"Tam Giác Vàng" và cuộc chiến chống ma tuý nhìn từ đất Thái Lan

Thật may mắn cho chúng tôi năm ấy được tháp tùng Trung tướng Lê Thế Tiệm, Thứ trưởng Bộ Công an, Ủy viên Thường trực Ủy ban Quốc gia Phòng chống ma túy (nay là Thượng tướng, Thứ trưởng Bộ Công an), Thiếu tướng Lê Quý Vương, Phó tổng cục trưởng Tổng cục XDLL CAND (nay là Trung tướng, Tổng cục trưởng Tổng cục XDLL CAND), Thiếu tướng Lê Thành, Phó tổng cục trưởng Tổng cục Cảnh sát (sau là Trung tướng, Phó tổng cục trưởng Tổng cục Cảnh sát) và đoàn đại biểu cấp cao Ủy ban Quốc gia Phòng chống ma túy Việt Nam sang thăm và làm việc với Ủy ban Quốc gia Phòng chống ma túy Thái Lan và Cảnh sát Hoàng gia Thái Lan.

Thái Lan có 63 triệu dân, nằm gần vùng Tam Giác Vàng, một trung tâm ma túy lớn của thế giới và hiện nay đang bị ảnh hưởng mạnh của ma túy tổng hợp ATS như Amphetamin, Ecstasy. Trước năm 1998 nước bạn chỉ có 100.000 người nghiện ma túy. Do ảnh hưởng và sự thâm nhập mạnh của ma túy tổng hợp ATS, vào năm 2003 nước bạn thông báo chính thức đã có 3 triệu người nghiện ma túy, chiếm 5% dân số, trong đó có 300.000 người dùng chất ma túy tổng hợp Methamphetamin, tiêu thụ khoảng 900.000 viên/ngày.

Năm 2002, theo công bố của Ủy ban Quốc gia Phòng chống ma túy Thái Lan có hơn 700 triệu viên Ecstasy nước ngoài vào đất nước Chùa Vàng. Ma túy đã và đang gây ra cho xã hội Thái Lan những hậu quả nghiêm trọng, hủy hoại thế hệ trẻ, làm phát sinh nhiều loại tội phạm nghiêm trọng. Vì vậy, Chính phủ Thái Lan đã đưa ra Chiến lược An ninh quốc gia và lựa chọn 3 chính sách ưu tiên hàng đầu là: chống ma túy, chống tham nhũng và chống đói nghèo.

Ngày 14/1/2003, Thủ tướng Thái Lan đã triệu tập cuộc họp của Hội đồng An ninh quốc gia Thái Lan. Chánh văn phòng Ủy ban quốc gia Phòng chống ma túy Thái Lan đã được điều động giữ chức Phó tổng thư ký Hội đồng An ninh quốc gia. Cuộc họp của Thủ tướng Thái Lan với các tỉnh trưởng, chỉ huy cảnh sát và Ban chỉ đạo phòng chống ma túy toàn quốc ngày 14/1/2003, đã quyết định mở chiến dịch trấn áp ma túy trong 90 ngày từ 1/2/2003 đến 1/5/2003.

Chính phủ Thái Lan tuyên bố các tỉnh trưởng, cảnh sát trưởng phải chịu trách nhiệm về sự tồn tại tội phạm ma túy ở địa phương mình quản lý, nhất là sự tồn tại của các thế lực bảo kê cho bọn tội phạm ma túy, đồng thời khẳng định chính phủ sẽ ủng hộ hết sức cho lãnh đạo, công chức các cấp chống ma túy.

