Campuchia-Thái Lan: Tái diễn đụng độ ở khu vực biên giới

Những cuộc tranh chấp tái diễn

Theo tin từ hãng Reuters, hàng ngàn người dân Thái Lan ở các làng quanh khu vực biên giới tranh chấp ngôi đền Ta Moan và Ta Krabey (cách ngôi đền cổ 900 tuổi Preah Vihear 150km về phía Tây) đang chuẩn bị sơ tán khẩn cấp. Trung tướng quân đội Thái Lan Thawatchai Samutsakorn cho biết, cuộc giao tranh mới bắt đầu lúc 6h sáng 23/4 (theo giờ địa phương) với đạn súng trường và súng cối được bắn ra cùng một lúc. Một binh sĩ Thái Lan đã thiệt mạng và 13 người đang được cấp cứu tại bệnh viện Phnom Dongrak. Trước đó, hôm 22/4, ít nhất 4 binh sĩ Campuchia và 3 binh sĩ Thái đã thiệt mạng trong một vụ giao tranh ở khu vực biên giới.

Đại tá Prawit Hookaew, phát ngôn viên quân đội Thái Lan cho hay, Thái Lan đang cố gắng đàm phán với Campuchia để ngừng bắn. Trong khi đó, Campuchia xác nhận rằng, các vụ giao tranh mới nhất xảy ra gần tổ hợp đền tranh chấp Ta Moan, Ta Krabey và Chub Korki. Phát ngôn viên Hội đồng Bộ trưởng Campuchia Phay Siphan khẳng định, Thái Lan đã tái tấn công họ trước.

Khoảng 600 hộ gia đình đang sống ở những ngôi làng gần khu vực đụng độ ở tỉnh Oddar Meanchey của Campuchia đã được sơ tán khẩn cấp.

Để rộng đường dư luận, giới chức Campuchia cũng cho phép các nhà báo được giám sát thông tin về các cuộc xung đột này thông qua đài truyền thanh quân đội ở Banteay Ampil, cách nơi nổ súng khoảng 15km.

Tin từ Tân Hoa Xã cho hay, ngay sau khi tiếng súng đầu tiên ở khu vực biên giới vang lên, Campuchia đã gửi một bức thư tới Chủ tịch Hội đồng Bảo an LHQ (UNSC) đề nghị LHQ lên tiếng về những gì đang xảy ra ở tỉnh Oddar Meanchey. Trong bức thư, Bộ trưởng Ngoại giao và Hợp tác quốc tế Campuchia Hor Namhong khẳng định, tranh chấp quân sự đã diễn ra ở khu vực đền Ta Moan và Ta Krabey, binh sĩ Thái Lan đã sử dụng súng cối, máy bay chiến đấu để "vi phạm chủ quyền và không phận Campuchia", gây "thiệt hại lớn" cho Campuchia. Phía Campuchia cũng khẳng định, hành động này của Thái Lan đã vi phạm sâu sắc thỏa thuận hòa bình khu vực biên giới giữa hai nước được UNSC đưa ra hồi tháng 2.

Vì đâu nên nỗi?

Phải nói, việc xảy ra đọ súng giữa quân đội Campuchia và Thái Lan tại khu vực biên giới không phải là chuyện hiếm. Tuy nhiên, sau những nỗ lực của cộng đồng quốc tế cũng như ASEAN, tranh chấp ngày 22 và 23/4 đã khiến nhiều nhà phân tích lo ngại tình hình còn diễn biến phức tạp. Vậy do đâu mà hai quốc gia láng giềng này lại liên tục tranh chấp 3 ngôi đền cổ. Có phải do những cái lợi quá lớn từ việc khai thác du lịch của 3 ngôi đền này hay không?

