Nữ cảnh vệ Việt Nam và kỷ niệm về “Chiếc khăn của mẹ”

Chúng ta đã chứng kiến biết bao câu chuyện xúc động về tình hữu nghị và tình cảm giữa những người con của 2 dân tộc Việt - Lào cả trong thời kỳ đấu tranh giành độc lập cũng như giai đoạn xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hôm nay. Nhiều mối tình đã vượt qua rào cản ngôn ngữ, của thời gian và dãy Trường Sơn hùng vĩ để hạnh phúc nở hoa kết trái và trở thành biểu tượng bất diệt của tình hữu nghị Việt - Lào. Mối tình của Chủ tịch nước CHDCND Lào Nu Hắc Phun Xa Vẳn và cô gái quê lụa Hà Tây Nguyễn Thị Lan là một ví dụ...

Chúng tôi tình cờ biết về câu chuyện tình xúc động này qua chuyến công tác tại Viêng Chăn hồi cuối tháng 6/2012. Trong đoàn có nữ Trung tá Nguyễn Thanh Phương nguyên cán bộ Bộ Tư lệnh Cảnh vệ. Đây là lần đầu tiên Trung tá Phương đặt chân đến đất nước Triệu Voi và ngay từ lúc ở cửa khẩu Cha Lo (Quảng Bình), chị đã “tiết lộ” cho tôi nghe về một ước muốn mà gần hai chục năm qua chị chưa có điều kiện thực hiện; đó là được gặp lại phu nhân Chủ tịch Nu Hắc Phun Xa Vẳn.

Trung tá Nguyễn Thanh Phương là nữ cảnh vệ khá nổi tiếng trong nghề đặc thù và có những qui định nghiêm ngặt này. Cho đến khi “giải nghệ” chuyển về Ban Công tác phụ nữ Bộ Công an, chị đã cùng đồng đội tham gia bảo vệ an toàn hàng trăm nhân vật VIP là những chính khách, nguyên thủ quốc gia ở khắp các châu lục sang thăm và làm việc tại Việt Nam. Và một nhân vật đã để lại cho chị những ấn tượng đặc biệt trong hơn 20 năm theo nghề đó là phu nhân Chủ tịch nước CHDCND Lào Nu Hắc Phun Xa Vẳn: bà Bun Ma Phun Xa Vẳn...

Đại tướng Võ Nguyên Giáp và phu nhân tiếp thân mật Chủ tịch Nu Hắc Phun Xa Vẳn và phu nhân (năm 1995).

Ông Nu Hắc Phun Xa Vẳn sinh năm 1910 (mất năm 2008), là một trong những người sáng lập và lãnh đạo phong trào chống thực dân Pháp ở Lào từ những năm cách mạng Đông Dương còn trong thời kỳ trứng nước. Ông là người bạn chiến đấu tin cậy và trung thành của Chủ tịch Cay Xỏn Phon Vi Hẳn, là một trong 5 người cốt cán tham gia thành lập Đảng Nhân dân cách mạng (NDCM) Lào tại Hủa Phăn tháng 3/1955. Ông tham gia BCH TW Đảng NDCM Lào 4 kỳ Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ I đến lần thứ V vào các năm 1955, 1972, 1982, 1986, 1991 và từng kinh qua các chức vụ: Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Hội đồng nhân dân tối cao, Chủ tịch nước CHDCND Lào (1992-1998) và Cố vấn BCH TW Đảng NDCM Lào.

Tháng 4/1995 nhận lời mời của Chủ tịch nước ta, ông Nu Hắc Phun Xa Vẳn cùng phu nhân sang thăm và làm việc tại Việt Nam. Trung tá Nguyễn Thanh Phương khi đó được giao nhiệm vụ trực tiếp bảo vệ phu nhân đồng chí Chủ tịch nước trong thời gian đoàn ở Hà Nội. Hồi đó chưa có điều kiện cập nhật tài liệu như bây giờ, và về nguyên tắc nghề nghiệp Trung tá Phương cùng đồng nghiệp cũng không được phép “tò mò”. Chính vì vậy, chị đã rất ngạc nhiên và có cảm tình đặc biệt với đệ nhất phu nhân của nước Lào ngay ở lần gặp đầu tiên tại sân bay Nội Bài. Sau nụ cười hiền thục, bà nói với chị ba từ: “Cảm ơn con” một cách chuẩn xác bằng ngôn ngữ Việt.

