Người du kích anh hùng của núi rừng Tây Nguyên
Ở Gia Lai, những người anh hùng trong thời chống Mỹ còn sống bây giờ chỉ còn có vài người, trong đó Kpuih Thu được nhiều người biết đến. Những năm tháng đánh giặc, cứu nước, bằng lòng gan dạ và trí thông minh, Anh hùng Kpuih Thu - người du kích Jơrai của núi rừng Tây Nguyên này đã bao phen làm cho kẻ thù khiếp sợ, góp công sức cho sự nghiệp giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước. Sau hơn ba mươi ba năm kể từ ngày giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước, người du kích nhỏ của núi rừng Tây Nguyên Kpuih Thu ấy vẫn gắn mình vì sự bình yên cho buôn làng.
Hôm gặp tôi ở làng, sức khỏe ông có vẻ xuống nhiều vì tuổi già, tai nghe hơi kém nhưng độ sắc sảo của người du kích Tây Nguyên vẫn không giảm. Ông bảo: "Mình sống ở làng khó khổ mấy về vật chất cũng chịu được nhưng không chịu nổi cảnh dân mình bị bọn phản động FULRO lừa phỉnh".
Điều ấy cũng thật dễ hiểu bởi Kpuih Thu xuất thân từ một gia đình nông dân nghèo ở miền quê Tây Nguyên, lớn lên trong cảnh bom đạn chiến tranh cày xới ác liệt của kẻ thù xâm lược nên ông thấu hiểu sâu sắc nỗi khổ nhục của người dân mất nước.
Nhớ chuyện thuở xưa, một hôm ở làng, Kpuih Thu nghe có người bảo: "Đất nước này là của dân tộc Việt
Lúc ấy Kpuih Thu chưa hiểu nhiều đến chuyện lớn lao lắm nhưng thấy quê hương mình không được bình yên bởi giặc Mỹ xâm chiếm, đàn áp, cướp bóc và giết chết cả người thân của mình nên Kpuih Thu kiên quyết: "Phải đánh!". Thế là Kpuih Thu xin được làm giao liên, rồi tham gia du kích ở E14 (xã Ia Lốp, Chư Sê, Gia Lai bây giờ).
Vào du kích được một năm, Kpuih Thu được bầu làm Xã đội phó rồi sau đó được giao trọng trách Xã đội trưởng du kích xã Ia Lốp. Kpuih Thu kể rằng, anh em du kích lúc ấy ở Tây Nguyên còn thiếu vũ khí nên ông đã hóa trang thành người dân nghèo đi bán chuối rồi lợi dụng lúc giặc sơ hở, Kpui Thu lấy trộm súng và lựu đạn về phát cho anh em để đánh giặc.
Nhớ nhất là trận đánh năm 1963, Kpuih Thu chỉ huy anh em phục kích chặn đánh địch ở Chư Sê, quốc lộ 14, trên đường giặc đưa quân từ Đắk Lắk sang Gia Lai. Gần chục chiếc xe tải chở đầy quân với vũ khí hiện đại nhưng chúng bị anh em du kích xã chỉ một khẩu súng và nỏ mà tiêu diệt gần hết.
Rồi liên tiếp những năm 1963-1964, Kpuih Thu chỉ huy anh em du kích địa phương phục đánh các đồn, ấp, tiêu diệt nhiều lính địch, mở rộng vùng kháng chiến. Kpuih Thu thường khuyên nhủ anh em du kích rằng: "Chúng ta phải học cách đánh hay và lòng gan dạ của Bok Núp. Người Tây Nguyên không thiếu trí thông minh và lòng gan dạ, chúng ta phải đánh cho quân giặc kinh sợ và đừng bao giờ dám xâm lược đất nước Việt
Trong dòng ký ức bao năm tháng, Kpuih Thu nhớ về một trận đánh khác làm cho địch kinh hoàng khiếp vía là năm 1964, khi cuộc họp của cán bộ xã đang diễn ra ở Ia Lốp thì phát hiện có 2 máy bay trực thăng quân Mỹ ập đến. Kpuih Thu căn dặn anh em: "Kpuih Thu có súng bắn cho nó rơi xuống, còn anh em chuẩn bị nỏ tiêu diệt từng tên còn sống sót".
