Xã Ea Knuêc: Để buôn làng đổi mới, bình yên
Ở xã Ea Knuêc, huyện Krông Pách (Đắk Lắk) có 7 buôn người Êđê với hơn 1.100 hộ, trên 6.700 nhân khẩu. Đó là các buôn: Briêng A, Briêng B, Kréh A, Kréh B, Bu, Kang và Êa Nãih.
Sau khi Đắk Lắk, Tây Nguyên được giải phóng, đất nước thống nhất, cuộc sống của bà con nơi đây được thay đổi hẳn. Tuy còn khó khăn nhưng Đảng và Nhà nước đã có các chính sách tạo điều kiện để đời sống bà con từng bước ổn định, dần khá lên và phát triển, đời sống của bà con trong các buôn ở xã Ea Knuêc cũng như các buôn khác đã thay đổi, tiến bộ rất nhiều.
Đến các buôn ở xã Ea Knuêc hôm nay, mọi người dễ dàng nhận thấy bà con ai cũng có vườn, rẫy, ruộng và rất chăm chỉ lao động sản xuất. Học tập cách làm ăn của người Kinh và kỹ thuật do cán bộ của Đảng, chính quyền hướng dẫn, trong các buôn, hầu như nhà nào cũng có nuôi một đàn bò từ 5, 7 con cho đến hàng chục con.
Những gia đình nào không có điều kiện làm nhà kiên cố để ở do chưa biết cách làm ăn, đông con, khó khăn thì được chính quyền làm cho nhà theo Chương trình 134 để ở, nếu không có đất sản xuất thì được nhà nước cấp cho 3.000m2, thiếu vốn thì được ngân hàng chính sách cho vay để phát triển sản xuất.
Ngày Tết và các lễ cúng của các buôn, các thôn người Kinh và các cơ quan kết nghĩa với bà con đều đến tham dự, tặng quà, nói chuyện tâm sự chia vui nên bà con rất phấn khởi.
Toàn bộ các em nhỏ đều được đến trường học và không phải mất tiền. Ngôi trường to được xây dựng gần buôn để các em nhỏ đi học được thuận tiện. Nhà nước còn xây cho mỗi buôn một nhà cộng đồng rất to theo kiểu nhà dài Êđê để bà con mỗi khi có việc là tập trung để hội họp, sinh hoạt văn hóa - văn nghệ, làm các lễ cúng Yàng theo nghi thức truyền thống.
Ngoài ra, còn có một sân bóng rộng để thanh niên đá bóng những lúc rảnh việc nương rẫy. Đường đi lối lại trong buôn được Nhà nước san ủi rộng rãi, vuông vức nên bà con đi làm rất thuận tiện. Ai đau ốm thì lên trạm xá xã khám chữa bệnh không mất tiền. Hưởng ứng theo sự hướng dẫn, vận động của cán bộ các cấp, bà con từng bước thực hiện nếp sống văn hóa mới nên việc sinh hoạt, sản xuất ngày càng đi vào nền nếp.
Năm nay, cà phê, hạt tiêu, lúa, mì, bắp, đậu, heo, gà, trâu, bò v.v... đều cao giá, cho thu nhập cao nên bà con rất phấn khởi và càng chăm chỉ nuôi trồng chăm bón vườn cây, gia súc, gia cầm hơn. Những ngôi nhà trị giá vài trăm triệu cứ theo nhau mọc lên.
Già làng Aê Dậu cho biết: Già năm nay 78 tuổi. Trải qua 3 chế độ, bản thân già đã từng trải qua bao cay đắng, khổ cực của thân phận người dân bị ngoại xâm đô hộ, tận mắt chứng kiến bao cảnh đau thương do bọn giặc Pháp, Mỹ cùng bọn tay sai của chúng và bọn phản động theo chân chúng gây ra cho các buôn làng ở xã Ea Knuêc cũng như ở Đắk Lắk, Tây Nguyên. Gia đình ông cũng đã từng bị bọn giặc đốt mất nhà cửa, nương rẫy.