Theo các nhà khoa học, đền Ta Moan và Ta Krabey được xây dựng từ thế kỷ thứ 12, dưới thời Khmer cổ xưa và nằm ở vị trí thuận tiện cho việc khai thác du lịch, được coi như một trạm nghỉ dọc theo con đường nối Angkor với khu vực Đông Bắc Thái Lan. Từ sau khi ngôi đền Preah Vihear được UNESCO công nhận là di sản văn hóa của Campuchia hồi tháng 7 năm 2008, hai nước bắt đầu nảy sinh mâu thuẫn. Tranh chấp từ ngôi đền cổ 900 tuổi này dẫn đến một loạt tranh chấp khác.

Quân đội Thái Lan tại khu vực tranh chấp biên giới với Campuchia. (ảnh: AFP)

Đỉnh điểm nhất là vào cuối tháng 7/2008, khoảng 70 binh sĩ Thái Lan đã chiếm đền Ta Moan. Thiếu tá Sim Sokha, chỉ huy phó một đơn vị biên phòng Campuchia khi đó cho hay, binh lính Thái đóng trong một khu vực bán kính hơn 100m quanh đền và ngăn không cho binh sĩ Campuchia (khoảng 40 người) tiến vào. Những binh sĩ Thái này được lệnh chỉ rút lui khi nào vấn đề đền Preah Vihear được giải quyết. Tiếp đó, các cuộc tranh chấp về chủ quyền đền Ta Krabey và Chub Korki lại xuất hiện.

Tuy nhiên, theo các nhà phân tích, sự tranh chấp 3 ngôi đền này luôn liên quan đến vấn đề đền Preah Vihear. Ngay cả lần nổ súng này, Thái Lan-Campuchia đã không đụng độ ở gần đền Preah Vihear vì cả hai đang tham gia quá trình đàm phán đền này. Hơn nữa, sự có mặt của những quan sát viên Indonesia (quốc gia đang giữ chức Chủ tịch ASEAN) cũng khiến việc tranh chấp được "chuyển vùng". Điều này cho thấy, tranh chấp giữa Campuchia - Thái Lan sẽ còn diễn biến phức tạp.

Vai trò của ASEAN

Dưới sức ép của cộng đồng quốc tế, Campuchia-Thái Lan đã chịu ngồi vào bàn đàm phán về tranh chấp vùng biên. Song, việc xảy ra xung đột ở 3 ngôi đền tranh chấp khác cho thấy sẽ khó có khả năng dung hòa quyền lợi giữa hai quốc gia này. Vì thế, vị trí của ASEAN trong việc giải quyết tranh chấp lại càng quan trọng.

Đến chiều 23/4, người phát ngôn Bộ Quốc phòng Campuchia Chhum Socheat tiếp tục cáo buộc Thái Lan dùng máy bay do thám ở khu vực này. Ngoại trưởng Indonesia Marty Natalegawa đã buộc phải kêu gọi Campuchia và Thái Lan chấm dứt ngay các hành động quân sự. Bộ Ngoại giao Singapore cũng bày tỏ sự quan ngại sâu sắc trước mâu thuẫn giữa hai quốc gia láng giềng này và kêu gọi các bên đối thoại để giải quyết tranh chấp.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam Nguyễn Phương Nga thì nhấn mạnh, Việt Nam mong muốn hai bên Thái Lan và Campuchia hết sức kiềm chế, tránh vũ trang, tiếp tục giải quyết bất đồng thông qua thương lượng hòa bình. Bà Nguyễn Phương Nga nói: "Chúng tôi kêu gọi Campuchia và Thái Lan nghiêm chỉnh thực hiện các cam kết tại cuộc họp không chính thức các Ngoại trưởng ASEAN (tại Jakarta ngày 22-2), không để tình hình diễn biến phức tạp".

Nhiều nhà phân tích chính trị thì cho rằng, thực chất, xung đột biên giới Thái Lan-Campuchia trong hai ngày qua có thể xuất phát từ một số phần tử trong quân đội Thái Lan, những người theo lực lượng "áo vàng" đang muốn phá vỡ cuộc tổng tuyển cử mà chính quyền Bangkok dự định tổ chức vào cuối tháng 6, đầu tháng 7 bởi trước đó, phe "áo vàng" cũng từng nhiều lần thực hiện các kế hoạch phá hoại đàm phán giữa Bangkok-Phnom Penh