Vượt lên lỗi lầm

Trong dịp Quốc khánh 2/9 năm nay, có gần 7.000 phạm nhân đủ điều kiện, tiêu chuẩn đề nghị xét đặc xá tha tù trước thời hạn. Đó là những phạm nhân đã ăn năn hối cải, quyết tâm cải tạo tiến bộ để sớm hoàn lương. Bài viết dưới đây xin nêu hai gương mặt trong số những phạm nhân tiến bộ đó.

Lúc hơn 10h một ngày đầu tháng 8, không khí lao động của phạm nhân Đội 10 thuộc Phân trại số 1, Trại giam Thanh Phong diễn ra khá sôi động, khẩn trương. Sau câu chuyện với các phạm nhân xẻ gỗ, chúng tôi tới gần nhóm đang hoàn thiện những chiếc sa lông được chạm khắc khá tinh xảo.

Một phạm nhân khoảng 40 tuổi đang tận tình hướng dẫn hai phạm nhân khác cách hoàn thiện những chi tiết chạm khắc. Thượng tá Lê Văn Lưu, Giám thị Trại giam Thanh Phong cho biết, người hướng dẫn là phạm nhân Phan Văn Hiếu, quê ở phường Đông Vệ, TP Thanh Hóa. Anh Hiếu có tay nghề giỏi của đội. Ngoài các sản phẩm gỗ gia dụng, anh Hiếu còn tham gia chạm khắc tranh gỗ.

Thượng tá Lê Văn Lưu cho biết, số có tay nghề khá đang đóng bàn, ghế phục vụ nhu cầu sinh hoạt, học tập của phạm nhân. Số có tay nghề cao được bố trí sản xuất đồ gỗ cao cấp, trong đó có sa lông, giường, tủ. Qua câu chuyện với anh Hiếu, tôi biết đối với phạm nhân mới học nghề mộc, Ban Giám thị đã tổ chức cho họ học lý thuyết trước, sau đó được các phạm nhân có tay nghề cao trực tiếp hướng dẫn thực hành. Vì thế, số mới vào đội học nghề khá nhanh.

Thượng tá Lê Văn Lưu còn mời những người sản xuất đồ gỗ cao cấp, chạm khảm đồ gỗ mỹ nghệ ở địa phương tới hướng dẫn thêm cho phạm nhân cả về lý thuyết và thực hành. Nhờ thế, phạm nhân có điều kiện học hỏi và từng bước nâng cao tay nghề. Với cách dạy nghề thiết thực như vậy, số phạm nhân học nghề mộc đều vững tay nghề, khi trở về địa phương có thể vào làm việc ở bất cứ xưởng mộc nào. Đây chính là mục tiêu đặt ra đối với công tác dạy nghề cho phạm nhân trong các trại giam.

Đã đến giờ nghỉ trưa. Nhìn phạm nhân Hiếu cẩn thận sắp đặt sản phẩm, dụng cụ lao động trước khi rời xưởng làm việc, Đại úy Lê Bá Tuấn, cán bộ quản giáo cho biết, anh Hiếu luôn hoàn thành vượt định mức lao động, có ý thức trách nhiệm cao trong công việc, đã giúp đỡ, truyền nghề cho nhiều phạm nhân mới nhập trại. Ngoài ra, anh Hiếu cũng là một trong những phạm nhân luôn phấn đấu chấp hành tốt nội quy, quy chế trại giam.

Chính vì thế, anh Hiếu đã 2 lần được xét giảm án tổng cộng là 15 tháng. Qua các kỳ phân loại cải tạo, anh đều được công nhận là phạm nhân cải tạo khá và tốt. Qua câu chuyện, tôi được biết do mức án phạt tù dài tới 16 năm nên lúc mới nhập trại, anh Hiếu thực sự hoảng loạn về tinh thần. Biết được tâm trạng và hoàn cảnh của anh, cán bộ, chiến sĩ Trại giam Thanh Phong đã thường xuyên gần gũi, động viên, thực sự quan tâm, tạo điều kiện giúp anh cũng như các phạm nhân khác lao động, học tập, cải tạo tốt. Biết anh thích nghề mộc, Ban Giám thị đã chuyển anh về lao động tại Đội 10...

Những việc làm tuy nhỏ nhưng mang đậm tình người này đã khiến anh Hiếu thực sự xúc động, yên tâm lao động, cải tạo tốt. Vì thế, anh đã đủ điều kiện, tiêu chuẩn được xét đặc xá nhân dịp Quốc khánh 2/9 sắp tới. Như vậy, quyết tâm phấn đấu cải tạo tốt của anh đã được đền đáp xứng đáng.