Cũng có thời gian, ông làm Xã trưởng dưới chế độ Mỹ - chính quyền Sài Gòn. Tuy thế, cuộc sống của gia đình ông và bà con trong các buôn làng vẫn nghèo khó. Gia tài của cả nhà ông chỉ có căn nhà dài lợp tranh, sàn và vách làm bằng nứa, mấy cái xà gạc, cuốc, rìu. Thế rồi, dưới chế độ Cách mạng, những đổi thay của buôn làng cứ thế diễn ra trước mắt ông.
Dưới sự chăm lo của Đảng, Nhà nước cùng với niềm phấn khởi, hăng say, chăm chỉ lao động của gia đình ông, đến nay gia đình ông Aê Dậu có 1,7ha cà phê, 3.000m2 lúa nước, 2 xe cày, 3 xe máy, 4 con bò và nhiều heo, gà.
Năm 2002, bên cạnh nếp nhà sàn làm bằng gỗ, mái lợp tôn thân quen, ông đã xây một ngôi nhà trị giá hơn 100 triệu đồng, các phương tiện, vật dụng trong nhà như tivi, máy tính, bàn ghế ông mua sắm đầy đủ. Mỗi khi trong buôn có lễ hội hoặc gia đình dòng tộc của ông có việc hiếu hỷ, dàn chiêng K'nah của ông lại ngân vang đem đến cho bà con niềm vui say trong sinh hoạt và lao động.
Cuộc sống của bà con sung túc, no ấm, bình yên là thế. Vậy nhưng, vừa rồi, Ama Nghiêm ở buôn Kréh B, lại u mê, ảo tưởng, nghe lời câu móc, dụ dỗ của bọn phản động FULRO lưu vong đi làm những việc gây hại cho buôn làng.
Ama Nghiêm đã lôi kéo 5 thanh niên khác là: Nay Toa ở buôn Kréh A, Y Tin Kpơr, Y Djôn Byăh, Y Nắt Niê và Y Bônh Kpơr ở buôn Kréh B. Đây là những thanh niên lười nhác. Hằng ngày chúng ít chịu khó theo các ama, amí, các anh, các chị đi làm nương rẫy nhưng lại thích có cái nhà to, có nhiều tiền, có xe máy tốt, quần áo đẹp, điện thoại di động đời mới để tiêu xài, chơi bời.
Chúng không chịu nhìn vào những thay đổi, tiến bộ trong cuộc sống hằng ngày của bà con, không theo gương các già làng, của Ama Mút, Ama Tin và những người chăm chỉ, khá giả trong buôn làng. Chính vì vậy, khi nghe Ama Nghiêm lừa phỉnh, dụ dỗ, chúng đã nghe theo rồi đi tuyên truyền, xuyên tạc chế độ, chính sách của Đảng và Nhà nước, gây chia rẽ tình đoàn kết anh em Kinh -Thượng tốt đẹp, gắn bó bao đời nay, xúi giục bà con trong các buôn đi gây rối.
Không lôi kéo được những người lớn tuổi và các chị em phụ nữ, những ngày vừa qua, chúng đi lôi kéo một số thanh niên cũng lười làm ham chơi như chúng rồi cả bọn kéo lên xã gây rối. Được các cán bộ, già làng, các ama, amí giải thích về việc làm sai trái, vi phạm của chúng, cả bọn sau đó đã quay về. Riêng Ama Nghiêm thì đang bị cơ quan pháp luật xử lý.
Sau buổi họp dân, các ama, amí trong các buôn bảo nhau phải cùng nhau rút kinh nghiệm chớ để con cháu mình vi phạm như 5 đứa kia, phải dạy cho chúng biết học hỏi, siêng cầm cái cuốc, cái rìu, lái cái máy cày, nuôi con trâu, con bò cho giỏi, đừng để chúng u tối đầu óc, rảnh cái tay, cái chân mà sinh ra hư hỏng đi làm chuyện bậy bạ không để cho bà con yên ổn làm ăn dẫn đến bị pháp luật, buôn làng xử lý.
Hôm nay, đến với các buôn làng ở xã Ea Knuêc, ai cũng có thể thấy cuộc sống của người dân vẫn yên bình như vốn có. Bà con ai cũng đoàn kết, hăng say lao động để không ngừng nâng cao đời sống, lo cho con cháu học hành để mai này xây dựng buôn làng phát triển hơn
