Những người tham gia soạn thảo các tuyên bố của Mặt trận dân tộc giải phóng miền Nam VN thời kỳ chống Mỹ

Bên ly trà ấm của ngày cuối năm, ông Châu, ông Long đã kể cho chúng tôi nghe những kỷ niệm khi tham gia soạn thảo các tuyên bố của Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam (MTDTGPMNVN) trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ.

Đã hơn 40 năm qua, đồng đội của các ông ngày ấy nay có nhiều người đã "ra đi" vì tuổi cao, những người còn sống cũng đã bước vào tuổi "thất thập", nhưng trong hồi ức của các ông chuyện như mới xảy ra.

Năm 1962, ông Nguyễn Hữu Châu, khi đó mới 19 tuổi vừa tốt nghiệp tú tài, ông được cha tổ chức đưa ra căn cứ cách mạng đóng ở Tây Ninh. Đang sống khá đầy đủ giữa Sài Gòn đi theo tiếng gọi của trái tim trẻ đầy nhiệt huyết yêu nước, ông Châu biết sẽ gian khổ, nguy hiểm, nhưng không biết đến chừng mực nào. Ông nói, lúc đến Củ Chi gặp trận càn ông được đưa  xuống địa đạo và ở dưới đó gần một tuần là thử thách đầu tiên. Sau đó ông cùng một số người khác được giao liên đưa đi nhiều ngày bằng đường bộ lên căn cứ ở Tây Ninh.

Là con trai của Luật sư Nguyễn Hữu Thọ, Chủ tịch MTDTGPMNVN, ông Châu có điều kiện ra miền Bắc học tập, nhưng Luật sư Nguyễn Hữu Thọ đã không có một ưu đãi nào mà muốn con trai phải tự thân phấn đấu. Bản thân ông cũng không ỷ vào vị trí của cha mình để có nơi công tác ít khó khăn, gian khổ hơn mà hòa mình vào cuộc kháng chiến của dân tộc như bao thanh niên trai tráng khác.

Những ngày mới vào căn cứ ông cũng tham gia tải gạo, tải đạn, lấy củi, nấu cơm, canh gác bảo vệ... Chính tấm gương của người cha, của nhiều vị lãnh đạo khác và nhiều thanh niên xung quanh đã cho ông lòng tin mãnh liệt vào sự tất thắng của cuộc chiến đấu chính nghĩa của nhân dân ta.

Vốn là "con nhà nòi", nên ông rất giỏi tiếng Pháp và được phân công làm phát thanh viên tiếng Pháp của Đài Phát thanh Giải phóng. Tại đây ông Châu gặp ông Kiều Xuân Long. Ông Long sinh năm 1940, vốn là học sinh miền Nam được ra miền Bắc học. Năm 1964, ông Long trở về miền Nam và được điều động công tác tại Tiểu ban Tuyên truyền Đối ngoại (thuộc Ban Tuyên huấn TW Cục miền Nam).

Câu chuyện giữa ông Châu, ông Long với chúng tôi trở lại với những công việc của Tiểu ban Tuyên truyền Đối ngoại thời kỳ chống Mỹ. Tiểu ban này có hai bộ phận: một bộ phận biên tập văn kiện bằng tiếng Việt và một bộ phận biên tập văn kiện bằng tiếng Anh, tiếng Pháp. Tuy là một tiểu ban nhưng có nhiều giáo sư, cán bộ giỏi để dịch từ tiếng Việt ra tiếng Anh, tiếng Pháp, sau đó in thành sách giới thiệu về cuộc chiến đấu anh dũng của nhân dân ta ra nước ngoài.

Thời ấy, phương tiện kỹ thuật in ấn thô sơ lại thực hiện trong điều kiện thiếu thốn đủ thứ nên sản phẩm  hình thức không đẹp, nhiều khi lem nhem, nhưng xuất phát từ trong căn cứ cách mạng nên được nhiều hãng thông tấn nước ngoài đánh giá cao, trích đăng trên các báo nước ngoài hoặc phát trên các đài: BBC, NHK (Nhật), Đài Tiếng nói Hoa Kỳ và các đài của các nước ở Đông Nam Á.

