Nông dân "chơi" xe hơi ở làng Tề Lỗ

Ông Nguyễn Kim Hữu - Chủ tịch xã Tề Lỗ - là một người trung niên, xài điện thoại di động đời mới, kể, dân Tề Lỗ trước đây làm nhiều nghề nhưng chủ yếu là thu gom phế liệu và sản xuất, ấp trứng vịt hay gọi nôm na là “buôn đồng nát” và “chăn vịt”. Thu nhập bình quân hàng năm tính trên đầu người cách đây 10 năm chỉ khoảng 1,3 triệu đồng. 14% số hộ trong xã là nghèo đói.

Cách đây chừng chục năm, một số hộ vốn sống bằng nghề buôn đồng nát đã chuyển hướng sang làm nghề “mổ” ôtô, tức là mua các loại ôtô cũ hỏng về rồi tháo rời từng chi tiết phụ tùng ra mà bán. Nông dân Tề Lỗ đổi đời được cũng là từ cái nghề “xẻ thịt” ôtô này.

“Khối anh bây giờ đi xe hơi đời mới, vốn kinh doanh của gia đình có cả tỉ đồng nhưng 10 năm trước chỉ là anh chăn vịt”, ông bảo.

Sàn nhà anh Tú la liệt những phụ tùng ôtô cũ, cái nào cũng lấm lem dầu mỡ. Đôi bàn tay Tú to bè và cũng lấm lem. Ngày xưa, vợ chồng Tú kiếm sống nhọc nhằn bằng nghề buôn đồng nát.

Từ thu mua nhỏ lẻ “thúng mủng tùng phèng” các loại phế liệu, dần dần Tú chuyên môn hóa chỉ mua các loại máy móc, động cơ cũ rồi cuối cùng là “mổ thịt ôtô”. Tú bảo ngày xưa kiếm sống nhọc nhằn và bây giờ cũng chẳng an nhàn gì hơn chỉ có điều thu nhập thì lên trông thấy.

Người làng kể đã có anh ở Tề Lỗ bỏ cả tỉ đồng ra để rước về một trạm thủy điện thanh lý và sau đó đành phải ngậm bồ hòn bán lại nó với giá... sắt vụn. Đơn giản là vì sau khi mổ, tất cả các thiết bị của trạm này còn ngon cả, chất lượng miễn chê nhưng không tài nào bán được vì trạm điện đó loại 110V trong khi Việt Nam lại đang xài điện 220V. Thế là những toan tính ban đầu cho một cuộc mua rẻ, bán đắt hỏng bét.

Bãi xe làng Tề Lỗ.

Lại có người mua thanh lý mấy căn nhà kho trên Lạng Sơn cách đây ít lâu, lợi nhuận đâu chưa thấy mà người thì đã nằm lại trên ấy vì khi trèo lên nóc hàn cắt tháo dỡ gì đó, bị sảy chân nên thiệt mạng.

Trở lại câu chuyện của Tú, dù đã được chủ tịch xã giới thiệu nhưng vẫn cứ chối đây đẩy không nhận mình là người đi tiên phong trong nghề mổ xe ở Tề Lỗ, cũng chả chịu nhận là người làm ăn mạnh nhất ở đây dù lưng vốn của gia đình anh trị giá tiền tỉ. Chỉ biết rằng, dân trong Nam ngoài Bắc muốn tìm bất cứ loại phụ tùng ôtô cũ nào đều có thể mua được ở nhà Tú. Chẳng được một ngày đào tạo về máy móc, động cơ nhưng chỉ cần nhìn thoáng một con xe bãi là Tú biết ngay trong đó cái gì còn dùng được và nếu mổ nó sẽ thu được bao nhiêu lời.

Tú bảo với tôi rằng ở xã này nhiều người làm ăn mạnh, nếu cần gặp để viết bài thì cứ sang nhà anh Thắng. Nhà anh ấy có cả một bãi xe to tướng ngay lối vào xã ấy. Theo chỉ dẫn của Tú, tôi đã tìm được đến bãi xe nhà anh Thắng.

Cả một bãi đất rộng thênh thang dày đặc các chủng loại xe cũ nát. Tôi không rành lắm về ôtô nên không đọc được tất cả các chủng loại xe cũ nát đang có trong bãi xe này nhưng ấn tượng nhất đối với tôi là một chiếc xe khách Ba Đình.

Ngày xưa khi còn là sinh viên, mỗi khi về thăm nhà được leo lên chiếc xe khách Ba Đình quả là một niềm vinh hạnh với tôi, dù nó không máy lạnh, không dàn CD, VCD như các xe hơi đời mới bây giờ. Còn chiếc xe Ba Đình trong bãi xe của Thắng, nói không ngoa, chỉ như một đống sắt vụn. Nó đã tróc hết màu sơn, hoen gỉ, sập sệ và dúm dó đến thảm hại.

