Sống cùng “thiên lôi”

Ngoài nghiệp vụ bảo vệ mục tiêu đã được đào tạo kỹ lưỡng, cán bộ chiến sĩ ở chốt đặc biệt này còn thông thạo một "nghiệp vụ" chẳng giống ở nơi đâu: chống sét đánh! 

1. Quãng đường chỉ 3km vắt từ Quốc lộ 1A lên đỉnh núi Chóp Chài ngoằn ngoèo bám theo sườn núi, dốc dựng đứng. Làm thử một phép tính đơn giản, 3km chia cho độ cao lên tới 391m, ở những đoạn dốc trên 10 độ, những chiếc xe máy leo dốc, không chỉ phải cài số 1 thốc hết ga, mà người lái còn phải rướn mình đạp 2 chân xuống nền đường để lấy thêm đà.

Những cơn mưa phùn cuối tháng 12 cuốn thêm mây mù chụp lên đỉnh núi một màn sương trắng tuyệt mỹ, bảng lảng trong những tán cây, trông như tiên cảnh. Nhưng không ai dám phân tâm để ngắm cảnh đẹp. Một phần là dốc thẳng đứng bên cạnh miệng vực cheo leo, một phần chúng tôi phải căng mình ra chú ý những dấu hiệu của sét đánh trong cơn mưa.

Nỗi sợ hãi ấy không phải không có căn cứ, bởi nhà báo kỳ cựu xứ nẫu Hồng Ánh, người đã có một thời gian dài theo dõi và thống kê chi tiết về "rốn sét" ở Tuy Hòa này, đã cảnh báo trước: dân Phú Yên còn gọi ngọn núi này là "Núi trời đánh"!

Theo thống kê của ông, chỉ tính riêng từ năm 2004 đến 2012, bộ đếm sét tại ăngten của VTV Phú Yên và Đài PT-TH Phú Yên đã thống kê được 47 lần sét đánh. Đó là chưa kể đến vô số cú đánh khác vào ăngten của Trạm rađa Chóp Chài, VNPT Phú Yên hay hệ thống đường dây điện dẫn lên núi.

Gần như là người một nhà, các kỹ sư và kỹ thuật viên đã chia sẻ với nhà báo Hồng Ánh những đợt “tấn công” của thần sét mà chính họ đã phải chứng kiến và trải qua.

Những người lính bảo vệ hằng ngày  phải sống cùng, chiến đấu và chơi trò ú tim cùng... thần sét.

Theo kỹ sư Nguyễn Thanh Hà, Phó phòng Kỹ thuật Đài PT-TH Phú Yên, mỗi khi dông sét nổi lên, không ai trên đỉnh núi này có thể ngồi yên được. Sét đánh gần, đánh xa quanh núi như bom nổ, làm vỡ loảng xoảng cửa kính nơi ở và làm việc.

"Nếu ai chưa biết sét hòn, sét cục như thế nào, chỉ cần trời làm giông, trên đỉnh núi Chóp Chài sẽ biết. Khi sét đánh vào trụ ăngten, những khối lửa to như nồi cơm điện rơi từ đỉnh xuống đất thật hãi hùng".

Hơn 100 người sinh sống, làm việc trên núi Chóp Chài thì quá nửa bị thiên lôi đánh hụt. Tháng 9/2012, khi trời bắt đầu nổi giông, kỹ sư Đặng Rõ chạy ra sân để ngắt thiết bị điện. Bỗng nhiên, anh thấy trời đất sáng lóa, cùng với đó là một tiếng nổ đinh tai trên trụ ăngten. Những khối lửa rơi lả tả, Đặng Rõ khuỵu gối không thể bước nổi vào phòng.

Kỹ sư Lê Ánh Dương, Trưởng phòng kỹ thuật VTV Phú Yên, trên đường lên đỉnh núi Chóp Chài để kiểm tra hệ thống máy phát, khi đến lưng chừng núi chợt có tiếng điện thoại di động reo. Vừa mở điện thoại đưa lên, anh bỗng thấy bên tai tóe lửa cùng với tiếng nổ chát chúa. Thả rơi điện thoại, sờ lên mặt thấy nóng ran, nhìn xuống thấy điện thoại bốc cháy, anh mới biết mình vừa thoát chết.