Ông Nguyễn Hữu Châu và ông Kiều Xuân Long (bên phải) đang kể chuyện.

Trong các văn kiện của MTDTGPMNVN thì Tuyên bố ngày 22/3/1965 được đánh giá cao. Liên tiếp thất bại ở các chiến trường, Mỹ-ngụy chuyển từ "chiến tranh đặc biệt" sang "chiến tranh cục bộ" với việc đưa binh lính Mỹ trực tiếp vào xâm lược Việt Nam mở đầu bằng cuộc đổ bộ quân Mỹ vào Đà Nẵng ngày 8/3/1965. Lúc ấy các phương tiện thông tin của Mỹ-ngụy rêu rao coi đó là sự thay đổi rất lớn của chiến tranh ở Việt Nam, rằng chiến tranh ở Việt Nam sẽ được quyết định trong nay mai...

Trước tình hình này, Thường vụ TW Cục miền Nam chỉ đạo MTDTGPMNVN phải có văn kiện tuyên bố về vấn đề này, phải làm cho thế giới thấy Mỹ là kẻ đi xâm lược, cuộc chiến đấu của nhân dân Việt Nam là chính nghĩa và tất thắng. Tiểu ban Tuyên truyền Đối ngoại được giao nhiệm vụ quan trọng này. Các ông Kiều Xuân Long, Phạm Hồng Hải (sau này là Phó vụ trưởng Ban Tư tưởng - Văn hóa TW) và ông Thanh (trước lúc nghỉ hưu là chuyên viên Ban Tư tưởng - Văn hóa TW) cùng  một số đồng chí khác bắt tay vào việc nghiên cứu, cập nhật thông tin. --PageBreak--

Điều kiện chiến tranh ác liệt, nguồn thông tin ít, không có các tài liệu, sách báo tra cứu, trong khi nội dung đòi hỏi phải chính xác mới có sức thuyết phục nhân dân, bạn bè quốc tế và làm cho kẻ thù run sợ. Anh em trong tiểu ban phân công nhau nghe tất cả các đài trong và ngoài nước; tham khảo bản tin của Thông tấn xã Việt Nam, tài liệu của các ban, các cơ quan thuộc TW Cục miền Nam hoặc của Cục Chính trị Bộ Tư lệnh Miền.

Thời gian chuẩn bị chỉ có 3 ngày nhưng những người được giao đã làm việc hầu như không nghỉ và thực hiện tốt những yêu cầu đặt ra. Ngày 22/3/1965, Chủ tịch MTDTGPMNVN Nguyễn Hữu Thọ đọc Tuyên bố trên Đài Phát thanh Giải phóng đã khẳng định: "Con đường thoát duy nhất của đế quốc Mỹ là phải cút khỏi miền Nam Việt Nam. Nếu các người cứ ngoan cố tiếp tục lao vào cuộc chiến tranh thì các người sẽ chuốc lấy những thất bại lớn lao và nhục nhã nhất.

Nhân danh 14 triệu nhân dân miền Nam Việt Nam anh hùng, MTDTGPMNVN  trịnh trọng tuyên bố: Nhân dân miền Nam và các lực lượng võ trang của mình quyết không đời nào buông lỏng võ khí khi những mục tiêu cơ bản của nhân dân miền Nam Việt Nam, tức là độc lập, dân chủ, hòa bình và trung lập chưa thực hiện được. Nhân dân miền Nam Việt Nam quyết tiếp tục giáng những đòn sấm sét xuống đầu bọn xâm lược Mỹ và bọn tay sai và nhất định sẽ giành được thắng lợi cuối cùng...".

Các cán bộ nhân viên của Tiểu ban Tuyên truyền Đối ngoại đang đánh máy tài liệu trong thời kỳ chống Mỹ.

Ngay sau Tuyên bố của MTDTGPMNVN, các phương tiện thông tin nước ngoài bình luận "Việt Cộng không run sợ trước việc Mỹ đổ quân vào trực tiếp tham chiến ở miền Nam Việt Nam". Còn các nước trong hệ thống XHCN tuyên bố hoàn toàn ủng hộ cuộc chiến đấu của nhân dân Việt Nam. Lần ấy, anh em trong tiểu ban được một bữa "phổng mũi" vì những lời khen tặng. Với các anh đó là một hạnh phúc lớn vì đã hoàn thành tốt nhiệm vụ: Đó là đòn tấn công ngoại giao, một thắng lợi về chính trị rất quan trọng.