Thắng đi săn hàng ở xa chỉ có ông Nguyên, người trông bãi xe, ở nhà. Nói chuyện với chúng tôi, ông Nguyên ví von rất nông dân rằng, bãi để xe này như cái chuồng nhốt lợn trước khi đưa vào lò mổ: có con béo, có con gầy, có con ít nạc nhiều xương, còn có con thì ngược lại. Những chiếc xe khi mua thanh lý về cũ nát như thế nào thì cứ để nguyên trạng như thế ở bãi xe. Khách hàng đến xem xe và cần bất cứ bộ phận nào trong cái đống sắt vụ ấy đều được ông chủ bãi xe giải quyết ngay sau khi đôi bên đã thỏa thuận xong giá cả.--PageBreak--

Một đội thợ chuyên nghiệp lúc nào cũng túc trực ở bãi xe và sẵn sàng "mổ" xe bất cứ lúc nào theo yêu cầu của khách. Hàng chục tay thợ ở đây chỉ xúm vào một lúc là cái con trâu sắt ấy bị "mổ" tức thì và chỉ trong ít phút bộ nhíp, bánh răng, hộp số, thậm chí cả một mảng bombê to đùng ở đầu xe sẽ được tháo rời để giao cho khách hàng theo yêu cầu.

Làm kiểu công nghiệp, tiêu kiểu nông dân

Biết chúng tôi là nhà báo, một người dân Tề Lỗ đã đứng tuổi tỏ vẻ không mấy thiện cảm khi tôi lân la hỏi chuyện ông. Mãi sau, ông mới bảo ông không thiện cảm với chúng tôi vì cách đây ít lâu có một nhà báo viết rằng dân Tề Lỗ đang đua ôtô. Ông bảo: Làng Tề Lỗ nhiều xe hơi thật nhưng nông dân sắm xe hơi để phục vụ cho chuyện ký kết hợp đồng, làm ăn giao dịch chứ tuyệt không phải để “lấy le” đi chơi bời, gái gú.

“Không có xe hơi thì lấy phương tiện đâu để mà đi săn hàng suốt từ Nam ra Bắc, hết tỉnh này đến thành nọ”, người nông dân già kết luận.

Câu chuyện tình cờ của người nông dân nọ đã thuyết phục được tôi khi tôi vào thăm nhà vợ chồng anh chị Tâm - Bốn. Căn nhà 3 tầng khang trang, bề thế, đồ đạc đầy đủ. Ngoài bộ nghe nhìn trông rất oách, còn có một chiếc két sắt to đùng ở ngay ngoài phòng khách cũng là phòng giao dịch với khách hàng của anh chị.

Chị Bốn bảo, độ chục năm trước, anh Tâm còn phải đội bánh mỳ từ đây lên tận Lào Cai bán kiếm tiền nuôi con. Sau vợ chồng chuyển sang nghề hàng xáo (tức là buôn gạo) rồi có chút ít vốn liếng mới mua xe công nông về chở thuê. Nhưng kinh tế gia đình chỉ thực sự khá giả khi anh chị chuyển sang nghề "mổ" thịt ôtô.

"Mổ thịt" xe.

Chị Bốn kể: "Người làng cứ trông nhau mà làm thôi. Thấy người ta làm được thì mình cũng theo mà làm nhưng làm cái món này phải có sức khỏe, không ngại khổ thì mới đứng được”. Rồi chị kể, vừa bưng bát cơm lên định ăn trưa thì có điện thoại báo lên Hà Nội ngay vì có một đơn vị đang bán xe thanh lý, thế là anh Tâm vội vàng buông đũa, buông bát lên đường ngay.

Căn nhà 3 tầng này trông thế thôi chứ anh chị cũng phải xây làm mấy lần mới xong. Ban đầu xây một tầng, sau đó có dư dả chút ít mới xây thêm tầng nữa và mới đây xây nốt tầng 3. Chị Bốn cho biết: "Chúng em cũng có chút vốn liếng nhưng phải để làm ăn chứ sức mấy mà chưng diện, khoe mẽ".

Câu chuyện của chị Bốn lại cho tôi thêm một phát hiện nữa về Tề Lỗ. Nhà lầu, xe hơi ở đây tất cả đều được cất lên bằng mồ hôi nước mắt nên người dân không chi tiêu bừa bãi, ném tiền qua cửa sổ như một số người tiêu tiền chùa. Tôi đến Tề Lỗ đi khắp xã mà tịnh chẳng thấy một đám bài bạc nào. Thanh niên tụ tập ở ngoài đường hay quán xá cũng rất ít.

Trụ sở UBND xã cũng bình thường, giản dị chứ không to đùng, to đoàng, hoành tráng như ở một số nơi khác nhưng trường mẫu giáo của xã thì cực kỳ khang trang. Ông Nguyễn Kim Hữu bảo, Trường Mầm Non xã vừa mới đón bằng công nhận trường chuẩn quốc gia, còn 3 trường học trong xã đều giữ vững danh hiệu trường tiên tiến xuất sắc cấp tỉnh.

Hai làng trong xã, trong đó có làng Giã Bàng, là làng có xe hơi nhiều nhất cũng được danh  hiệu Làng văn hóa cấp tỉnh. Ông Hữu còn cho hay sau tết Nguyên đán này, Tề Lỗ sẽ đầu tư 50 tỉ đồng để xây dựng một tiểu khu công nghiệp rộng khoảng 90.000m². Đường vào khu công nghiệp này sẽ gồm 4 làn xe với chiều rộng 21m, còn đường nội bộ trong khu sẽ là 16,5m với hệ thống cấp thoát nước đạt tiêu chuẩn quốc gia