Về bản tái định cư Phiêng Bủng 1 của đồng bào Thái

>>Đêm ở khu công nhân

Để xây dựng Nhà máy Thuỷ điện Sơn La, gần 10 năm trước, ngay từ khi giải phóng mặt bằng để chuẩn bị thi công công trình, hàng vạn đồng bào dân tộc Thái đã phải rời bỏ nơi "chôn nhau cắt rốn" để về một ngôi làng mới. Thế mà nay, ngọn lửa ấm áp đã rực hồng trên mỗi nếp nhà sàn, cuộc sống mới của đồng bào đã đổi thay, khởi sắc.      

Phóng viên Báo CAND trò chuyện với người dân ở Bản tái định cư Phiêng Bủng 1.

Anh Lèo Văn Ninh, Bí thư chi bộ bản Phiêng Bủng 1 chỉ cho chúng tôi những nếp nhà sàn xung quanh bản với những vườn rau, rặng xoài đang kết trái. Còn nhớ, khi mới chuyển về Phiêng Bủng 1, mọi người hầu hết đều dỡ nhà mang theo để dựng lại nếp nhà cũ. Đất đai ở đây còn cằn cỗi, thời tiết quá khắc nghiệt, nắng nóng trơ trọi nền đất đỏ, cuộc sống những ngày đầu di cư quả thật khó khăn và nặng nề.

Nỗi nhớ quê hương, nhớ nơi "chôn nhau cắt rốn" cứ quặn thắt. Sau nhiều năm khai hoang, mở đất, được Nhà nước hỗ trợ cho người dân nuôi trâu, bò, lợn, gà, đặc biệt là nuôi nhím khiến nhiều gia đình có của ăn của để. Phiêng Bủng 1 đã trở thành nơi "đất lành chim đậu", cây cối tươi tốt, mùa màng bội thu. 

Anh Lường Văn Nghiệp, ở bản Phiêng Bủng 1 cho biết: "Vì dòng điện ngày mai của Tổ quốc, dân bản chúng tôi chấp nhận hy sinh, rời bỏ quê cha đất tổ của mình để công trình được thi công đúng tiến độ. Chúng tôi rất phấn khởi khi đến đây đã xây dựng được kinh tế, Phiêng Bủng sẽ được chúng tôi coi như là quê hương của mình".

Công an phụ trách xã Mường Bú thường xuyên phối hợp với chính quyền địa phương đảm bảo ANTT và giúp đỡ bà con xây dựng cuộc sống mới.

Trẻ em ở Phiêng Bủng được ưu tiên hàng đầu trong chính sách phát triển, các em được đến trường từ cấp mầm non. Trường mới xây dựng còn thơm mùi vôi mới, nhà văn hoá của bản khang trang chẳng khác gì dưới xuôi. Cô bé Quàng Phương Thảo, học lớp 3 mạnh dạn cho biết: "Nhà cháu có 2 chị em, ai cũng được đi học, được ở nhà mới, được ăn cơm do Nhà nước tài trợ nên cháu rất vui".

Vì bình yên cho nhân dân

Cách đây gần 10 năm, bản Phiêng Bủng 1 khi đó còn ở xã Mường Chai, cuộc sống gần như cách ly với bên ngoài bởi để ra vào được trong bản phải qua một con suối sâu, phương tiện đi lại duy nhất là đi bè. Vào mùa mưa, giao thông ở đây thường bị chia cắt nên việc học hành của trẻ em rất bấp bênh.

Năm 2004 ở đây mới có điện. Tuy cuộc sống còn nhiều khó khăn, nhưng bảo người dân chuyển đến nơi ở mới là điều không tưởng. Bởi từ bao đời nay, người Thái ít khi di cư, quan niệm của họ là "sống đâu, chết đấy". Thế nên khi được vận động chuyển đến nơi ở mới, nhiều người đã phải đấu tranh suy nghĩ.

Phải bỏ nơi "chôn nhau cắt rốn", bỏ phần mộ của ông bà tổ tiên không dễ dàng chút nào. Nhưng cũng như bao người khác, anh Lèo Văn Ninh, Bí thư chi bộ; anh Quàng Văn Lả, trưởng bản chính là những người đầu tiên tự nguyện dỡ chính ngôi nhà của mình, di dân đợt đầu, họ ra đi vì hiểu được ý nghĩa của việc mình làm, vì dòng điện cho Tổ quốc.

Còn có những hộ gia đình tự nguyện đi đầu tiên như gia đình anh Lường Văn Khôn, Bí thư; anh Quàng Văn Lên, Quàng Văn Ết vẫn được dân bản nhắc tới với sự trân trọng bởi đó là những hộ di dân đầu tiên. Sau đó, qua nhiều đợt di dân tập trung, toàn bộ 70 hộ với hơn 280 nhân khẩu đã di chuyển an toàn từ xã Mường Chai tới khu TĐC mẫu đầu tiên của tỉnh Sơn La - Phiêng Bủng 1.

Về Phiêng Bủng 1, chúng tôi được nghe những câu chuyện xúc động về Trưởng Công an xã Tòng Văn Bình. Suốt 3 tháng di dân, nhà cách có 7 cây số nhưng anh không thể về nhà được. Anh cùng các Công an viên dựng nhà bạt tạm, tổ chức TTKS, bảo vệ tài sản cho nhân dân, giúp dân dựng nhà, ổn định cuộc sống.

