Vì sao ông Huỳnh Ngọc Sĩ bị khởi tố?

Cùng thời điểm này, Cục Cảnh sát Điều tra tội phạm về tham nhũng (C37, Bộ Công an) cũng đã thực hiện lệnh khám xét nhà riêng và bắt tạm giam ông Lê Quả - nguyên Phó Giám đốc BQL Dự án Đại lộ Đông Tây và Môi trường nước TP HCM. Vì sao cả hai nguyên Giám đốc (GĐ) và Phó GĐ BQL Dự án này đều bị bắt tạm giam để điều tra về tội danh "Lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ"?

Trở lại “nghi án đưa và nhận hối lộ” liên quan đến Dự án Đại lộ Đông Tây diễn ra vào khoảng giữa năm 2008. Tháng 6/2008, giới truyền thông Nhật Bản bắt đầu có những bài viết về nghi án đưa và nhận hối lộ của Công ty Tư vấn Xây dựng Thái Bình Dương (PCI). Trong một động thái nhằm làm minh bạch sự hiệu quả trong việc sử dụng nguồn vốn ODA (một hình thức hỗ trợ phát triển chính thức), vào tháng 8/2008, phía Nhật Bản đã chính thức đề nghị Việt Nam cùng hợp tác điều tra nghi án PCI đưa hối lộ cho một quan chức Việt Nam để được chọn là nhà thầu tư vấn giám sát Dự án Đại lộ Đông Tây.

Trước những thông tin này, ông Lê Dũng - Người phát ngôn của Bộ Ngoại giao Việt Nam đã phát biểu quan điểm của Việt Nam khi tiếp Đoàn Cục trưởng hợp tác quốc tế,  Bộ Ngoại giao Nhật Bản vào giữa tháng 10/2008.

Trong phát biểu này có hai điểm rất đáng lưu ý là "Thứ nhất, Chính phủ Việt Nam và Chính phủ Nhật Bản đều coi trường hợp nghi vấn PCI là rất nghiêm trọng. Phía Nhật Bản thông báo các cơ quan liên quan của Nhật Bản đã buộc tội PCI và 4 cựu lãnh đạo Công ty PCI liên quan đến các dự án vốn vay của Nhật Bản tại Việt Nam. Thứ hai, 2 chính phủ tái khẳng định các vụ việc hối lộ liên quan đến các dự án ODA, bao gồm cả vụ việc nghi vấn này, sẽ được nghiêm túc điều tra và làm sáng tỏ các chi tiết của vụ việc".

Khoảng 3 tháng sau, theo báo chí Nhật thì 4 bị cáo là cán bộ chủ chốt của PCI đã thừa nhận là có đưa hối lộ cho một quan chức của Việt Nam để được chọn là nhà thầu tư vấn giám sát. Các bị cáo này bao gồm:  cựu Chủ tịch Masayoshi Taga - 62 tuổi, cựu GĐ điều hành Kunio Takasu - 65 tuổi, cựu GĐ Haruo Sakashita - 62 tuổi, cựu Trưởng văn phòng đại diện PCI tại Hà Nội Tsuneo Sakano - 59 tuổi.

Cụ thể, trong cáo buộc, phía  Cơ quan Công tố Nhật cho biết, PCI cam kết đưa cho quan chức nhận hối lộ khoản tiền 2,6 triệu USD, tương đương 10% giá trị hợp đồng, để đổi lấy hợp đồng tư vấn các dự án xây dựng đường sá tại TP HCM vào năm 2001 và 2003 cho PCI.

Để đảm bảo có được lợi nhuận gộp là hơn 20% ngay cả khi trả tiền hối lộ, PCI đã gộp cả chi phí riêng và những loại khác vào bản dự toán nộp lên đơn vị quản lý dự án của TP HCM, Cơ quan Công tố Nhật cho hay.

Bị cáo Sakashita và một số người khác bị buộc tội đã trao tổng cộng 650.000USD cho quan chức nhận hối lộ vào tháng 1 và tháng 7-2002, và sau đó lại tiếp tục hối lộ 860.000 USD vào năm 2003, 540.000 USD vào năm 2004, 160.000 USD vào năm 2005 và 220.000 USD vào năm 2006.

Ngay sau khi các cơ quan truyền thông Nhật công bố thông tin từ Cơ quan Công tố của nước này về nghi án đưa và nhận hối lộ của các cựu quan chức PCI,  Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng đã chỉ đạo các cơ quan chức năng của Việt Nam phối hợp với phía Nhật Bản để điều tra làm rõ và xử lý theo đúng pháp luật Việt Nam.

Thực sự, trong bối cảnh dự án với tổng số vốn khổng lồ đang còn dang dở thì những lời khai từ PCI trong vụ việc đưa và nhận hối lộ đã biến thành "cú sốc lớn" đối với dư luận Việt Nam. Và chẳng bao lâu sau, ông Huỳnh Ngọc Sĩ - GĐ BQL Dự án Đại lộ Đông Tây và Môi trường nước TP HCM chính thức trở thành tiêu điểm của nghi án đưa hối lộ này.

