SEA Games 27: Thư gửi từ thủ đô Naypyidaw, Myanmar

Trước sự lòng vòng của đường hàng không và quá cảnh, sau gần 9 giờ đồng hồ, cuối cùng thì những hoang mang mong chờ của chúng tôi đã được thỏa nguyện khi đặt bước chân đầu tiên tới Naypyidaw, tân thủ đô đất nước Myanmar. Sân bay vắng lặng, thờ ơ lẻ loi duy nhất một chiếc ATR nhỏ thuộc Hãng Hàng không Bangkok Airline chờ tiếp nhiên liệu.

"Min ga la ba, Min ga la ba, Min ga la ba...", tiếng chào của những nhân viên mặt đất Myanmar rất hào hứng nhưng thật tiếc "chủ nhà" vẫn còn nhiều bỡ ngỡ với việc đón các đoàn khách. Khách báo chí được tình nguyện viên tách riêng để tạo điều kiện cho việc hoàn thành thủ tục nhập cảnh. Đa số họ đều nói được tiếng Anh nhưng vô cùng khó hiểu bởi cách nói tách âm do ảnh hưởng thổ ngữ. Nhưng điều đó có vẻ không còn quá quan trọng bởi nó đã được bù đắp bằng sự ấm cúng tình bạn. Ví dụ Việt Nam sẽ na ná thành "Vi E Nam" đã làm hoang mang đến không nhận ra cho hầu hết phóng viên Việt Nam khi được họ xướng tên đoàn.

Dù có những bối rối thể hiện rõ đối với các tình nguyện viên lần đầu tiên trong đời được tiếp đón lượng khách đông, đa dạng đến vậy, thì cũng phải công nhận đó cả một sự cố gắng lớn. Nếu không quá kèn kẹt như "bà mẹ chồng khó tính" thì mọi thứ tiếp tân đều ổn.

Các trạm gác cảnh sát được tăng cường và khoảng cách mỗi trạm chỉ cách nhau vài trăm mét.

Một số đoàn khách sau khi làm thủ tục xong khá lâu vẫn chưa thấy có hướng dẫn viên, điều mặc định trong các dịp SEA Games trước đó. "Chủ nhà" bẽn lẽn đứng quanh chỉ trỏ, trò chuyện và nhai trầu, thói quen phổ biến của người Myanmar. Nhưng chỉ một lời hỏi thăm, họ lập tức nhiệt tình chỉ dẫn về địa chỉ khách sạn, bố trí xe và cử tới vài người hộ tống về khách sạn, tất nhiên là miễn phí.

Giao thông ở Naypyidaw khá lộn xộn, phức tạp nhưng lại rất đúng luật. Nó là sự hòa trộn và hiện diện của đầy đủ 3 bộ mặt giao thông của Lào, Thái Lan và Ấn Độ. Các tay chơi xế hộp cổ rất có thể sẽ ngỡ ngàng ở xứ sở này bởi các dòng xe cổ, nổi tiếng hiện diện gần như rất đầy đủ các thương hiệu nhan nhản ngoài phố.

Naypyidaw hao hao một khu nghỉ dưỡng khổng lồ hơn là một thủ đô. Quãng đường ra khỏi sân bay hơn 10km hoang vắng rợn người. Vào đến trung tâm, hai bên trục đường chính chỉ thấy khách sạn và resort, tất cả đều sang trọng và sáng lòa đèn điện. Những cố gắng mò mẫm ăn đêm theo thói quen của nhiều người Việt hiển nhiên bị phá sản bởi chỉ có sự hiện diện của khách sạn, công sở nhà nước và các trạm gác cảnh sát.

Bốn tình nguyện viên dẫn đoàn báo chí Việt Nam về khách sạn Great Wall liên tục "buôn chuyện" với nhau vô cùng rôm rả. Tuyệt nhiên gần như không có ý định trò chuyện với khách nhưng lại rất hào hứng khi được làm nhiệm vụ dẫn đoàn. Họ liên tục gọi điện hỏi đường, dừng xe hỏi cảnh sát đường tới khách sạn. Bốn tình nguyện viên trong đó có lái xe reo hò vui mừng sau hơn nửa tiếng loay hoay dù khách sạn nằm nổi bật ngay bên đường. Naypyidaw ngày nay san sát khách sạn, thật khó có thể biết được hết tên và địa chỉ của chúng trừ những trung tâm thương mại hay khách sạn nổi tiếng.

Hiếm có kỳ SEA Games nào mà khu vực báo chí được bảo vệ nghiêm ngặt như  lần này tại Myanmar. Ngoài quân số "chốt cứng" xấp xỉ 150 cảnh sát được cắt cử bảo vệ khu vực báo chí thì ngay đến nhân viên ban tổ chức cũng phải cần tới 2 lần kiểm tra thẻ cùng loạt chữ ký, dấu vân tay xác nhận để đi vào.

Theo thông báo của Ban tổ chức, công tác an ninh chặt chẽ để đảm bảo an toàn đến mức cận tuyệt đối cho các phóng viên, không nên hiểu là điều khó dễ. Thực tế, các nhân viên cũng khá thoải mái khi bỏ qua những lỗi ghi sai trên các tờ khai, thẻ. Hơn một trăm cảnh sát được bố trí quanh khu vực này, mọi xe ra vào đều phải dừng lại để kiểm tra bom mìn, gầm xe, giấy tờ và số người bên trong.