Một công nhân của Công ty Điện lực Phú Yên chờ đến khi tạnh mưa mới leo lên trụ điện để nối lại đường dây vừa bị sét đánh đứt. Vừa lên được hơn 1m, sét bỗng đánh ngay chỗ dây điện bị đứt khiến anh rơi tự do như con gấu say mật. Mọi người khiêng anh vào phòng kiểm tra, may mà không bị gì, chỉ có… đũng quần ướt nhẹp.

"Khi trời bắt đầu nổi giông, tất cả tranh thủ ngắt hệ thống điện rồi chạy vào trong nhà án binh bất động, không ai được ra ngoài. Những người ở tầng trên đội mũ bảo hiểm chạy xuống tầng trệt trốn sét. Dù khác cơ quan, đơn vị nhưng những người ở tầng trệt cũng sẵn lòng chia một góc giường, chiếc chiếu chờ giông sét đi qua".

"Sống ở đây là sống chung với thiên lôi, chỉ còn cách đùm bọc nhau để tồn tại", kỹ sư Nguyễn Văn Nam, kỹ thuật viên Đài PT-TH Phú Yên tâm sự.

2. Với những "hành trang" đầy tính đe dọa mà vị đồng nghiệp ở Phú Yên đã "trang bị" khi lên núi, vừa khi đặt chân xuống nền đất trước cổng cột phát sóng truyền hình Chóp Chài, tôi giật mình nhảy dựng lên khi nghe tiếng lẹt xẹt ngay từ trên đầu vọng xuống.

Dày đặc hệ thống cột điện, cột phát sóng rađa, đỉnh Chóp Chài được mệnh danh là “núi trời đánh” với hàng chục cú sét mỗi năm.

Nín cười trước hành động của khách, Trung úy Nguyễn Văn Thành, cán bộ Phòng Cảnh sát bảo vệ (PC65) Công an tỉnh Phú Yên, giải thích: Trạm điện cao thế có một chỗ bị hở, mấy hôm nay trời cứ mưa ẩm là phát tiếng lẹt xẹt, chứ không phải là tiếng sét "dọn chỗ" đâu. "Thời điểm này là qua mùa cao điểm của sấm sét rồi, anh yên tâm", Trung úy Thành động viên.

Bên trong gian nhà chừng 40m², chia làm 3 gian, vừa là chỗ nghỉ, vừa là bếp ăn, vừa là phòng làm việc, những chiến sĩ của Tiểu đội Cảnh sát bảo vệ mục tiêu Chóp Chài đang chuẩn bị cho bữa cơm trưa. Phía bên ngoài sân, một bếp củi đang đùn lên những đụn khói, nhọc nhằn cháy trong cơn mưa phùn lất phất và khí hậu ẩm ướt trên đỉnh núi.

Những cơn gió mạnh cứ hú hun hút qua những khe hở cửa sổ, cuốn mây mù tràn vào phòng, phả vào quần áo, chăn màn, giày dép, ẩm ướt rất khó chịu.

Nhưng khí hậu ẩm ướt thì ở nhiều mục tiêu bảo vệ khác cũng có, phải leo núi dựng đứng khi đi tuần tra ở nơi khác cũng có, chỉ có một đặc sản ở núi Chóp Chài mà hiếm đâu có nhiều đến vậy: sét đánh!--PageBreak--

Phụ trách toàn bộ hoạt động sinh hoạt, tuần tra, bảo vệ mục tiêu theo khu vực phân công… trên đỉnh núi Chóp Chài, áp lực đối với Trung úy Thành về việc đảm bảo sự an toàn cho cả tiểu đội, đặc biệt trong mùa mưa bão là rất lớn.