Chiến dịch tổng tấn công tệ nạn ma túy trên quy mô toàn quốc mà Chính phủ Thái Lan phát động từ ngày 1/2/2003 đã thu được nhiều kết quả quan trọng. Để chiến dịch được thực hiện triệt để, đích thân Thủ tướng Chính phủ Thái Lan làm tổng chỉ huy chiến dịch, tham gia Bộ chỉ huy chiến dịch có các Phó thủ tướng chính phủ, Bộ trưởng Quốc phòng, Bộ trưởng Nội vụ, Bộ trưởng Tư pháp, Tổng thư ký Hội đồng An ninh quốc gia, Tư lệnh tối cao Quân đội Hoàng gia, Chánh Văn phòng Ủy ban Quốc gia Phòng chống ma túy, Tư lệnh Cảnh sát Hoàng gia. Đại bản doanh Bộ chỉ huy chiến dịch đặt tại Trụ sở Văn phòng Ủy ban Quốc gia Phòng chống ma túy Thái Lan. Đích thân Thủ tướng Chính phủ trực tiếp nghe báo cáo và kiểm tra tin tức hàng ngày và cho các quyết định tác chiến cụ thể.

Chính phủ Thái Lan giao cho 3 cơ quan: Văn phòng Ủy ban quốc gia Phòng chống ma túy ONCB, Cục Cảnh sát Hoàng gia phòng chống tội phạm ma túy NSB, Quân đội Hoàng gia làm nòng cốt trấn áp tội phạm ma túy. Các cơ quan chống ma túy được quyền sử dụng vũ khí gây chết người trong trường hợp bị tấn công lại. Những sĩ quan chống ma túy nếu không hoàn thành nhiệm vụ sẽ bị thay thế hoặc bị cách chức ngay tức khắc.

Chính phủ cũng đưa ra những chính sách khen thưởng những công dân cộng tác với các cơ quan chức năng chống tội phạm ma túy. Mục tiêu đặt ra cho chiến dịch này là triệt phá ít nhất 4.000 đường dây tội phạm sản xuất, buôn bán ma túy và xóa được 40.000 điểm bán lẻ, bán sỉ ma túy tại các địa phương.

Chính phủ Thái Lan giao trách nhiệm cho mỗi tỉnh phải xác định được 3 mạng lưới tội phạm ma túy lớn và bắt bằng được 25% số đối tượng ma túy mà các cơ quan chức năng đã nắm được. Đồng thời chính phủ nước bạn cũng tích cực hợp tác với các nước láng giềng trong đấu tranh phòng chống ma túy, trước tiên là với Myanmar nhằm ngăn chặn nguồn cung cấp ma túy do lực lượng quân đội Wa sản xuất và đưa vào Thái Lan.

Trong chuyến thăm Myanma, Thủ tướng Thái Lan đã đề nghị Chính phủ Myanmar thành lập lực lượng hỗn hợp tuần tra kiểm soát ma túy dọc biên giới Thái Lan - Myanmar, hợp tác truy lùng, bắt giữ, dẫn độ tội phạm ma túy từ Thái Lan chạy sang các nước láng giềng trong đó có Myanmar, hỗ trợ người dân Myanmar triệt phá và phát triển thay thế cây thuốc phiện.

Tác giả và các sĩ quan cao cấp Cục Cảnh sát Hoàng gia phòng chống tội phạm ma tuý Thái Lan NSB.

Chính phủ Thái Lan cũng tăng cường phối hợp chống ma túy với Trung Quốc và Lào. Sau gần 3 tháng thực hiện chiến dịch, các cơ quan chức năng Thái Lan đã bắt giữ hơn 10.000 tội phạm ma túy, gần 40.000 tội phạm ma túy ra tự thú, gần 300.000 người nghiện ma túy ra trình diện, khai báo trước chính quyền. Chính phủ đã tịch thu hơn 7 triệu viên ma túy tổng hợp ATS và thu được tài sản phạm tội khoảng hơn 100 triệu bath. Hàng trăm quan chức địa phương đã bị cách chức vì liên quan đến ma túy hoặc bảo kê cho tội phạm ma túy.

