Ngăn chặn ngay hiện tượng bày bán rùa tai đỏ tràn lan

Thời gian qua, dư luận xôn xao về sự xuất hiện ồ ạt của rùa tai đỏ tại Việt Nam, đặc biệt là ở hồ Hoàn Kiếm, Hà Nội. Nhiều cuộc họp, nhiều ý kiến đưa ra nhằm ngăn chặn sự xâm nhập nguy hại của rùa tai đỏ. Ngày 28/12, UBND TP Hà Nội có văn bản yêu cầu cơ quan chuyên môn báo cáo biện pháp xử lý rùa tai đỏ trước ngày 31/12. Theo dự kiến, ngày 31/12, các cơ quan liên quan tổ chức cuộc họp, bàn về vấn đề này. Trong khi đó, rùa tai đỏ vẫn đang hoành hành trên thị trường.

Tai hại sở thích phóng sinh rùa

Chợ tạm Chợ Mơ trên phố Kim Ngưu, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội tấp nập khách. Chúng tôi tìm vào gian hàng bán cá cảnh và thức ăn cho cá tìm rùa tai đỏ. Ông chủ ki ốt bên ngoài lắc đầu: "Người ta cấm rồi. Tôi không bán. Các chị cứ vào bên trong sẽ có".

Đúng như hướng dẫn, chỉ cần đi thêm vài bước chân, chúng tôi đã nhìn thấy nhiều chậu nước bày bán rùa tai đỏ. Chị bán hàng chỉ vào chậu có khoảng chục con rùa lớn nhỏ, giới thiệu: "Rùa to giá 50.000 đồng, rùa nhỏ 30.000 đồng". Sau một hồi mặc cả, chị đồng ý bán cho chúng tôi với giá 40.000đ/con rùa to. Rồi chị giới thiệu: "Chị nhập hàng từ Trung Quốc. Bây giờ người ta mua rùa phóng sinh nhiều lắm". Ki ốt bên cạnh cũng bày bán những chậu rùa tai đỏ đặt sát lối đi, không cần giấu giếm.

Tại Hà Nội, rùa tai đỏ được bày bán công khai tại một số tuyến phố chuyên bán cây, động vật cảnh như: phố Kim Ngưu (quận Hai Bà Trưng), phố Hoàng Hoa Thám (quận Ba Đình), phố Nhuệ Giang (quận Hà Đông), chợ đêm Dịch Vọng (quận Cầu Giấy)…

Một người bán hàng cho biết, nhiều trẻ em mua rùa tai đỏ về nuôi chơi. Nó có thể lớn bằng kích thước của cái bát tô. Nhưng chủ yếu người mua rùa tai đỏ để phóng sinh nên các cửa hàng bán được nhiều hơn vào ngày rằm, mùng một. Thay vì phóng sinh cá chép hoặc các sinh vật khác, người ta chọn rùa vì nó dễ mua, rùa lại sống khỏe, không sợ bị chết như phóng sinh cá. Cũng bởi sở thích này mà vừa qua, cụ rùa Hồ Gươm đã bị rùa tai đỏ cưỡi trên lưng.

Trong ngày lễ Vu Lan rằm tháng bảy, Hồ Gươm bị rất nhiều rùa tai đỏ xâm nhập do người dân phóng sinh. Mỗi ngày rằm, mùng một, không biết có bao nhiêu rùa tai đỏ được người ta thả xuống lòng hồ đang cần bảo vệ nghiêm ngặt này. 

Rùa tai đỏ được Tổ chức Bảo tồn thiên nhiên quốc tế liệt kê vào sách 206 loài xâm hại toàn cầu và 100 loài xâm hại nguy hiểm nhất thế giới; xuất xứ từ Bắc Mỹ về Việt Nam.

Rùa tai đỏ bày bán ở chợ tạm Kim Ngưu (Hà Nội). (Ảnh chụp ngày 29/12).

