Thừa Thiên - Huế: Xe trâu làng cát
Phương tiện không thể thiếu ở vùng cát
Làng Mỹ Lợi, xã Vinh Mỹ, huyện Phú Lộc là một vùng quê nằm ven biển, chỉ toàn là cát trắng, người dân ở đây làm vườn, trồng màu đều trên cát trắng. Trước đây, việc vận chuyển phân bón, rong rêu... để phục vụ cho sản xuất đều dựa vào sức người, bằng cách gánh gồng và dùng xe cải tiến...
Khoảng năm 1980, khi phong trào trồng trọt và chăn nuôi ở các xã ven biển Thừa Thiên - Huế phát triển mạnh, sức gánh gồng của con người không thể phục vụ kịp nhu cầu sản xuất, lúc đó người dân bắt đầu nghĩ ra dùng trâu để kéo xe.
Xe trâu ra đời và chiếm ưu thế, trở thành phương tiện vận chuyển chủ lực ở vùng cát ven biển Thừa Thiên - Huế hàng chục năm nay. Đến làng Mỹ Lợi, xã Vinh Mỹ, sẽ chứng kiến cảnh xe trâu kéo rong ruổi trên đường làng, chở tất tần tật mọi thứ.
Ông Tôn Thanh Liêm, Phó Chủ tịch UBND xã Vinh Mỹ cho biết, bây giờ xe trâu kéo là phương tiện không thể thay thế ở vùng cát ven biển này, đặc biệt trên địa bàn xã Vinh Mỹ, bởi toàn xã là vùng cát trắng, chỉ có xe trâu mới chuyên chở vào tận các ngóc ngách hay giữa động cát.
Ông Liêm cho hay, xã Vinh Mỹ có hơn 1.400 hộ dân, với hơn 6 nghìn nhân khẩu, tập trung làm kinh tế vườn, trồng rau cải, trồng cau, chuối... Muốn những loại cây trồng ấy mọc tốt đạt năng suất cao trên cát thì chỉ có cách phải dùng nhiều phân bón hữu cơ, dùng rong ở phá bón cho cây... và chính xe trâu đã giúp ích trong việc vận chuyển và cải thiện sức kéo giúp con người rất nhiều.
Càng về sau, những người làm nghề xe trâu cải tiến thêm, đóng thêm hộc bằng gỗ để chở cát, chở vật liệu xây dựng, chở củi... Bây giờ xe trâu có mặt len lỏi khắp các vùng quê ven biển và trở thành phương tiện chuyên chở không thể thiếu ở vùng cát Vinh Mỹ và khu vực lân cận.
Để làm nên một chiếc xe trâu, người dân phải chọn những con trâu khỏe, và một chiếc xe kéo cải tiến (được thiết kế phù hợp với vùng cát), với tổng giá trị từ 16 đến 20 triệu đồng cả trâu lẫn xe là sử dụng được. Nghề xe trâu là nghề cho thu nhập ổn định ở vùng cát Mỹ Lợi, nhiều hộ nhờ làm nghề xe trâu "chuyên nghiệp" mà kinh tế khá giả, nhiều gia đình nuôi con học đại học.
Theo thống kê của UBND xã Vinh Mỹ, ở làng cát Mỹ Lợi, có 61 hộ gia đình chuyên làm nghề xe trâu, trong đó có nhiều hộ gia đình sắm hai chiếc xe và 2 con trâu.
Xe trâu nuôi con học đại học
Vợ chồng anh Huỳnh Mãn và chị Lương Thị Thiện có thâm niên làm nghề xe trâu kéo gần 20 năm nay, chính nghề xe trâu kéo đã cho gia đình anh thu nhập ổn định, nuôi 5 người con ăn học, trong đó có người con đầu và thứ hai đang học đại học, đứa đầu học năm thứ 4 và đứa thứ 2 học năm thứ hai tại Đại học Nông Lâm Huế.
Anh Mãn cho hay, ở vùng cát trắng này từ trồng trọt đến chăn nuôi, làm cái gì cũng khó khăn vất vả. Trước đây tui làm vườn, làm ruộng không đủ sống. Từ khi chuyển sang nghề xe trâu thu nhập ổn định nên có điều kiện xây nhà, nuôi cả 5 đứa con ăn học. Hiện nghề xe trâu kéo là nghề cho thu nhập ổn định nhất ở làng cát Mỹ Lợi và cũng chính nhờ đó không ít gia đình phất lên "có của ăn của để"...
Anh Nguyễn Văn Dũng, 40 tuổi, mồ côi bố mẹ từ nhỏ, ở cùng với người chú, thời trai tráng anh phiêu bạt khắp nơi làm ăn kiếm sống, từng đi làm nghề rừng ra đến vùng núi Quảng Bình, Hà Tĩnh, Nghệ An rồi trở về sinh sống tại TP Huế... Sau bao năm lăn lộn kiếm sống, làm ăn thất bại, trở về quê với hai bàn tay trắng. Năm 2002, anh trở về làng Mỹ Lợi sinh sống và chọn nghề xe trâu làm kế sinh nhai. Ban đầu anh vay mượn tiền bà con mua một con trâu cùng chiếc xe, sau làm ăn khấm khá anh sắm thêm chiếc nữa.
Anh Dũng cho hay: "Nghề xe trâu ở vùng cát cho thu nhập ổn định. Bình quân mỗi ngày anh kéo thuê từ 5-7 chuyến, kiếm được 150-200 nghìn đồng. Mùa mưa thì công việc thong thả, chứ mùa nắng làm không kịp việc. Bây giờ hai vợ chồng tui chọn nghề xe trâu là nghề chính, lúc rảnh thì đúc bờ lô bán cho bà con trong làng. Chính nhờ nghề xe trâu kéo mà gia đình tui từ chỗ "hai bàn tay trắng" đã phất lên, có của ăn của để. Vừa rồi tui xây được ngôi nhà trị giá 140 triệu đồng. Có nhà rồi chừ lo tập trung nuôi con. Tui một chữ bẻ đôi cũng không biết, giờ con tui đã học được lớp 5. Ước mong của tui là sau này đứa con trai vào được đại học".
Theo ông Tôn Thanh Liêm, Phó Chủ tịch UBND xã Vinh Mỹ, khoảng 15 hộ gia đình làm nghề xe trâu ở làng Mỹ Lợi có con vào đại học, trong đó có nhiều gia đình có 2-3 người học đại học.
Một đặc điểm vì sao xe trâu tồn tại ở vùng cát này lâu dài, trong khi đó ngày nay khắp nơi đều dùng xe cơ giới, là do vùng này toàn đất cát, xe cơ giới không thể chạy sâu vào trong các khu dân cư được do cát thì lún, đường nhỏ. Xe trâu là thuận tiện hơn cả, đường khoảng 1,2 mét là có thể đi được.
Anh Mãn cho hay, từ năm 2002 đến nay, nghề xe trâu kéo ở Mỹ Lợi khá giả nhờ xây dựng. Ngoài các vật liệu như xi măng, sắt, thép... thì cát xây dựng phải lấy từ ngoài biển mang vào nên chỉ có xe trâu kéo là phù hợp nhất. Cả năm lúc nào cũng có việc. Chính vì vậy, xe trâu đã trở thành một nghề chính cho thu nhập ổn định của không ít người dân ở làng cát Mỹ Lợi
