Lại "nóng" chuyện học sinh "lớp 13"

Gian nan tìm nhà trọ

PV Chuyên đề ANTG đã cùng những sinh viên tình nguyện của một diễn đàn trên Internet túc trực tại bến xe phía Nam để đón những sinh viên từ các tỉnh xa lên Hà Nội "sôi kinh nấu sử" chuẩn bị cho cuộc thi đại học vào tháng 7 năm nay. Đây không phải là các đoàn sinh viên tình nguyện được tổ chức chính quy của các trường như những ngày cận thi mà chỉ là những nhóm sinh viên tự tổ chức giúp đỡ các thí sinh "lớp 13" như ĐH KHXH&NV, ĐH Bách khoa, ĐH Văn hóa...

Chúng tôi theo chân 2 bố con bác Đặng Văn Nguyên và em Đặng Thanh Hà đi xe ôtô từ Quảng Bình ra Hà Nội ôn thi đại học. Vì con gái lần đầu ra Thủ đô nên bố phải dẫn đi và làm thuê để nuôi con học thi cho đến tận tháng 7.

Do chưa có sự tổ chức của các tổ chức đoàn nên nhóm tình nguyện kiểu offline này chỉ có thể giúp đỡ chỉ đường, chạy xe ôm giá rẻ mà chưa thể sưu tập được các địa chỉ nhà trọ để phục vụ các học sinh ôn thi. Làm nhiệm vụ xe ôm, chúng tôi cùng 2 bố con bác Nguyên đến một trung tâm môi giới nhà đất trên đường Tôn Thất Tùng, gần Trường đại học Y Hà Nội.

Nộp 100 nghìn tiền phí dịch vụ (mùa thi năm ngoái giá môi giới là 50.000 đồng) chúng tôi được trung tâm cử một cậu nhân viên đưa đi xem nhà, ngôi nhà được quảng cáo là: 2 tầng, vệ sinh khép kín, điện nước đầy đủ và giá chỉ có... 600.000 đồng/tháng. Hà dự định sẽ thuê trước sau đó tìm một bạn nào đó cùng ôn thi để ở ghép. Căn nhà nằm trong ngõ gần Trường ĐH Khoa học tự nhiên.

Đúng như lời quảng cáo thì căn nhà có 2 tầng thật nhưng là loại nhà cơi nới nên chiều dài khoảng 4m, chiều ngang khoảng 2m, chỉ đủ để 1 cái xe đạp và 1 cái thang lên tầng 2. Khi chúng tôi đòi vào xem nhà thì tay môi giới "can": "Anh em mình xem ở ngoài thôi, trong nhà có bà cụ đang ở, sợ cụ... tự ái. Các em thuê thì anh bắt cụ dọn đi ngay. Với lại anh nói thật trông em nó ngoan thế này, lại là con gái không nên cho ở đây. Nhộm nhoạm lắm, xung quanh toàn đánh giày với nghiện hút". Cộng thêm thông tin trên tầng 2, công trình vệ sinh được khép kín bằng... cót ép, chúng tôi đành "chào thua".

Nhà trọ cho thí sinh thi đại học luôn là vấn đề nan giải.

May thay, người thuê căn nhà này cũng biết có một căn phòng trong phố Định Công chưa có người ở nên chỉ cho chúng tôi đến đó. Căn phòng rộng chừng 10m2, mái tôn, giá cho thuê là 550.000 đồng/tháng, sử dụng công trình vệ sinh chung.

Tất tả thu xếp xong đồ đạc, bác Nguyên hỏi đường ra chợ để bán mấy túm tỏi mà 2 bố con mang ra để thêm tiền nộp học. Nhìn người cha già liêu xiêu trong nắng trưa xách túm tỏi đi bán, làm Hà rơi nước mắt.