Trong những ca tuần tra, cán bộ chiến sĩ tuyệt đối không được phép sử dụng điện thoại, bắt buộc phải mang giày để cách ly với mặt đất.

Cho đến thời điểm hiện tại, chưa có một công trình nghiên cứu cụ thể nào chỉ ra rằng sử dụng điện thoại di động là nguyên nhân chính thu hút sét đánh, bởi điện thoại di động hoạt động theo nguyên lý thu phát sóng điện từ, không sử dụng dây dẫn, nên sóng điện thoại không có khả năng hút sét, gây nguy hiểm cho con người.

Tuy nhiên, đấy là trong điều kiện lý tưởng, khi người sử dụng điện thoại đã ở trong một tòa nhà có hệ thống chống sét đánh thẳng cố định. Còn đối với các chiến sĩ cảnh sát bảo vệ trên đỉnh Chóp Chài, trong một diện tích không lớn trên đỉnh núi nhưng có mật độ hiện diện dày đặc của cột điện, cột viễn thông, rađa (những điểm thu hút sét hàng đầu vì sở hữu điện trường mạnh), khả năng bị "vạ lây" khi tuần tra ngoài trời rất cao.

Chính vì sét đánh hoàn toàn mang tính ngẫu nhiên, nên việc hạn chế sự ngẫu nhiên ấy một cách tối đa xảy ra với bản thân là điều nên làm. Trong điện thoại di động có chứa các thành phần bằng kim loại, việc sử dụng chúng không là nguyên nhân gây nên sét đánh, nhưng việc vì mang chúng trên người mà bị Thiên Lôi tấn công là hoàn toàn có thể xảy ra, nhất là khi trời mưa lớn.

…Nhận nhiệm vụ bảo vệ mục tiêu trên đỉnh núi Chóp Chài từ tháng 3-2013, Hạ sĩ Trần Bá Diệp thoạt đầu cũng hơi run. Ở Phú Yên thì ai chẳng biết đỉnh Chóp Chài nhiều sét đánh như thế nào, nên nhiều lời khuyên bảo xen lẫn cảnh báo trước… đã khiến chàng trai sinh năm 1990 không khỏi hồi hộp.

Nhưng quá trình "thử lửa" qua mùa cao điểm mưa bão năm 2013 thành công đã khiến cho người lính nghĩa vụ trẻ điềm tĩnh và dày dạn hơn. Diệp cho biết, trước khi lên nhận nhiệm vụ tại Chóp Chài, anh đã được đào tạo căn bản về việc phòng chống bị sét đánh, đặc biệt trong tình huống ngoài trời.

Đó là tuyệt đối không dùng cây cối làm chỗ trú mưa, tránh các khu vực cao hơn xung quanh, tránh xa các vật dụng kim loại. Nếu xung quanh có cây cao hơn thì nên tìm vị trí các cây thấp hơn để tạm trú. Không đứng thành nhóm người gần nhau.

Trong trường hợp phát hiện khả năng nguy hiểm, cảm thấy tóc bị dựng đứng lên như cảm giác điện sờ tay trước mặt tivi thì ngồi thụp xuống, nhón chân để làm sao diện tích tiếp xúc của người với mặt đất càng ít càng tốt, tay che tai. Sau khi không nghe thấy tiếng sét trong vòng 30 phút thì mới quay trở lại công việc bình thường…

Nhưng 9 tháng thực tế trải nghiệm trên đỉnh Chóp Chài đã dạy cho Hạ sĩ Trần Bá Diệp những bài học còn bổ ích hơn nhiều. Anh đã biết cách để ý những dấu hiệu của các cơn giông như mây đen, không khí lạnh và gió để xác định thời điểm có dấu hiệu nguy hiểm.

Núi Chóp Chài nổi cao trên đồng bằng tuy hòa nên cũng trở thành rốn sét của cả vùng.