Để chuẩn bị cho đợt tổng tấn công vào tệ nạn ma túy, Chính phủ Hoàng gia Thái Lan đã tập trung củng cố các lực lượng chuyên trách phòng chống ma túy, mà trước hết là củng cố hệ thống Cơ quan điều phối, chỉ huy công tác phòng chống ma túy ở trung ương và địa phương gồm Ủy ban Quốc gia Phòng chống ma túy và Ủy ban Phòng chống ma túy cấp tỉnh, cấp huyện.--PageBreak--

Ủy ban Quốc gia Phòng chống ma túy Thái Lan (NCB) được thành lập vào ngày 11/4/1961, sau đó được cải tổ lại vào ngày 16/11/1976  do đích thân Thủ tướng Thái Lan làm Chủ tịch. Các thành viên chủ chốt của Ủy ban Quốc gia gồm: Bộ trưởng Quốc phòng, Bộ trưởng Nội vụ, Bộ trưởng Tư pháp, Bộ trưởng Giáo dục, Bộ trưởng Y tế cộng đồng, Viện trưởng Viện Công tố Hoàng gia, Tư lệnh Cảnh sát Hoàng gia Thái Lan, Tổng cục trưởng Hải quan Hoàng gia, Chánh Văn phòng Ủy ban Quốc gia Phòng chống ma túy. Ngoài ra tùy theo tình hình cụ thể Thủ tướng Chính phủ bổ nhiệm 6 thành viên khác. Nhiệm kỳ của các thành viên là 2 năm.

NCB là cơ quan giúp Chính phủ Thái Lan điều phối, chỉ đạo công tác phòng chống ma túy trên phạm vi toàn quốc.

Văn phòng Ủy ban Quốc gia Phòng chống ma túy Thái Lan (ONCB) mà Thứ trưởng Lê Thế Tiệm và đoàn Việt Nam đến thăm và làm việc là một cơ quan cấp Tổng cục trước đây đặt trực thuộc Văn phòng Chính phủ, từ ngày 1/10/2002 chuyển sang đặt trực thuộc Bộ Tư pháp Hoàng gia, do một Trung tướng Cảnh sát làm Chánh Văn phòng hàm Tổng cục trưởng Hoàng gia. ONCB có 4 Phó chánh văn phòng hàm Phó tổng cục trưởng Hoàng gia. ONCB vừa làm nhiệm vụ quản lý nhà nước vừa tác chiến trực tiếp.

Văn phòng Ủy ban Quốc gia Phòng chống ma túy Thái Lan có 730 cán bộ biên chế, hợp đồng 200 cán bộ. Bộ máy Văn phòng gồm 3 ban, 1 trung tâm, 1 viện, 4 cục và 4 Bộ chỉ huy  khu vực: khu vực Băng Cốc và miền Trung, miền Đông Bắc, miền Nam, miền Bắc. Ở địa phương Thái Lan đều thành lập Ủy ban Phòng chống ma túy thuộc tỉnh, huyện do Chủ tịch tỉnh làm Chủ tịch. Bộ máy tương tự như Ủy ban Quốc gia Phòng chống ma túy ở trung ương.

Đóng vai trò quan trọng trong đấu tranh phòng chống tội phạm ma túy và trong chiến dịch của Chính phủ Thái Lan là Cục Hành pháp của Văn phòng Ủy ban Quốc gia Phòng chống ma túy Thái Lan, Cục Cảnh sát Hoàng gia phòng chống ma túy, Cơ quan Hải quan Hoàng gia phòng chống ma túy, Bộ Tư lệnh Cảnh sát biên giới tuần tra phòng chống ma túy, Bộ Tư lệnh Cảnh sát biển phòng chống ma túy.

Với chức năng điều tra, bắt giữ các tội phạm về ma túy, Cục Cảnh sát Hoàng gia phòng chống ma túy NSB trực thuộc Tư lệnh Cảnh sát Hoàng gia Thái Lan hiện có 1.170 cán bộ, trong đó có 1 trung tướng - cục trưởng, 9 thiếu tướng. Bộ máy Cục gồm 4 Phòng ở trung ương và 9 đội kiểm soát ma túy tại 9 vùng.

Bên cạnh đó nước bạn còn có Cơ quan Hải quan Hoàng gia Phòng chống ma túy chịu trách nhiệm chính và trực tiếp tại các cửa khẩu sân bay, cảng biển, dọc biên giới và Bộ Tư lệnh Cảnh sát biển phòng chống ma túy chịu trách nhiệm phòng chống ma túy trên biển. Lực lượng này trực thuộc Tư lệnh Cảnh sát Hoàng gia Thái Lan.