Sau Tuyên bố ngày 22/3/1965 của MTDTGPMNVN, Mỹ mở nhiều trận càn quy mô, kéo dài vào các khu căn cứ của ta nhưng đều thất bại thảm hại, trong đó có trận càn Gianxơn Citi. Cùng với những thắng lợi về quân sự, trên  mặt trận chính trị, dưới sự chỉ đạo của Bộ Chính trị, của TW Cục miền Nam, nhiều tuyên bố khác của MTDTGPMNVN được phát trên đài, đăng trên báo phục vụ cho công tác tuyên truyền.

Sau thất bại mùa khô 1966-1967, đế quốc Mỹ chuẩn bị dư luận để leo thang chiến tranh ở hai miền nước ta và gây trở ngại cho cuộc đàm phán lập lại hòa bình ở Việt Nam tại Paris. Trước tình hình này, ngày 26/6/1968 MTDTGPMNVN lại ra tuyên bố "về quyền tự vệ thiêng liêng bất khả xâm phạm của nhân dân Việt Nam chống Mỹ xâm lược". Tuyên bố có đoạn: "...MTDTGPMNVN khẳng định một lần nữa rằng: Mỹ xâm lược miền Nam Việt Nam, giết hại nhân dân thì nhân dân phải chống lại chúng, đánh đuổi chúng ra khỏi đất nước, giành độc lập và tự do, cứu nước, cứu nhà. Đó là quyền tự vệ thiêng liêng bất khả xâm phạm của nhân dân Việt Nam. Chừng nào Mỹ còn xâm lược, nhân dân Việt Nam còn chiến đấu...".

Hầu như tuần nào MTDTGPMNVN cũng có những tuyên bố, thư gửi, lời kêu gọi, thông điệp, điện mừng... có tuyên bố mang tính hoan nghênh, chẳng hạn hoan nghênh các cuộc biểu tình của nhân dân Nhật Bản phản đối cuộc chiến tranh của Mỹ ở Việt Nam. Hoặc Tuyên bố ngày 17/1/1966 về việc 3 công dân Mỹ tự thiêu phản đối chiến tranh của Mỹ xâm lược Việt Nam. Đó là anh No-man Mô-ri-xơn tự đốt mình trước Bộ Quốc phòng Mỹ ngày 2/11/1965; anh Rô-giơ La-po-tơ tự thiêu trước trụ sở Liên Hiệp Quốc ngày 9/11/1965 và ngày 11/11/1965, chị Xi-li Gian-cao-xki tự thiêu tại nhà ở bang In-đia-na. Tuyên bố có đoạn: "...

Đoàn chủ tịch Ủy ban TW MTDTGPMNVN và toàn thể nhân dân miền Nam Việt Nam kính cẩn nghiêng mình trước sự hy sinh anh dũng vì chính nghĩa của các anh Mô-ri-xơn, La-po-tơ và chị Gian-cao-xki... gửi lời chia buồn cùng gia đình các anh, chị và toàn thể người Mỹ yêu chuộng hòa bình và chính nghĩa.

Nhân dân miền Nam Việt Nam nhiệt liệt hoan hô tinh thần đấu tranh dũng cảm của nhân dân Mỹ chống chiến tranh của đế quốc Mỹ xâm lược Việt Nam và chân thành cảm ơn sự ủng hộ quý báu của nhân dân Mỹ, coi đó là sự ủng hộ trực tiếp đối với cuộc chiến đấu của nhân dân Việt Nam chống đế quốc Mỹ xâm lược, giành độc lập, thống nhất, dân chủ và hòa bình...".

Cứ như thế, Tiểu ban Tuyên truyền Đối ngoại âm thầm góp một phần nhỏ của mình vào cuộc chiến đấu giải phóng dân tộc, giành độc lập, tự do của nhân dân ta cho đến ngày hoàn toàn thắng lợi 30/4/1975