Diệp cũng biết thêm được rằng chưa chắc ở trong nhà đã an toàn, nếu không biết lưu ý nên đứng xa cửa sổ, cửa ra vào, các đồ dùng điện, những nơi ẩm ướt và hạn chế sử dụng điện thoại khi rất cần thiết. Vì điều kiện trang bị cho tiểu đội tại mục tiêu còn khó khăn, anh em vẫn phải nằm trên hệ thống giường khung sắt, nên mỗi khi vào mùa mưa bão, sự cẩn trọng càng phải tăng lên gấp bội.

May mắn thay, cho đến thời điểm hiện tại, chưa có bất kỳ tai nạn đáng tiếc nào do sét đánh xảy ra đối với cán bộ chiến sĩ Tiểu đội Cảnh sát bảo vệ mục tiêu Chóp Chài. Được trang bị kiến thức phòng chống sét kỹ càng, cẩn thận phòng ngừa tối đa khi tuần tra, các anh đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ của mình, mà vẫn đảm bảo an toàn tuyệt đối cho bản thân và đồng đội.

3. Thoát khỏi sự hiểm nguy do sét rình rập đánh, nhưng có một phiền toái lớn mà ông Thiên Lôi mang đến khiến cán bộ chiến sĩ PC65 trại Chóp Chài đề phòng cũng không kém căng thẳng, đó là hỏa hoạn do sét đánh.

Đặc thù toàn bộ khu vực núi Chóp Chài là xen lẫn khu vực quân sự và mục tiêu dân sự, trong đó khu vực quân sự chiếm đa phần, nên dân không được lên khai thác cây, khiến cho cỏ dại và cây bụi mọc um tùm. Ngay trên con đường độc đạo chạy lên đỉnh núi, chỉ cần một đợt mưa, cây dại và cỏ tranh sẽ mọc lên um tùm, xòa ra che cả đường nhựa. Chỉ cần sơ sểnh một chút để những bụi cây chết khô, chỉ cần một đợt sét đánh dữ dội, những bụi cây và cỏ dại chết khô ấy sẽ bốc cháy, rồi lan nhanh, đe dọa sự an toàn của hệ thống điện và hệ thống cột truyền dẫn tiếp sóng.

Cán bộ chiến sĩ PC65 trực chiến trên Chóp Chài không thể nào quên được vụ cháy khủng khiếp xảy ra hồi tháng 5 vừa qua, thiêu rụi khoảng 50 hécta rừng bạch đàn dưới chân núi phía tây Chóp Chài.

Toàn bộ cán bộ chiến sĩ của Tiểu đội Cảnh sát bảo vệ mục tiêu Chóp Chài đã được huy động 100%, phối hợp cùng 200 người thuộc các lực lượng Bộ Chỉ huy Quân sự, Bộ chỉ huy Bộ đội Biên phòng, Cảnh sát Chữa cháy - cứu nạn cứu hộ Công an tỉnh, Ban Chỉ huy Quân sự, Hạt Kiểm lâm Tuy Hòa… quần mình với giặc lửa suốt 5 tiếng đồng hồ, mới khoanh vùng được khu vực cháy.

Thế nên một trong những nhiệm vụ quan trọng để đảm bảo an toàn cho mục tiêu Chóp Chài là… phát quang bụi rậm. Công việc này được Tiểu đội Chóp Chài thực hiện vô cùng nghiêm túc, bởi những bài học nhỡn tiền đã từng xảy ra, khiến họ không thể không cảnh giác.

Nhưng oái oăm ở chỗ, ngay cả đi phát bụi rậm, họ cũng phải chơi trò ú tim với ông Thiên Lôi. Nếu không cẩn thận xem trời xem đất xem mây, những con dao phát rừng các chiến sĩ vác trên vai sẽ là miếng mồi ngon dẫn sét. Và thế là hàng ngày, ít ai biết rằng, trên chon von đỉnh Chóp Chài, để hoàn thành nhiệm vụ giữ bình yên cho cuộc sống, có một tiểu đội cảnh sát bảo vệ vẫn miệt mài thầm lặng sống cùng, đấu trí cùng và chơi trò ú tim cùng… thần sét