Nói xong, Kpuih Thu nhảy nhanh như sóc lên cây gòn rồi áp súng vào thân cây ngắm thẳng về hướng chiếc trực thăng bay tới mà nhả đạn. Tiếng súng vừa dứt, một vệt sáng lóe lên, chiếc trực thăng lảo đảo và rơi trong mịt mù khói đen. Thất bại nhục nhã nên sau vài giờ đồng hồ, quân giặc cho gần chục xe tăng cùng lính đổ bộ xuống càn quét dân làng để trả thù. Kpuih Thu cho anh em du kích tạm rút lui về nơi trú ẩn, còn một mình Kpuih Thu ở lại đặt mìn, tiếp tục tiêu diệt thêm một xe tăng và 6 lính Mỹ.
Không nhớ hết các trận đánh du kích ở đây, nhưng bằng tinh thần mưu trí, dũng cảm, chỉ trong vòng từ 1961-1965, Kpuih Thu đã trực tiếp chỉ huy và cùng anh em du kích ở Ia Lốp phục đánh địch hàng trăm trận, tiêu diệt nhiều lính Mỹ và quân chính quyền Sài Gòn, phá hủy nhiều phương tiện quân sự của giặc, khiến quân thù khiếp sợ.
Tên tuổi người Xã đội trưởng Kpuih Thu gắn với những trận đánh du kích ở Ia Lốp, Ia Ko (Chư Sê) đã vang dội cả chiến trường Tây Nguyên. Ngày 5/5/1965, Kpuih Thu được tuyên dương danh hiệu cao quý Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.
Sau khi nhận danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang, Kpuih Thu càng thấy trọng trách của mình nặng nề hơn, anh đã không ngại gian nguy, thường xuyên bám địa bàn cơ sở chỉ huy anh em du kích ở các làng, xã cách đánh hay để tiêu diệt địch. Nhờ vậy mà phong trào du kích ở Tây Nguyên ngày càng phát triển mạnh và đã góp phần làm nên những chiến công to lớn, đi đến cuộc đại thắng mùa xuân 1975, giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.
Hòa bình lập lại, Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Kpuih Thu trở về với cuộc sống đời thường, chăm lo làm ăn và xây dựng cuộc sống mới ở buôn làng. Ông đã trở thành hạt nhân tiêu biểu về phong trào làm kinh tế giỏi, giúp đỡ người dân trong làng biết cách làm ăn, phát triển kinh tế gia đình.
Năm nay đã bước sang cái tuổi "thất thập cổ lai hy" nhưng Kpuih Thu vẫn không một giờ nghỉ ngơi. Thường ngày, ông vẫn đôi chân trần thoăn thoắt, nhanh nhẹn với công việc nương rẫy. Người dân ở làng Te Yỗ, xã Ia Lốp, luôn tâm đắc ngợi khen: "Kpuih Thu đánh giặc giỏi, làm kinh tế cũng giỏi".
Những năm tháng ở Chư Sê, Gia Lai bọn phản động FULRO hoạt động mạnh, Kpuih Thu đã đi vận động nhân dân không nghe theo kẻ xấu. Để làm gương cho dân làng, Kpuih Thu cho hai đứa con trai học hành tử tế và tình nguyện về công tác ở Công an huyện Chư Sê, góp phần giữ gìn cuộc sống bình yên cho dân làng.
Ông khuyên con cái mình và những người thân: "Dù đổi thay sung sướng hay gian khổ cũng phải luôn giữ gìn cái gốc con người, cái gốc của người cán bộ là gần gũi với nhân dân và giúp đỡ mọi người trong những hoàn cảnh khó khăn". Và đó cũng là cái gốc của lòng nhân ái trong con người Anh hùng Kpuih Thu, trọn một đời vì cách mạng, vì nhân dân