Toàn bộ lực lượng cảnh sát Myanmar trước đó cũng đã được huấn luyện ngay cả việc phải tươi cười, thái độ niềm nở đối với các vị khách phương xa. Có lẽ vì vậy mà cánh báo chí khá dễ chịu khi phải trải qua vô vàn thủ tục mất trọn một buổi sáng.

Kiểm soát an ninh tại cửa vào làng SEA Games.

Có thể cảm nhận được sự yêu mến đội tuyển bóng đá Việt Nam trong cách cư xử của người dân Naypyidaw. Họ vô cùng hào hứng với trận đầu tiên Việt Nam gặp Brunei. Một phần do không có điều kiện đến Yangon để ủng hộ đội nhà, thị dân Naypyidaw hướng đến đội tuyển Việt Nam. Trong những cuộc trò chuyện, tôi thật bất ngờ khi họ nhớ từng trận đấu mà đội tuyển Myanmar đã đá và thua như thế nào trước tuyển Việt Nam tại các kỳ SEA Games.

Không rõ có phải là cách giữ lòng khách hay không, nhưng việc họ quan niệm thắng thua không quan trọng, hầu hết đều rất yêu mến tuyển Việt Nam. "Việt Nam đá quá hay, phải kể đến Thái Lan nữa. Dù sao thì tôi luôn thích Việt Nam hơn nhiều. Cũng chẳng biết vì sao nữa", đó là lời anh tài xế taxi chở tôi đi lòng vòng.

Cho đến thời điểm này, các điểm thi đấu vẫn khá vắng bóng cổ động viên. Tại các sàn đấu ngày hôm nay, rất nhiều ghế trống. Người đến xem chủ yếu là công nhân đang thi công nốt các công trình liên quan đến SEA Games. Khoảng gần trưa, hàng trăm học sinh đã được đưa đến để ủng hộ các vận động viên và đội nhà Myanmar. Tuy nhiên, thật khó để lấp đầy các dãy ghế.

Những công nhân vệ sinh liên tục quét dọn dù là những mảnh rác nhỏ nhất.

Theo Ban tổ chức, nguy cơ các sân đấu thiếu vắng khán giả là điều khó tránh khỏi bởi khu vực thi đấu cách xa khu dân cư. Hơn nữa các trận đấu bóng đá nam ở Naypyidaw lại không có đội chủ nhà thi đấu nên khó có thể kéo người dân đến xem. Ban tổ chức đã cố gắng bán vé giá rất rẻ để "kích cầu" người xem các trận đấu nhưng tình hình không mấy được cải thiện.

Nước chủ nhà SEA Games 27 đang rất cố gắng chứng minh cho các vị khách tới đây thấy họ làm tốt tiêu chí Xanh - Sạch - Đoàn kết. Các biển cấm nhổ nước bọt nhan nhản do thói quen ăn trầu của đa số người dân Myanmar, dường như họ nhai cả ngày và trong bất cứ hoàn cảnh nào. Tuy nhiên, sẽ khó bắt gặp điều đó tại các khu vực thi đấu bởi hiệu lực của các tấm biển cấm nhổ bã, nước bọt - những hành vi vô cùng phản cảm với khách quốc tế. Sự sạch sẽ hiện diện tại khu vực thi đấu cũng là một thuận lợi để cánh báo chí tha hồ tác nghiệp.

Đối với nhiều phóng viên đang hoạt động tại SEA Games 27 thì quỹ thời gian rảnh rỗi vô cùng eo hẹp. Chúng tôi tận dụng mọi thời điểm để tác nghiệp và có rất ít thời gian để ăn uống. Giải pháp "chữa cháy" hoàn toàn phụ thuộc vào lương khô, mỳ gói, chocolate hoặc xin ăn ké nhà dân quanh đó. Do thời gian không có nhiều nên đa số phóng viên mò mẫm được đến nhà người bản địa đều đã quá bữa. Thực phẩm đãi khách phần lớn là các món khô hoặc đồ nhậu, phổ biến là thịt chuột đồng khô tẩm ớt. Món nhậu này khá phổ biến đối với nông dân Myanmar.

Cũng như ở các nước có nền văn hóa lúa nước, sau mùa gặt, người dân Myanmar "cải thiện" món ăn bằng việc bắt chuột đồng, làm sạch, tẩm gia vị rang khô để ăn dần. Sau vài ngày thì món nhậu này đã trở nên khá quen thuộc với giới phóng viên nhiều nước bởi vị ngon ngọt hao hao thịt gà, có thể cảm nhận thấy rõ xương giòn, thịt dai và thơm khi kết hợp cùng loại rượu nhẹ đặc biệt của địa phương.

Sự cởi mở, ấm áp tình người đang kéo gần khoảng cách văn hóa, chính trị, con người trong toàn khối cộng đồng Đông Nam Á. Chắc chắn, SEA Games 27 đã và đang là một thông điệp cởi mở, an toàn rất thành công của nước chủ nhà Myanmar