PGS,TS Hà Đình Đức (Hội Bảo vệ thiên nhiên và môi trường Việt Nam) cho biết, rùa tai đỏ có sức sống mãnh liệt, ăn tạp, ăn hết thức ăn của loài khác, sinh sản rất nhanh, thức ăn khoái khẩu của nó là tảo. Trong khi đó, tảo là loài cần được bảo vệ ở hồ Hoàn Kiếm. Rùa tai đỏ thâm nhập vào đây sẽ ăn hết thức ăn của cụ rùa, đe dọa nghiêm trọng đến môi trường của hồ Hoàn Kiếm và sự sinh tồn của cụ rùa Hoàn Kiếm.

Phải cụ thể hóa quy định xử phạt

Bộ NN&PTNT đã thông báo, theo khuyến cáo của một số cơ quan nghiên cứu khoa học trong nước và Tổ chức bảo tồn thiên nhiên thế giới cho biết rùa tai đỏ là loại sinh vật ngoại lai xâm hại nguy hiểm, nếu để phát tán ra môi trường. Ngày 5/11, UBND TP Hà Nội có văn bản tăng cường công tác quản lý rùa tai đỏ trên địa bàn TP Hà Nội.

Yêu cầu Sở NN&PTNT, các sở, ngành liên quan và UBND các quận, huyện, thị xã triển khai tổ chức tuyên truyền, phổ biến kiến thức cho nhân dân hiểu sự nguy hại của rùa tai đỏ để chủ động tham gia thực hiện công tác thu gom, tiêu hủy. Đồng thời, UBND TP Hà Nội cũng yêu cầu tăng cường công tác kiểm tra, giám sát việc vận chuyển, buôn bán, nuôi thả và lưu giữ rùa tai đỏ, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm theo quy định của pháp luật.

Tiếp theo, ngày 28/12, UBND TP Hà Nội ban hành Văn bản số 10618/UBND-VHKG về việc kiểm tra, xử lý rùa tai đỏ tại hồ Hoàn Kiếm, giao Sở Khoa học và Công nghệ chủ trì, phối hợp với Sở Tài nguyên và Môi trường, Sở NN&PTNT, UBND quận Hoàn Kiếm, đơn vị liên quan tiếp thu ý kiến các nhà khoa học kiểm tra, đề xuất biện pháp xử lý, báo cáo UBND TP trước ngày 31/12.

Nói về cách giải quyết rùa tai đỏ gây ảnh hưởng tới Hồ Gươm và cụ rùa tại đây, PGS, TS Hà Đình Đức cho rằng, quy định thì đã có, nhưng Hà Nội cần cụ thể hóa quy định để nó có hiệu lực. Ví dụ như quy định xử lý đối với người buôn bán như thế nào? mức phạt như thế nào? ai phạt?…

Đồng thời, nên có đợt tuyên truyền rộng rãi để người dân hiểu và tiêu diệt loài động vật gây hại này, giống như chúng ta đã từng xử lý ốc bươu vàng. Đặc biệt, tại khu vực Hồ Gươm phải có quy định riêng nghiêm cấm phóng sinh các sinh vật lạ, giao trách nhiệm cho đội quản lý hồ có thẩm quyền xử phạt, dùng biện pháp cơ học xử lý rùa tai đỏ và trứng rùa tai đỏ…

Sắp tới, ngày 23 tháng Chạp sẽ là ngày đông đảo người dân làm lễ phóng sinh. Trước thực tế về sự buôn bán tràn lan rùa tai đỏ tại các chợ hiện nay thì nguy cơ rùa tai đỏ bị thả ồ ạt xuống Hồ Gươm là khó tránh khỏi. Các cơ quan chức năng cần nhanh chóng có cách quản lý chặt chẽ, có chế tài xử lý nghiêm khắc để ngăn chặn nguy cơ rùa tai đỏ xuất hiện ồ ạt trên các ao hồ không chỉ ở Hà Nội mà trên toàn quốc