Mùa thi năm nào cũng vậy, vấn đề nhà trọ cho các thí sinh ngoại tỉnh luôn "nóng". Với những sinh viên đã học tập vài năm, quen với lối sống ở Hà Nội, vấn đề tìm nhà ở vốn đã rất khó khăn, với những thí sinh chân ướt chân ráo, lạ nước lạ cái lên phố thị, công việc này còn khó khăn gấp bội. Với những thí sinh thi đại học năm đầu tiên, họ chỉ ra Hà Nội tham dự các khóa học cấp tốc khoảng nửa tháng trước kỳ thi, thời điểm đó, các tổ chức đoàn, hội sinh viên và sinh viên các trường đại học, cao đẳng đã có rất nhiều hoạt động hỗ trợ tìm nhà ở cho thí sinh.

Với quan niệm "phi đại học bất thành nhân" như của đa số chúng ta hiện nay, áp lực thi cử rất nặng nề. Với những thí sinh đã trượt trong các kỳ thi trước, sức ép lớn hơn gấp bội. Đa số những thí sinh này đều tập trung ra Hà Nội "dùi mài kinh sử" trước vài tháng, trào lưu này khiến cho vấn đề nhà trọ sinh viên vốn đã “nóng” lại càng “nóng”. Hành trình tìm nhà trọ gian nan như chúng tôi kể trên đây chỉ là một trong hàng nghìn trường hợp các thí sinh "lớp 13" rơi vào bẫy của "cò nhà".

Đa dạng các “lò luyện”

Theo thống kê của Sở GD&ĐT Hà Nội, thành phố hiện có 84 trung tâm ôn luyện văn hóa, tập trung tại các khu vực xung quanh các trường đại học, cao đẳng. Trong 3 tháng đầu năm, không có trung tâm nào mới thành lập. Một số trung tâm đã phải thu hẹp hoạt động do lượng học sinh giảm sút.

Hàng chục tấm biển quảng cáo lớp ôn thi đại học chất lượng cao trước cổng Trường đại học Y, bên cạnh mỗi tấm biển là có một người ngồi trên những chiếc ghế, tay ôm xấp tài liệu quảng cáo các lớp luyện thi, năm nào cũng vậy Đại học Y là một trong những trường lớn, chuyên luyện thi khối A, B... thu hút khá nhiều học sinh đổ về tìm lớp đăng ký học.

Dừng lại bên lề đường, ngay lập tức, có khoảng bốn, năm người chạy đến vây quanh: Cháu học khối gì? Ở đây toàn lớp chất lượng cao, do những giáo sư tên tuổi của Trường Y trực tiếp giảng dạy... Vừa nói họ vừa dúi vào tay chúng tôi một mớ tài liệu giới thiệu các lớp, tên tuổi các giáo viên dạy và một cái lịch học cụ thể, tất nhiên là giá cả thì cũng không "mềm" chút nào.

Ngay từ những ngày đầu tháng 3, không khí ôn thi tại các trường đại học có tiếng ở Hà Nội  đã trở lên tấp nập như: Trường ĐH KHXH&NV, ĐH Bách khoa, ĐH Sư phạm... Tại thời điểm này thì chỉ có học sinh lớp 12 các trường THPT ở Hà Nội và các "cựu học sinh lớp 13”. Không biết chất lượng các lớp ôn thi thực tế ra sao, nhưng học sinh  đi luyện thi tại các lò đã trở thành cái "mốt", có nhiều học sinh đi ôn để cảm thấy yên tâm, còn kỳ thi tốt nghiệp trước mắt chưa biết có vượt qua hay không.--PageBreak--

Các lò luyện thi xung quanh các trường ĐH Quốc gia, ĐH Sư phạm Hà Nội I, ĐH KHXH&NV cũng bắt đầu nóng lên. Các chiêu thức khuyến mại, quà tặng không thu hút học sinh đăng ký học bằng việc quảng cáo tên tuổi các giáo sư có tiếng ở các trường. Con hẻm bên cạnh Trường ĐH KHXH&NV, hàng mấy chục tấm biển quảng cáo, biển nào cũng đề tên một hai giáo viên tên tuổi giống nhau nhằm thu hút học sinh. Như vậy, một giảng viên có thể đảm nhiệm dạy nhiều lớp, nhiều ca trong một ngày. Khi vào học, thí sinh mới té ngửa, đó chỉ là chiêu thức quảng cáo, đến sát giờ học họ lại viện lý do thầy  hôm nay bận, giáo viên khác dạy thay.

