Một cựu chiến binh góp phần tìm kiếm hơn 500 mộ liệt sỹ

Về thôn Cẩm Nam, xã Hòa Châu, huyện Hòa Vang, TP Đà Nẵng hỏi anh Phan Ngọc Sáu - chuyên giúp tìm mộ liệt sỹ là ai cũng biết. Xung quanh nghĩa cử của anh cũng có lắm câu chuyện được thêu dệt nhuốm màu sắc tâm linh. Nhưng với anh, việc tìm ra mộ các liệt sỹ không chỉ nhờ cơ duyên, nhờ linh cảm mà còn là cả quá trình tìm kiếm, sưu tập thông tin và ghi chép cẩn thận.

Năm 1988, khi cuộc chiến tranh biên giới Tây Nam sắp vào giai đoạn kết thúc, anh Sáu là bộ đội thuộc đơn vị thông tin D2, C2, mặt trận 579 được bổ sung cho chiến trường Campuchia để tham gia truy quét tàn quân Pôn Pôt.

Trong những ngày chiến đấu trên đất bạn, anh đã chứng kiến nhiều đồng đội hy sinh. Năm 1989, chiến tranh kết thúc, mừng vì lành lặn trở về với gia đình, quê hương nhưng trong lòng anh luôn cảm thương cho những đồng đội đã nằm xuống trên đất bạn.

Anh thầm hứa với các đồng đội đã khuất: "Sau này, nếu có điều kiện, tôi nguyện sẽ hết lòng giúp đỡ để đưa các liệt sỹ về đoàn tụ với gia đình".

Tâm nguyện là thế, nhưng rồi cuộc sống của người lính trở về sau chiến tranh cũng muôn vàn khó khăn đã cuốn đi phần lớn thời gian của anh. Đôi tay cầm súng năm xưa lại tiếp tục cầm cuốc cầm cày, sau này là cầm bay làm thợ nề để lo cái ăn, cái mặc cho gia đình.

Nhưng vẫn không quên tìm kiếm, sưu tập tư liệu về các trận đánh trên mảnh đất quê hương Đà Nẵng và các địa phương khác, liên hệ với Hội Cựu chiến binh, ngành LĐ-TB&XH các địa phương để tìm hiểu danh tính, thông tin về các liệt sỹ đã hy sinh chưa được tìm thấy, ghi chép những lời nhắn tìm đồng đội trên radio…

Với tài liệu có được, tháng 8/2008, anh Sáu bắt tay vào việc tìm kiếm các liệt sỹ thuộc Tiểu đoàn 2 và Tiểu đoàn 89 hy sinh trong chiến dịch X2 tại bờ sông Yên, thuộc xã Hòa Châu, huyện Hòa Vang năm 1968. Sau gần 2 ngày đào bới với sự tham gia của lực lượng thanh niên, dân quân trong xã, 40 bộ hài cốt nằm bên sông Cẩm Lệ đã được tìm thấy.

Từ sau lần cất bốc này, 3 người dân trong vùng cùng phát nguyện hỗ trợ anh Phan Ngọc Sáu tìm kiếm hài cốt liệt sĩ. Đó là các ông Phan Phú Hường, Nguyễn Văn Hậu là thành viên Hội Chữ thập đỏ thôn Cẩm Nam, xã Hòa Châu và ông Phạm Văn Dũng là bảo vệ Trường THCS Trần Quốc Tuấn, xã Hòa Phong.

Đến nay, mới hơn 16 tháng nhưng nhóm anh Sáu đã giúp tìm thấy và xác minh đúng nhân thân của hơn 500 liệt sỹ, trong đó có các liệt sỹ hy sinh ở miền Trung, miền Bắc và trên cả đất bạn Lào.

Điều đáng quý, đáng trân trọng là anh Sáu và các cộng sự của mình làm việc tìm mộ liệt sĩ hoàn toàn tự nguyện vì việc nghĩa, không nhận tiền bạc của bất cứ ai. Trong căn nhà nhỏ vừa hoàn thành sau khi nhà bị giải tỏa từ một nơi cách đó không xa, anh Sáu tâm sự: "Nếu nhận tiền hoặc sự trả ơn của các gia đình liệt sỹ, tôi có thể xây căn nhà to hơn thế này nhiều. Nhưng chúng tôi tuyệt đối không làm như vậy vì trái với lương tâm. Đất nước mình sau chiến tranh còn biết bao nhiêu hài cốt liệt sĩ còn thất lạc, có người còn nằm ngoài khe suối rừng cây, còn thân nhân của họ thì mỏi mòn tìm kiếm. Tôi chỉ muốn giúp các gia đình tìm được hài cốt liệt sĩ để đưa các anh trở về trong sự yêu thương, chăm sóc của người thân, của quê hương, để bớt đi sự mòn mỏi trông ngóng của cha mẹ, vợ con…".

Trong tủ tài liệu của anh Sáu, chúng tôi thấy hàng trăm bức thư. Bên cạnh những bức thư cảm ơn, còn có rất nhiều bức thư của các gia đình nhờ anh tìm kiếm giúp hài cốt các liệt sỹ là thân nhân của họ. Anh lật cho chúng tôi xem những lá thư được cất giữ cẩn thận.

Đó là thư của ông Đặng Ngọc Vần, thôn Đại Lộ, xã Ninh Sở, huyện Thường Tín, Hà Nội: "Tôi có em trai tên là Đặng Văn Cần, đi bộ đội hy sinh, Nhà nước đã báo tử còn thi hài không biết ở đâu. Nhờ anh giúp đỡ tôi tìm được mộ em và đưa về quê nhà. Vợ chồng tôi bây giờ đã ngoài 80 tuổi rồi, mong ông lưu ý gia đình tôi. Tôi xin gửi giấy báo tử kèm theo để thầy tham khảo, kính chúc anh và gia đình mạnh khoẻ, an khang thịnh vượng".

Thư của ông Nguyễn Hữu Đức, 78 tuổi, ở xã Mễ Sở, Văn Giang, Hưng Yên: "Gia đình tôi có người em là liệt sĩ Nguyễn Hữu Việt, nhập ngũ tháng 7/1967 tại đơn vị Đại đội 8, Tiểu đoàn 5, Trung đoàn 88, Sư đoàn 307, hy sinh ngày 1/4/1971 tại làng Miệt, Khe Sanh, huyện Hướng Hóa, tỉnh Quảng Trị. Gia đình tôi đã nhiều lần tìm kiếm nhưng không có kết quả. Nay được biết anh là người chuyên tâm làm phúc giúp đỡ các gia đình liệt sĩ đã đem lại niềm vui cho nhiều gia đình, chúng tôi thiết tha nhờ anh quan tâm giúp đỡ để sớm tìm được hài cốt em tôi".

Anh Sáu cho biết hiện trong sổ tay của anh còn gần 1.000 địa chỉ cần tìm kiếm và con số đó chưa dừng lại. Anh chỉ mong trời ban cho khoẻ mạnh để làm nghề thợ nề nuôi sống gia đình và tiếp tục tìm kiếm được hài cốt của người liệt sỹ cuối cùng trong danh sách này