng cảnh sát tại 5 quốc gia khác nhau và 2 nhân viên mật của Cơ quan chống ma túy Mỹ (DEA). Hai người này đã đóng giả làm thành viên của nhóm phiến quân FARC tại Colombia, đang tìm nguồn cung cấp vũ khí.

Qua một số mối quan hệ, họ đã tiếp cận được Smulian và hẹn gặp hắn hồi tháng 1, đặt mua một lượng vũ khí lớn trị giá hàng triệu USD. Những cuộc gặp gỡ, thương thảo hợp đồng giữa hai bên được tổ chức ở nhiều địa điểm khác nhau tại Hà Lan, Đan Mạch và Romania.

Trong một lần, hai nhân viên này đã đưa cho Smulian một tập tài liệu gồm những bài báo viết về Viktor Bout để dò xem thái độ của hắn. Tên này cũng rất thận trọng trả lời rằng việc mua bán vũ khí chỉ có thể thực hiện bằng cách thả từ máy bay xuống và chi phí vận chuyển mất 5 triệu USD. Phải đến lần thứ 7, hắn mới đồng ý trực tiếp gọi điện cho "ông trùm" Viktor Bout, đồng thời cung cấp thêm thông tin rằng hàng đã có sẵn ở Bulgaria.

Qua điện thoại, Viktor Bout đồng ý sẽ gặp khách hàng vào ngày 5/3 tại một khách sạn sang trọng ở thủ đô Bangkok.

Được tin cấp báo, DEA đã trình phương án bắt giữ lên Interpol và tìm kiếm sự hợp tác của lực lượng an ninh Thái Lan. Vì thế, ngay sau khi Viktor Bout và Smulian vừa xuống sân bay, chúng đã bị bắt.

Chính quyền Washington muốn dẫn độ Viktor Bout về nước xét xử tội ủng hộ khủng bố song không được chính quyền Bangkok chấp nhận vì nhà chức trách này cũng muốn mở phiên tòa xét xử Viktor về tội bán vũ khí bất hợp pháp cho các nhóm quân nổi dậy ở Nam Mỹ và châu Phi.

Chiến công của báo giới

Phải nói rằng công đầu trong việc phát hiện chuyện làm ăn mờ ám, bất lương của Viktor Bout thuộc về báo giới. Bắt đầu buôn bán vũ khí năm 1993 khi mới thành lập công ty vận tải Transavia Export Cargo, Victor Bout đã tìm được đối tác là lực lượng gìn giữ hòa bình của Bỉ tại Somalia.

Lóa mắt vì đồng tiền kiếm được và ham muốn giàu có hơn nữa, Victor Bout lại lập thêm một công ty nữa mang tên Trans Aviation Network Group, có trụ sở tại Ostende (Bỉ).

Ngày 25/8/1995, hãng AFP của Pháp có đăng một bài về việc một chiếc máy bay Aerostan thuộc công ty Transavia Export Cargo bị một chiếc máy bay chiến đấu của Taliban bắt phải hạ cánh ở Kandahar, Afghanistan. Chính quyền Taliban đã quyết định tịch thu và sung vào công quỹ Nhà nước hàng tấn súng AK-47 được chở trên máy bay.

Hai năm sau, tờ "Kinh doanh ngày nay" ở châu Phi lại đưa tin công ty Air Cess của Viktor Bout mở một văn phòng ở Swaziland.

Tháng 3/1999, tờ "Người quan sát" của Anh có tin rằng một phi công người Anh thường xuyên chở thuê vũ khí lậu tới Sudan cho một cựu sĩ quan KGB mang tên Viktor Bout. Xâu chuỗi các thông tin từ 3 tờ báo này, mãi đến tháng 1/2000, Viktor Bout mới bị Interpol nhòm ngó và đích thân Ngoại trưởng Anh thời bấy giờ là Peter Hain khẳng định rằng hắn là một trong 3 ông trùm chuyên cung cấp vũ khí cho phiến quân Unita ở Angola bất chấp lệnh cấm vận của LHQ.

11 tháng sau, báo cáo của LHQ về vấn đề Angola cũng có nhắc đến hoạt động buôn bán vũ khí trong đó tên của Viktor Bout được nói đến nhiều nhất. Cũng từ những manh mối này, tình báo Mỹ nhảy vào cuộc với các thông tin điều tra khác nhau về Viktor Bout. Họ phát hiện ra rằng hắn đã mở một công ty chuyên cung cấp vũ khí ở Afghanistan mang tên Flying Dolphin.

Chân dung trùm buôn bán vũ khí

Năm nay 43 tuổi, Viktor Bout sinh tại Tashkent và từng nhận nhiệm vụ tại căn cứ hải quân Vitebsk (Belarus) với quân hàm trung úy. Sau đó, hắn được cử đi học lớp huấn luyện biệt kích của không quân Nga.

Năm 1991, Viktor Bout tốt nghiệp Học viện Quân sự Moskva và trở thành thông dịch viên cho quân đội Nga tại Angola. Nhưng chẳng bao lâu sau, căn cứ quân sự bị giải tán vì Liên Xô tan rã và hắn chuyển sang sống ở nước ngoài.

Là người có chỉ số IQ rất cao (170), Viktor Bout thông minh, lanh lợi và có thể nói lưu loát 6 ngoại ngữ. Hắn đã lập gia đình với Alla và có 2 đứa con.

Theo những kết quả điều tra mới đây thì tên này sử dụng tất cả 7 hộ chiếu khác nhau trong vai trò thương nhân để tổ chức các phi vụ buôn bán tại khu vực châu Phi. Mạng lưới buôn bán vũ khí của hắn bao gồm 300 thành viên với một đội bay hơn 50 chuyên cơ và hàng chục hãng hàng không - vận tải biển.

Các cuộc điều tra của LHQ đều khẳng định Victor Bout là ông trùm buôn lậu vũ khí lớn nhất thế giới và là kẻ đã gieo mầm chết ở châu Phi