Sau này tìm hiểu chị mới biết, Chủ bà phu nhân tịch Nu Hắc Phun Xa Vẳn là người Lào gốc Việt tên khai sinh là Nguyễn Thị Lan, quê gốc huyện Ứng Hoà, Hà Nội. Bà Bun Ma vận trang phục của phụ nữ Lào nhưng phong thái, lời ăn tiếng nói, cách cư xử hết sức đôn hậu, dịu dàng, tinh tế như một phụ nữ Việt. Những ngày nghỉ ở nhà khách Phủ chủ tịch, Bà Bun Ma đã bỏ qua những nghi thức ngoại giao và thường gọi chị vào phòng trò chuyện thân mật. Bà vẫn xưng “cô” và gọi chị là “con” rất gần gũi như mẹ và con gái. Trong câu chuyện, Trung tá Nguyễn Thanh Phương cảm nhận được niềm tự hào và tình yêu thương vô bờ bến, mà bà Nguyễn Thị Lan dành cho người chồng yêu quí của mình...

Thời gian lưu lại 5 ngày ở Việt Nam, bà Bun Ma - Nguyễn Thị Lan không quên về thăm làng Xà Cầu, xã Quảng Phú Cầu, huyện Ứng Hoà, Hà Nội - Nơi dường như vẫn còn đâu đây trong lòng đất núm nhau của người con xa xứ Nguyễn Thị Lan. Theo lời kể của Trung tá Phương, mặc dù xa quê hương đã mấy chục năm, làng quê thay đổi rất nhiều, nhưng trong ký ức bà Bun Ma - Nguyễn Thị Lan vẫn vẹn nguyên hình bóng đường quê ngõ chợ thuở cô bé Nguyễn Thị Lan còn bắt ốc mò cua. Bà còn chỉ chính xác nơi từng có cây gạo hoa như thắp lửa đầu làng, chỗ kia là cái ao to bây giờ đã lấp đi để làm đường. Bà đã đứng tần ngần bên bờ sông Nhuệ, nơi ngày xưa bà cùng các em giúp bố phơi những bó hương tăm thơm ngát mùi trầm. Họ hàng, anh em người mất kẻ còn nhưng bà vẫn không quên một ai; vẫn đọc tên vanh vách những người bạn thời niên thiếu và cả những đứa cháu là con 2 cô em gái là Nguyễn Thị Tát và Nguyễn Thị Bơi, mà bà mới chỉ biết được chúng qua những tấm hình gửi từ Việt Nam.

Đường đường là một đệ nhất phu nhân của nước Lào, nhưng bà vẫn muốn mọi người gọi tên là Nguyễn Thị Lan, cái tên khai sinh của cha mẹ đặt cho cô con gái đầu với kỳ vọng lớn lên nó sẽ thanh tao, giản dị như những bông lan tinh khiết.

... Tại Hà Nội, chúng tôi tìm đến nhà riêng của Trung tá Nguyễn Thanh Phương ở khu tập thể Giảng Võ cũ kĩ. Sau vài phút sơ giao, chị mang món quà của phu nhân nước Lào tặng từ năm 1995 ra khoe với chúng tôi. Chiếc khăn màu nâu đỏ thêu kim tuyến và đôi giầy tặng cậu con trai lớn vẫn được chị để trang trọng trong chiếc tủ kính ở phòng khách.

Kết thúc chuyến thăm và làm việc tại Việt Nam, không biết chuẩn bị từ bao giờ bà Bun Ma - Nguyễn Thị Lan đã tặng Trung tá Phương một chiếc khăn và mua cho cậu con trai lớn 5 tuổi của chị khi đó một đôi giầy rất xinh xắn và vừa vặn. “Bà đã gọi tôi vào phòng và đưa tặng tôi 2 món quà. Đôi mắt chị rưng rưng khi nhớ lại kỷ niệm năm nào và nói rằng: “Cô tặng con gái, mong con có sức khoẻ, hạnh phúc, hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình. Nếu con có dịp sang Lào hãy gọi điện báo cho cô”.

Có trong tay “bộ sưu tập” lớn với cả trăm món quà của các chính khách, nguyên thủ quốc gia tặng trong các chuyến thăm và làm việc tại Việt Nam, nhưng với Trung tá Nguyễn Thanh Phương món quà của bà phu nhân Chủ tịch nước CHDCND Lào Bun Ma Phun Xa Vẳn khiến chị xúc động nhất và bao năm rồi, nghĩ đến bà chị lại trào dâng một tâm trạng đến khó tả. Trong thâm tâm, chị coi món quà mọn nhưng chan chứa tình cảm của bà phu nhân Chủ tịch nước Lào, là “chiếc khăn của mẹ”. Và chúng tôi hiểu vì sao hình ảnh bà Bun Ma - Nguyễn Thị Lan, chưa bao giờ nhạt phai trong trái tim người nữ sỹ quan Cảnh vệ Việt Nam?...