Người dân bản kể cho chúng tôi nghe chuyện anh Bình cùng tổ tuần tra đã đem dầu đến chia cho từng hộ để thắp sáng trong đêm tối, khi nhà chưa kịp dựng, điện chưa kịp về bản. Rồi chuyện nửa đêm tuần tra, anh Bình phát hiện tên trộm đang lang thang trong khu vực TĐC nên đã dùng "biện pháp nghiệp vụ" của người lão luyện trong "nghề Công an ở xã" để gạn hỏi.

Lúc sau, tên trộm buộc phải nhận định trộm chiếc ninh đồng trong khi gia đình anh này ngủ say. Chưa kịp hành động, tên trộm chính là con nghiện ma túy đã bị anh Bình tóm gọn. Rồi chuyện, từ việc di dân TĐC, Trưởng Công an xã Tòng Văn Bình được nhận làm bố nuôi.

Anh Lường Văn Nghiệp bồi hồi nhớ lại, khi ấy, di dân đúng mùa thu hoạch ngô, nhà không có của ăn, của để, trông chờ vào mùa vụ, khi vừa chuyển nhà đến nơi ở mới, thấy bạt của Công an xã gần bản, anh Nghiệp đã bỏ những tài sản của nhà mình ở đó, mải mê về nơi ở cũ trỉa ngô.

Mải việc, anh ở bản cũ mất một tuần, khi thu hoạch ngô xong mới nhớ đến chuyện nếp nhà cũ cùng đồ đạc, tài sản đã bỏ quên ở nơi mới. Về đến nơi, lo lắng mất tài sản tiêu tan khi anh chứng kiến Trưởng Công an xã cùng tổ công tác vẫn giữ tài sản cho nhà anh. Cảm động, anh Nghiệp đã làm lễ, mời bà con trong bản chứng kiến, nhận Trưởng Công an xã làm bố nuôi.

Đồng chí Tòng Văn Siêng, Phó trưởng Công an huyện Mường La cho biết: "Tháng 12/2005 dự án thuỷ điện khởi công, nhưng công tác di dân giải phóng mặt bằng để tập kết thiết bị phục vụ thi công tiến hành từ năm 2002. Công tác đảm bảo an toàn cho việc di dân, đảm bảo ANTT cho đồng bào đến khu TĐC mới là một chủ trương xuyên suốt từ Chính phủ đến tỉnh, huyện, xã. Xác định đây là một nhiệm vụ rất quan trọng, lâu dài, Công an tỉnh Sơn La đã sớm có kế hoạch phối hợp với các cơ quan chức năng đảm bảo ổn định tình hình về ANTT cho bà con yên tâm sản xuất và chỉ đạo Công an huyện Mường La làm tốt công tác này. Công an huyện đã tăng cường cán bộ xuống cơ sở, thường xuyên tuần tra canh gác, chú trọng bồi dưỡng nghiệp vụ cho đội ngũ Công an xã. Phong trào quần chúng bảo vệ ANTQ được phát động mạnh mẽ đến từng hộ dân. Nhờ vậy, từ khi thực hiện dự án TĐC mẫu, không chỉ khu TĐC mà trong khu vực tình hình ANCT-TTATXH được giữ vững, ổn định".

Theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, dự án di dân TĐC mẫu Phiêng Bủng 1 được tiến hành đầu tiên để rút kinh nghiệm, đề xuất giải pháp và cơ chế chính sách, về tổ chức quản lý cho việc di dân TĐC của Dự án Nhà máy Thuỷ điện Sơn La.

Sau gần nhiều năm thực hiện dự án, cơ sở hạ tầng được đầu tư đồng bộ và tốt hơn nơi ở cũ; nhà ở của nhân dân được đầu tư kiên cố phù hợp với phong tục tập quán; điều kiện sản xuất có những chuyển biến đáng kể; việc Nhà nước hỗ trợ di chuyển, hỗ trợ đời sống và sản xuất đã giúp đồng bào các dân tộc từng bước ổn định đời sống; tổ chức hành chính từ xã đến bản được củng cố, kiện toàn.

Theo Ban quản lý Dự án TĐC tỉnh Sơn La thì đến nay đời sống nhân dân tại các khu TĐC đã ổn định bước đầu, nhà ở đã hoàn thành 100%, cơ sở hạ tầng đã đáp ứng cơ bản như nước sinh hoạt, điện, giao thông, nhà văn hoá… Tại các khu, điểm TĐC đã đón dân ngoại xã, ngoại huyện tương đối hoàn tất, người dân đã được giao đất sản xuất, tập trung canh tác, chăn nuôi theo thời vụ.

Rời khu TĐC trong sự chia tay đầy lưu luyến của những người dân bản, chúng tôi thấy ấm lòng bởi đằng sau những khó nhọc mà nhân dân đang phải nỗ lực vượt lên còn có sự giúp đỡ của lực lượng Công an trong việc bảo vệ bình yên cuộc sống. Như câu chuyện cổ tích có hậu, cuộc sống mới đã bắt nguồn trên nếp nhà của những người đi tiên phong trong quá trình xây dựng Nhà máy Thuỷ điện Sơn La.