Được hỏi nếu được xét đặc xá trở về địa phương, anh có theo nghề mộc không, anh Hiếu xúc động bộc bạch: "Tôi chân thành cảm ơn cán bộ, chiến sĩ Trại giam Thanh Phong về hai điều. Điều thứ nhất là đã cảm hóa, giúp đỡ tôi cải tạo thành người làm ăn lương thiện. Điều thứ hai là dạy cho tôi giỏi nghề mộc. Với tay nghề hiện nay, khi trở về địa phương, tôi có thể mở được một xưởng mộc và sống bằng nghề này...!".

"Cường bất trị" phục thiện

Trong số 39 phạm nhân được xét đề nghị đặc xá đợt này của Trại giam số 5, Phạm Văn Cường (còn gọi là "Cường bất trị") là một phạm nhân khá đặc biệt. Điểm đáng chú ý đầu tiên là Cường có mức án tới 20 năm tù. Khi nhập trại, với mặc cảm nặng nề về tội trạng, hơn nữa, Cường cho rằng, mức án dài như vậy, bản thân lại bị bệnh tật, anh ta khó mà sống nổi tới ngày mãn hạn tù. Vì thế, Cường đã lì lợm không chấp hành nội quy trại giam.

Biết Cường vẫn mang nặng mặc cảm về tội lỗi và có nhận thức sai lệch về chế độ trại giam, cán bộ, chiến sĩ trực tiếp làm nhiệm vụ giáo dục, quản lý đã kiên trì thuyết phục, cảm hóa, không áp dụng các hình thức kỷ luật một cách cứng nhắc. Qua những việc làm nhân ái, giàu tình thương này, Cường dần nhận ra lỗi lầm, quyết tâm phấn đấu cải tạo tiến bộ.

Cùng với việc chấp hành tốt nội quy, quy chế trại giam; tích cực tham gia học tập, sinh hoạt theo quy định và thường xuyên phấn đấu vượt định mức lao động được giao, Phạm Văn Cường còn động viên những phạm nhân khác cùng làm theo. Khi được phân công trực máy điện, nước; sửa chữa điện cũng như lúc làm việc ở đội chăn nuôi, Cường đều phấn đấu hoàn thành vượt định mức được giao từ 120-150%. Nhiều phạm nhân còn nhớ đã nhiều lần Cường thức trắng đêm để sửa đường điện bị trục trặc, giúp phạm nhân có điện chạy quạt trong những ngày hè nắng nóng gió Lào ở khu vực miền Tây Thanh Hóa này.

Khi được giao làm Đội trưởng Đội chăn nuôi, Cường luôn gần gũi động viên anh em phạm nhân chịu khó kiếm đủ thức ăn để chăn nuôi trâu, bò, lợn. Anh cũng là người tích cực áp dụng mô hình VAC trong chăn nuôi. Nhờ vậy, đàn gia súc và đàn cá mau lớn hơn, có năng suất cao, góp phần cải thiện thêm vào bữa ăn cho phạm nhân. Với kết quả đó, từ năm 2003 đến nay, trừ một lần loại khá vào đầu năm 2003, còn lại Cường đều được xếp loại cải tạo tốt. Anh đã được giảm án 4 lần với thời gian tổng cộng là 48 tháng.

Theo Thượng tá Trịnh Trọng Thái, Giám thị Trại giam số 5 thì Phạm Văn Cường còn có điểm đáng chú ý nữa là anh đã lập công trong thời gian cải tạo tại trại giam. Trong một lần trực điện, nước, Phạm Văn Cường đã phát hiện một phạm nhân phá cửa buồng giam để trốn. Nhờ được anh báo cáo kịp thời, lực lượng bảo vệ đã ngăn chặn hành vi phạm tội của đối tượng. Trong bản báo cáo thành tích của mình về vụ việc trên, Phạm Văn Cường ghi rõ: "Việc làm của tôi một lần nữa thể hiện lòng biết ơn sâu sắc đối với chính sách nhân đạo cao cả của Đảng và Nhà nước ta trong giáo dục, cải tạo phạm nhân, những người đã có thời lầm lỗi. Đây chính là điều kiện giúp chúng tôi sớm hoàn lương, làm lại cuộc đời!".

Nếu được xét đặc xá trong dịp Quốc khánh năm nay, Phạm Văn Cường sẽ được trả tự do trước thời hạn tới hơn 6 năm sau gần 9 năm cải tạo thực sự có ý nghĩa tại Trại giam số 5