Sự thật về một bể ngầm chứa 26 bộ xương người

Sự việc bắt đầu được phát hiện khi đơn vị thi công của Công ty Cổ phần Xây dựng số 1 Bắc Giang đào móng để xây dựng công trình nhà liên cơ quan của TP Bắc Giang (ven đường Nghĩa Long, phường Trần Phú - TP Bắc Giang). Khi máy xúc đất đến độ sâu hơn 2 mét, công nhân phát hiện một bể ngầm được xây bằng gạch. Máy xúc không phá nổi nên những người thợ phải phá bằng phương pháp thủ công. Quá trình làm, người ta phát hiện trong bể có nhiều cây que màu đen xỉn nên xúc đổ đi. Đào sâu xuống một chút bỗng nhiên một người xúc được một cái... sọ người! Nhìn lại những cây que vừa vứt đi hóa ra là xương cẳng tay và xương sườn của người... Thấy số lượng xương người có vẻ nhiều mà lại được chôn cả trong bể ngầm nên nhà thầu đã yêu cầu các công nhân ngừng thi công để báo Cơ quan Công an (CA).

Ngay sau khi nhận được tin báo, lãnh đạo CA tỉnh Bắc Giang đã yêu cầu tổ chức giám định kỹ thuật hình sự - pháp y xuống ngay hiện trường phối hợp cùng các lực lượng khác tiến hành khai quật. Tại hiện trường, Lực lượng CA phát hiện nhiều xương sọ và xương các bộ phận của cơ thể người. Theo quan sát của chúng tôi, chỉ với chiếc bể không lớn sâu hơn 1 mét mà các giám định viên KTHS - pháp y phải làm việc cật lực bởi số lượng xương được phát hiện khá lớn. Lực lượng CA đã phải huy động hàng chục CBCS tham gia khai quật nhưng vẫn không xuể nên phải huy động thêm nhiều lao động bên ngoài vào phụ trợ đào, đãi xương. Hầu hết số xương này đều có màu đen xỉn, một số đã mục nát. Đặc biệt, quan sát trên một số xương sọ, người ta dễ dàng nhận thấy những vết nứt và lỗ thủng trên đó.

Chứng kiến sự việc, một số người dân cho rằng những bộ xương này của người chết cách nay khoảng 40-50 năm. Nhưng cũng có người lại đặt vấn đề khác. Sự việc này đã thu hút hàng ngàn người dân TP Bắc Giang và một số vùng phụ cận đến xem gần như làm tắc nghẽn đoạn đường Nghĩa Long trong nhiều giờ. Nhiều người cho rằng đây là hố chôn tập thể hồi nạn đói năm 1945, hay hậu quả các trận càn của thực dân Pháp đánh chiếm tỉnh lị Bắc Giang đã dùng súng sát hại dân lành... và rất nhiều giả thiết đã được đặt ra, trong đó có không ít những lời đồn thổi nhảm nhí, thiếu căn cứ.

Thực tế từ 13 giờ 30 phút đến khoảng 20 giờ ngày 12/5, số bộ xương, sọ người được phát hiện cứ tăng dần lên 3, 5... 15 và đến khi kết thúc công việc khai quật, một cán bộ CA trực tiếp làm việc tại đây cho biết: đã phát hiện 26 bộ! Việc phát hiện có 26 bộ xương người trong một bể ngầm được đặt dưới nền ngôi nhà ở phường Trần Phú, TP Bắc Giang đã làm cho dư luận ngày càng nóng. Lúc này, người ta lại băn khoăn đặt câu hỏi: Chiếc bể ấy là do ai xây? Lịch sử khu đất này là thế nào, những ai là chủ sở hữu?

Quang cảnh buổi khai quật bể ngầm.

Với mong muốn làm sáng tỏ những thông tin về chiếc bể có chứa nhiều xương người này, chúng tôi đã tìm gặp một số người cao tuổi sống quanh khu vực. Có nhiều ý kiến khác nhau nhưng hầu hết mọi người đều có nhận định chung: những xương người trong bể nhiều khả năng là đồng bào ta bị giặc giết hoặc là tù nhân thời kỳ Pháp chiếm đóng Bắc Giang. Đặc biệt, ông Trịnh Vương Thân, sinh năm 1932 hiện ở số 10 đường Nghĩa Long, phường Trần Phú là cán bộ lão thành cách mạng cho biết những thông tin quan trọng. Ông Thân khẳng định: “Những bộ xương người trong chiếc bể đó là đồng bào ta bị giặc Pháp giết trong một trận càn năm 1949 rồi đem bỏ vào chiếc bể của gia đình cụ Nghị Đại. Trước năm 1945, mảnh đất này chính là đất của cụ Nghị Đại”.

Cũng theo ông Thân, những người ấy là nhân dân ở các nơi bị Pháp bắt trong các  trận càn rồi đem về đây để giết. Sau khi giặc rút về Bắc Ninh, chính ông cùng nhiều anh em trong đơn vị đã trở lại và tận mắt nhìn thấy những xác người  trong bể. Khi ấy đã có người đề xuất nên phá bể ra để mai táng nhưng vì xác đã bắt đầu phân hủy, lại quá nhiều nên đã không làm được. Sau năm 1975, khi xây dựng trụ sở của Xí nghiệp gỗ trụ mỏ, sau này là Công ty Lâm nông nghiệp Đông Bắc, ông cũng đã nói về chiếc bể này và đề nghị trước khi xây dựng nhà nên cải táng cho những người chết nhưng công ty không tìm và xây đè lên... Về việc tìm thấy những đồng tiền kim loại ghi năm 1943, 1946, theo ông Thân đó là tiền xu thời Bảo Đại và tiền xu do Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa phát hành.

Một điểm phù hợp với những thông tin mà ông Thân cung cấp trên, đó là trong cuốn “Bắc Giang - những chặng đường lịch sử” đã nói rõ, năm 1949, quân Pháp đã nhiều lần tấn công Bắc Giang nhằm chiếm đường 1A, lập phòng tuyến lô cốt kiên cố nhưng bọn chúng vấp phải sự phản công quyết liệt của quân ta. Bị đòn đau, quân Pháp liên tục mở nhiều đợt càn quét và giết hại nhiều đồng bào ta...

Vậy, những bộ xương người trong bể ngầm được phát hiện vừa qua có phải đồng bào ta bị giặc Pháp sát hại năm 1949 hay không? Để xác định chính xác, có lẽ vẫn cần thời gian để giải đáp, nhưng những thông tin đồn thổi về một vụ án xảy ra gần đây đã bị loại trừ