Các lò luyện thi gần Trường ĐH Sư phạm Hà Nội I, nhìn mấy tấm biển quảng cáo cũng có tên một số giáo viên quen thuộc giống hệt bên Trường ĐH KHXH&NV. Nhiều giáo viên "chạy sô" rất khỏe, không biết chất lượng thế nào nhưng chỉ cần các lò luyện có tên tuổi của họ thì sẽ rất đông học sinh tìm đến.

Có một thực tế là, rất nhiều sinh viên đi làm gia sư, một số cảm thấy mình đủ lông, đủ cánh dìu dắt các em lớp dưới nên cũng... mở lớp luyện thi. Thường thì họ rủ thêm một vài cộng sự, mỗi người dạy một môn, thành lập một êkíp rất chuyên nghiệp. Tung tờ rơi quảng cáo: "Luyện thi ĐH các hệ A, B, C, chất lượng cao, với các giáo viên dày dạn kinh nghiệm, nhiệt tình giảng dạy, áp dụng phương pháp mới"... Cho đến khi đăng ký học, thí sinh mới biết đội ngũ giáo viên ở những trung tâm này cực kỳ "măng".

Các lò luyện thi dùng mọi chiêu thức để "câu" thí sinh.

Tôi có một anh bạn cũng từng đi dạy như vậy. Đầu tiên là đi làm gia sư, tạo được uy tín cho một số em, và một số gia đình, rồi nảy sinh ý tưởng mở lớp, dạy được nhiều học sinh và thu lợi nhuận lớn hơn. Lớp học ban đầu chỉ 3, 4 em, về sau đông dần nhờ sự quảng cáo của các em và hình thức phát tờ rơi. Theo sự khẳng định của anh bạn tôi thì lớp của anh luyện, đỗ đại học tới  70%. Đa số sinh viên khi dạy họ đều rất nhiệt tình, hăng say, thậm chí sẵn sàng dạy thêm giờ và giá tiền thường rẻ hơn các trung tâm khác.

Phạm Thị Thơ, sinh viên năm thứ 4, Trường đại học Ngoại ngữ kể với chúng tôi: "Ngày trước em cũng ôn thi đại học ở trung tâm, ở đó toàn các anh sinh viên, học năm thứ 3 hoặc năm thứ 4 tại một số trường như ĐHBK, ĐHKTQD... Lúc đầu khi biết họ là sinh viên một số bạn còn e ngại, cảm thấy không tin tưởng, nhưng về sau thấy  các anh dạy rất nhiệt tình, dễ hiểu và đặc biệt là giá cả hợp lý. Cùng đợt học với em có hơn một nửa lớp thi đỗ các trường năm đó".

Thực tế hiện nay có  nhiều  trung tâm luyện thi do sinh viên mở ra, họ tìm những cộng sự hợp nhau, học các trường khác nhau để có thể dạy tất cả các khối, rồi thuê một địa điểm hợp lý, tung ra các hình thức quảng cáo về trung tâm để thu hút học sinh, nhưng không bao giờ họ quảng cáo mình là sinh viên mà thường là các giáo viên dày dạn kinh nghiệm.

"Lớp 13" sa chân "quán nét"

Trong những ngày thực tế đón học sinh "lớp 13" ở bến xe với các sinh viên tình nguyện, chúng tôi cũng làm "xe ôm" cho một phụ huynh từ Thái Bình lên Hà Nội thăm con. Vì đã trượt đại học 2 lần nên con trai của bà Đỗ Thị Ngọc đã vác balô lên thủ đô thuê trọ, "dùi mài kinh sử" từ sau khi ăn tết xong. Cứ 2 tuần một lần, bà mẹ lại bắt xe ôtô từ quê lên "tiếp tế" cho cậu con trai. Đến khu trọ gần Trường đại học Thương mại, chưa kịp hỏi han đã nghe bà chủ nhà trọ oang oang: "Thằng Tuấn nó "đóng quân" ngoài quán game, hai hôm nay đã về đâu, tôi đang tìm nó để đòi tiền điện nước đây này".