Vì thế, trong phiên họp của Ban Thường vụ Thành ủy TP HCM vào sáng 19/11/2008, Phó bí thư Thường trực Thành ủy Nguyễn Văn Đua, đã thay mặt Ban Thường vụ Thành ủy ký Kết luận số 36-KL/TU tạm đình chỉ công tác đối với ông Huỳnh Ngọc Sĩ.  Bên cạnh đó, Chủ tịch UBND TP HCM Lê Hoàng Quân đã ký quyết định tạm đình chỉ công tác đối với ông Huỳnh Ngọc Sĩ.

Ban Thường vụ Thành ủy giao Ban Cán sự Đảng UBND TP HCM thực hiện việc tạm đình chỉ công tác đối với ông Huỳnh Ngọc Sĩ theo đúng quy định pháp luật; đồng thời tập trung chỉ đạo, điều hành việc củng cố nhân sự BQL Dự án Đại lộ Đông Tây và Môi trường nước thành phố để tổ chức thực hiện Dự án đại lộ Đông Tây và Môi trường nước thành phố bảo đảm chất lượng và tiến độ xây dựng công trình.

Các cột mốc đáng chú ý tiếp theo của diễn biến vụ việc này là ngày 8/12/2008, C37 đã có Quyết định số 04/C37(P6) khởi tố vụ án hình sự tội đưa và nhận hối lộ xảy ra từ năm 2003 đến 2006 tại BQL Dự án Đại lộ Đông Tây và Môi trường nước TP HCM. Tiếp đến, ngày 15/12/2008, Cục Quản lý xuất nhập cảnh - Bộ Công an đã có lệnh cấm xuất cảnh đối với ông Huỳnh Ngọc Sĩ nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho C37 điều tra nghi án trên.

Trở lại với các cựu quan chức PCI trước những cáo buộc về tội đưa hối lộ để được chọn là nhà thầu giám sát công trình, ngày 29/1/2009, giới truyền thông Nhật Bản cho biết, cựu thành viên Hội đồng Quản trị Haruo Sakashita bị tuyên án 2 năm tù, cựu Giám đốc Kunio Takasu 20 tháng tù và cựu Trưởng văn phòng đại diện PCI ở Hà Nội Tsuneo Sakano 18 tháng tù, tất cả đều được hưởng án treo. Công ty PCI bị phạt 70 triệu yen (khoảng 780.000 USD). Bị cáo thứ tư trong vụ án, cựu Chủ tịch Masayoshi Taga, đang bị xét xử trong một vụ án khác liên quan đến dự án của Nhật tại Trung Quốc. Hành động của các bị cáo đã vi phạm Luật Chống cạnh tranh không công bằng, theo điều luật này thì cấm hối lộ quan chức nước ngoài.

Theo TTXVN, căn cứ kết quả điều tra, ngày 9/2/2009, Cơ quan CSĐT Bộ Công an đã ra quyết định khởi tố bị can đối với ông Huỳnh Ngọc Sĩ và ông Lê Quả, về tội "Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ" theo Điều 281, Bộ luật Hình sự. Cùng ngày, Cơ quan CSĐT Bộ Công an đã ra lệnh bắt tạm giam 2 bị can nói trên để điều tra và lệnh bắt tạm giam đã được thực hiện chiều 11/2/2009.

Tuy nhiên, điều khá bất ngờ cho đến lúc này chính là thông tin về việc ông Huỳnh Ngọc Sĩ cùng ông Lê Quả đã lợi dụng chức vụ, dùng tòa nhà của BQL Dự án Đại lộ Đông Tây trên đường Nguyễn Thị Diệu, quận 3, TP HCM cho PCI thuê làm Văn phòng đại diện và sử dụng số tiền cho thuê nhà này vào mục đích riêng. Chi tiết số tiền thuê nhà chưa được công bố, nhưng chắc chắn là không hề nhỏ.

Cũng cần phải nói thêm rằng, Dự án Đại lộ Đông Tây là một trong những dự án được đánh giá mang tầm lịch sử nhằm tạo đà đối với sự phát triển kinh tế của đất nước chính thức được khởi công xây dựng, với tổng mức đầu tư là 660,66 triệu USD tương đương 9.863 tỉ VND, trong đó vốn ODA 428,276 triệu USD tương đương 6.393 tỉ VND, chiếm 64,82% tổng mức đầu tư; vốn đối ứng 232,384 triệu USD tương đương 3.470 tỉ VND, chiếm 35,18% tổng mức đầu tư.

Dự án Đại lộ Đông Tây tạo tiền đề cho việc giãn dân cư đô thị về phía đông và phía nam thành phố, đặc biệt góp phần quan trọng hình thành trung tâm thương mại mới ở Thủ Thiêm thuộc quận 2.

Từ trước đến nay, mặc dù ở bên kia bờ con sông Sài Gòn, nhưng cầu sẽ đưa bán đảo Thủ Thiêm với diện tích 737ha nối liền với trung tâm thành phố và trở thành trung tâm của thành phố trong tương lai, khi TP HCM xác định sẽ phát triển về hướng đông và hướng nam.

Đại lộ Đông - Tây được Thủ Thiêm là một bán đảo gần như cô lập với TP HCM, vì giao thông trắc trở. Vì vậy, con đường hầm dài 1,49km của dự án cùng với 5 cây cầu khác được coi là điểm nhấn quan trọng nhất của cửa ngõ đi vào Thủ Thiêm.

Nghi án đưa và nhận hối lộ này cũng là một trong những nguyên nhân khiến Dự án Đại lộ Đông - Tây chậm tiến độ ít nhất là 6 tháng