Xe ôtô hết niên hạn sử dụng: Chủ xe không chịu "khai tử"

Theo Cục Đăng kiểm Việt Nam, trong 2 năm qua, cả nước có gần 25.000 xe ôtô tải, xe chở người, chở khách hết niên hạn sử dụng theo Nghị định 23/2004/NĐ-CP. Tới đây, ngày 1/2/2007, cả nước sẽ có thêm gần 5.000 xe ôtô các loại nữa phải ngừng hoạt động vì hết "đát".

Thế nhưng, có một thực tế khiến dư luận lo lắng là đến nay, số xe sắp hết niên hạn sử dụng vào kiểm định lần cuối chỉ chiếm chưa đầy 20% và số xe tự giác đến làm thủ tục "khai tử" chỉ chiếm chưa đầy 1% trên tổng số xe trên.

Tại Hà Nội vào giờ chiều, chiếc xe ôtô mang biển 33... Hà Nội - Sơn Tây vẫn lượn lờ từ Kim Mã xuống Cầu Giấy bắt khách. Không ít người đi đường tò mò nhìn chiếc xe quá cổ (loại xe ca 24 chỗ) và tiếng kêu sòng sọc của nó trên đường phố. Ai cũng có cảm giác bánh xe sắp long, vỏ xe han gỉ, cũ kỹ, cửa kính hầu như không còn. Chiếc xe kia chắc hẳn không còn niên hạn sử dụng, nhưng vẫn hoạt động chở khách, quả là nguy hiểm.

Theo ông Ngô Hồng Hệ, Phó Trưởng phòng Kiểm định xe cơ giới, Cục Đăng kiểm Việt Nam, nhiều chủ xe quá "đát" không những không kiểm định xe mà còn bán những chiếc xe này về vùng quê hoặc lên miền núi. Sở dĩ chủ phương tiện trốn kiểm định kỳ cuối, vì hiệu quả kinh tế của phương tiện trong thời hạn 3 tháng xe còn được phép hoạt động không cao, trong khi đưa xe đi kiểm định lại phải nộp phí, nộp lại sổ kiểm định, cắt góc giấy chứng nhận kiểm định…

Phương tiện sắp hết "đát" hoặc hết "đát" có bán thanh lý cũng chỉ được 3-7 triệu đồng, nếu có bị bắt thì chủ xe sẵn sàng "bỏ của" để khỏi phải làm thủ tục khai tử. Một trong những nguyên nhân nữa là do chế tài xử phạt chủ xe không tự giác không có, nên họ thường "trốn" đến khai tử.

Theo ông Hệ, phần lớn số xe hết niên hạn sử dụng đã tự ngừng hoạt động, nhưng vẫn còn không ít xe lén lút hoạt động ở những vùng sâu, vùng xa, chui lủi trong các tuyến xe nội tỉnh, chở gỗ, vật liệu xây dựng… Đây là mối nguy hiểm rất cao bởi tiềm ẩn nhiều vấn đề liên quan đến an toàn giao thông. Giờ G đã gần sát nút, nhưng số xe quá "đát" này đang trôi nổi ở đâu thì chưa ai đưa ra được câu trả lời?

Năm nào Cục Đăng kiểm Việt Nam cũng thống kê danh sách xe hết niên hạn sử dụng, gửi thông báo lần 2 đến từng chủ xe. Thế nhưng, hầu như họ chỉ nhận được câu trả lời trong vô vọng bởi phần lớn chủ xe đã bán, sang nhượng nhiều lần mà không làm thủ tục sang tên, đổi chủ, thậm chí ngay người đứng tên chủ sở hữu cũng không biết "đứa con" của mình hiện đang ở đâu.

Không thể trông chờ vào tính tự giác của chủ xe, lực lượng liên ngành như CSGT, Đăng kiểm có tổ chức kiểm tra, xử lý, nhưng kết quả không nhiều bởi xe quá “đát” không đi trên quốc lộ chính mà chỉ hoạt động chui lủi ở vùng sâu, vùng xa… Kết quả kiểm tra năm 2005 chỉ phát hiện chưa đầy 100 xe hết "đát", năm 2006 lại ít hơn do có nhiều lực lượng cùng tham gia.

Việc kiểm tra, thu hồi xe quá "đát" trở thành câu chuyện "nóng" nhưng hiệu quả mang lại thì dường như đã "nguội". Lực lượng kiểm tra không thể 24/24h có mặt ở mọi cung đường của đất nước, nên thiết nghĩ chính quyền địa phương mới là người quản lý và phát hiện nhanh nhất. Thế nhưng, vai trò của chính quyền địa phương trong việc thực hiện Nghị định của Chính phủ dường như quá mờ nhạt.

Khi mới triển khai Nghị định 23, nhiều tỉnh, thành phố cho biết sẽ xây dựng cơ chế khuyến khích, hỗ trợ người dân đổi mới phương tiện, nhưng đến nay chưa có phương án nào được triển khai. Còn UBND huyện, xã, phường là người quản lý chủ xe, biết rõ phương tiện của chủ sở hữu nhưng lại không có động thái tích cực.

Cần phải có cách làm mới, sự vào cuộc tích cực của các cấp, các ngành, nhất là chính quyền địa phương mới mong thực hiện được chủ trương của Chính phủ