Có một điều dễ nhận thấy năm nay là vấn đề lò luyện thi đã bớt “nóng” hơn, các lò luyện thưa vắng hẳn, nhưng các quán game, Internet quanh các lò luyện vẫn đông nghịt như thường. Khăn gói lên phố với một "mục tiêu cao cả" như thế nhưng không ít cô cậu lại tận dụng cơ hội có một không hai này để thỏa sức... thưởng thức những trò mà ở nhiều vùng quê không có.

Anh Trần Thanh Tuấn, nhân viên trông cửa hàng Internet trên phố luyện thi Tạ Quang Bửu hồ hởi nói với tôi: "Một tháng đổ về đây, học sinh lên ôn thi đại học đông, máy bọn em kín suốt ngày. Em chỉ mỗi việc lập nick chát với hòm thư, tạo tài khoản game cho khách mà hết cả ngày".

Chuyện game, Internet với các học sinh thành phố đã là chuyện quá quen và cũ nhưng với nhiều học sinh lên ôn thi, những thứ này đôi khi còn rất mới. Xa nhà, lại được gia đình đầu tư tiền, nhiều thí sinh đã sa vào, say mê đến nỗi không rút chân ra được. Nhiều người còn quên mất nhiệm vụ chính của mình là "dùi mài kinh sử". Trong khi đó, ở quê, để có tiền cho con luyện thi đại học, nhiều gia đình đã phải vay mượn, thậm chí bán trâu bò, lợn gà, cắm giấy tờ đất vay tiền ngân hàng.

Ở nhà ôn thi tránh "bão giá"

Trong bối cảnh kinh tế khó khăn, giá cả học thêm và sinh hoạt trên thành phố tăng cao, điều kiện kinh tế gia đình không đủ để đáp ứng, nhiều học sinh "lớp 13” đã chọn cách ở nhà để tự ôn tập.

"Nếu lên Hà Nội ôn thi, mỗi tháng cả tiền ăn ở, tiền học lò luyện không dưới 2 triệu đồng. Mà bố mẹ em còn phải lo cho em của em năm nay bắt đầu đi học nữa nên em quyết định tự ôn ở nhà. Mỗi tuần một lần em mượn vở của các bạn đi ôn ở Hà Nội để photocopy rồi học. Các bạn ấy bảo đi học lò cũng chỉ chép chứ có nghe được thầy giáo giảng đâu" - Em  Phạm Như Trang, học sinh Trường THPT Vân Tảo, Thường Tín, Hà Nội tâm sự.

Năm nay, có xu hướng nhiều học sinh chọn việc ôn thi tại nhà hoặc ôn ở chính trường mình học. Nhiều trường cũng đã chủ động mở các lớp ôn tập cho học sinh của mình, thậm chí mời các thầy cô giáo có chất lượng từ Hà Nội về giảng dạy. Theo chúng tôi đây cũng là một cách làm rất tốt của các trường nhằm giảm hiện tượng "nóng" ở các lò luyện thi.

Năm nào cũng vậy, đến hẹn lại lên, khoảng thời gian 3 tháng trước kỳ thi đại học, học sinh “lớp 13” lại tập trung lên Hà Nội luyện thi, làm cho các vấn đề lò luyện, nhà trọ thêm nóng bỏng.

Chúng ta cũng phải tự hào rằng, mỗi khi không khí thi cử “nóng” lên lại là khi chúng ta nhận ra người dân ta hiếu học nhất thế giới. Chỉ có điều nếu cứ tâm lý "phi đại học bất thành nhân" thế này, e rằng, năm sau, những mặt trái của nó vẫn không có gì thay đổi!