Một vấn đề mà Chính phủ Thái Lan đã và đang tập trung giải quyết trong chiến dịch chống ma túy là cai nghiện ma túy. Tuân theo hướng dẫn của Tổ chức Y tế thế giới WHO, ở Thái Lan người nghiện ma túy được xem là người bệnh tâm thần. Những người nghiện ma túy nhẹ được đưa vào chữa trị, phục hồi sức khỏe tại các Bệnh viện Hoàng gia. Trên toàn lãnh thổ Thái Lan hiện có 349 Bệnh viện chữa trị, phục hồi sức khỏe cho người nghiện ma túy, chủ yếu do ngành y tế quản lý. Một số trung tâm chữa bệnh cho người nghiện ma túy do các tổ chức phi chính phủ quản lý.

Những người nghiện ma túy nặng, có nhiều tiền án, tiền sự được đưa vào các cơ sở chữa bệnh do Cơ quan trại giam Hoàng gia trước đây thuộc Cảnh sát Hoàng gia này chuyển sang Bộ Tư pháp  quản lý. Người nghiện ma túy chủ yếu được chữa bệnh, phục hồi sức khỏe, có kết hợp các biện pháp khác như học văn hóa, học nghề, lao động sản xuất v.v...

Cục Giảm cầu thuộc Văn phòng Ủy ban Quốc gia Phòng chống ma túy Thái Lan có 60 cán bộ ở trung ương và 4 bộ chỉ huy khu vực là cơ quan chỉ đạo trực tiếp công tác chữa trị, phục hồi chức năng cho người nghiện ma túy.

Thứ trưởng Lê Thế Tiệm và đoàn đã thăm và làm việc với  Học viện Thanyarak ở ngoại ô thủ đô Băng Cốc. Trước ngày 1/1/2002, cơ sở cai nghiện này mang tên Bệnh viện Thanyarak do Bộ Y tế cộng đồng Thái Lan quản lý. Từ ngày 1/1/2002, đổi tên là Học viện Thanyarak do có thêm chức năng đào tạo, bồi dưỡng cán bộ cai nghiện ma túy cho các cơ sở cai nghiện trên toàn Thái Lan. Học viện có 770 giường bệnh, hiện đang chữa bệnh cho 700 người nghiện ma túy. Viện có 500 cán bộ trong đó có 20 bác sĩ, 290 y tá trung và cao cấp. 80% thời gian hoạt động của Viện là chữa bệnh và phục hồi chức năng cho người nghiện ma túy.

Trong chiến dịch chống ma túy mà Chính phủ Thái Lan phát động, sau 3 tháng đã có gần 300.000 người nghiện ma túy ra trình diện, khai báo trước chính quyền các cấp. Ông Chatchai, Phó Chánh văn phòng Ủy ban Quốc gia Phòng chống ma túy Thái Lan cho biết, Chính phủ Thái Lan đã chỉ thị cho toàn ngành y tế Thái Lan phải gấp rút đầu tư, mở rộng, nâng cấp các bệnh viện chữa trị cho những người nghiện ma túy, đảm bảo cho tất cả những người nghiện ma túy nặng đều được đưa vào chữa trị tại các bệnh viện cai nghiện ma túy.

Trong những năm qua mặc dầu có bộ máy phòng chống ma túy hùng hậu, được trang bị hiện đại nhưng do quá tập trung vào công tác phòng chống tội phạm ma túy, chưa quan tâm nhiều đến công tác giảm cầu, tuyên truyền, giáo dục phòng chống ma túy, lại nằm gần vùng Tam Giác Vàng nên số người nghiện ma túy trong xã hội nước bạn vẫn gia tăng nhanh, từ 100.000 người năm 1998 tới 3 triệu người. Chính phủ Thái Lan đang điều chỉnh lại chính sách phòng chống ma túy trước nguy cơ ma túy tổng hợp ATS hiện nay, trong đó coi trọng hơn công tác phát động quần chúng, thông tin, tuyên truyền, giáo dục, phòng chống lạm dụng ma túy.

(Còn nữa)