Hợp thức hoá cá độ: “Thế giới ngầm” có còn đất sống?

Ngày 17/8, Hội nghị đại biểu Quốc hội chuyên trách đã cho ý kiến dự án Luật Thể dục thể thao trước khi trình Quốc hội thông qua tại kỳ họp thứ 10. Mặc dù dự án Luật không đề cập đến vấn đề đang thu hút sự chú ý của dư luận mà Ủy ban TDTT đang lấy ý kiến, đó là đề án cá cược bóng đá hợp pháp, nhưng có nhiều đại biểu đã nêu ý kiến đề nghị phải làm rõ vấn đề này từ lý luận đến thực tiễn và nếu xét thấy phù hợp thì cần phải điều chỉnh để đưa vào luật.

Hợp thức hóa cá độ - lợi ích khổng lồ về kinh tế và thể thao

Vậy là đề án hợp thức hóa đặt cược bóng đá ở Việt Nam đã chính thức lỡ hẹn với World Cup 2006. Sau khi Thủ tướng Chính phủ yêu cầu Ủy ban TDTT trình đề án vào tháng 6, rất nhiều người đã tiên liệu trước, tính khả thi của việc này sẽ vấp phải vô vàn rào cản cả khách quan lẫn chủ quan. Trong bối cảnh Việt Nam vẫn còn quá thiếu kinh nghiệm thực tế, quá thiếu sự chuẩn bị một cách đồng bộ và cả cơ sở hạ tầng để nhanh chóng hoàn tất đề án rất được quan tâm này, Ban soạn thảo đề án đặt cược bóng đá phải đối mặt với rất nhiều vấn đề.

Trong cuộc trả lời phỏng vấn mới đây với báo chí, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban TDTT, Nguyễn Danh Thái đã cho biết, Ủy ban sẽ trình lên Chính phủ các phương án cụ thể vào quý III tới đây. Nhìn nhận vấn đề một cách khách quan nhất, đây là một hướng đi đúng đắn, hợp thời, và chỉ riêng cụm từ "hợp thức hóa" cũng đã nói lên rất nhiều nét tích cực của nó. Tuy nhiên, bên cạnh đó, đề án đã được Ủy ban TDTT chủ trì thực hiện này cũng đang vấp phải không ít những thách thức.

Với dân số trên 80 triệu người, cùng một truyền thống say mê bóng đá cuồng nhiệt, Việt Nam là một thị trường rộng lớn và đầy hứa hẹn để Nhà nước có thể thu lợi từ việc hợp thức hóa cá cược. Theo đánh giá của ông Huỳnh Vĩnh Ái, Phó Chủ nhiệm Ủy ban TDTT, người được xem là "kiến trúc sư trưởng" của đề án này, nếu như triển khai thành công, chúng ta mỗi năm có thể thu về hàng trăm tỷ đồng, đồng thời giảm được nguồn tài chính hàng triệu USD cá độ bất hợp pháp ra nước ngoài.

Tất nhiên, trong bối cảnh đề án vẫn còn trong "trứng nước", Việt Nam vẫn sẽ phải trông cậy rất nhiều vào sự trợ giúp từ những đối tác nước ngoài, những người đã rất có kinh nghiệm và bề dày trong việc quản lý cá cược bóng đá. Tuy vậy, trong tương lai không xa, những lợi nhuận khổng lồ về hiệu quả kinh tế của đề án này vẫn là không thể phủ nhận.

Bên cạnh những lợi ích về kinh tế, việc hợp thức hóa cá cược bóng đá ở Việt Nam còn được trông đợi sẽ mang tới cho các giải bóng đá trong nước sự hấp dẫn và cả sức đề kháng trước nạn dịch bán độ đang lan tràn. Dĩ nhiên, để có được điều này, người ta vẫn phải tính đến vô vàn yếu tố phụ nữa (đạo đức cầu thủ, thái độ của khán giả, tính chuyên nghiệp trong tổ chức...), nhưng nhìn một cách tổng quan, tính tích cực của đề án vẫn thật rõ ràng.

Các đội bóng sẽ được quản lý chặt chẽ hơn, các đầu mối cá độ "ngầm" sẽ có ít đất hơn để hoạt động và đông đảo người hâm mộ sẽ có thêm niềm tin vào những trận đấu của "gà nhà". Thật rõ ràng, khi được Nhà nước bảo hộ một cách hợp pháp, thay vì cảm giác nghi ngờ, giới mộ điệu sẽ có thái độ tiếp cận với bóng đá nước nhà một cách hào hứng và tin tưởng hơn.

Đương nhiên, chúng ta cũng phải nhìn nhận một thực tế rằng, việc loại bỏ hoàn toàn tiêu cực khỏi đời sống bóng đá là... "không tưởng". Nhưng nếu đề án của Ủy ban TDTT được triển khai thành công, tiêu cực sẽ giảm. Và giảm mạnh nữa, theo thời gian, theo sự phát triển của ý thức, của chính mỗi người, thông qua việc công khai hợp pháp cá cược bóng đá.

Trong cuộc trả lời phỏng vấn mới đây, đối tác số 1 của Việt Nam trong đề án xây dựng hợp pháp hóa cá cược, Singapore Pools đã đánh giá rất cao khả năng thành công của chúng ta. Giám đốc Singapore Pools, Tan Soo Nan cho biết: "Trong quá khứ, Singapore cũng đã vấp phải rất nhiều vấn đề trong việc xây dựng nền bóng đá sạch. Tuy vậy, việc hợp pháp hóa cá cược đã giúp chúng tôi thu được những thành quả đáng kể. Không chỉ góp phần làm mạnh mẽ hơn giải S-League, chúng tôi còn đã giúp cho người dân có được sự tiếp cận thú vị hơn đối với bóng đá nội. Sẽ thật ngạc nhiên nếu như Việt Nam không thể làm được như thế, thậm chí là còn tốt hơn".--PageBreak--

"Thế giới ngầm" vẫn có đất sống

Không ngạc nhiên khi cho tới giờ phút này, vẫn còn có quá nhiều ý kiến phản bác, hay tỏ ý e ngại trước đề án hợp thức hóa cá cược tại Việt Nam. Nhưng có lẽ, vào thời điểm này, chúng ta cần có được "cái nhìn thẳng", chứ không phải là sự cảnh giác quá mức, dè dặt quá mức đối với một loại hình đã được nhân rộng và phát triển mạnh trên toàn cầu.

Thứ nhất, Việt Nam là một nước hâm mộ bóng đá, nhưng không phải vì thế mà người  ta xem bóng đá một cách thiếu chọn lọc. Trong thời đại phát triển quá nhanh, quá quy mô của các phương tiện thông tin đại chúng, đặc biệt là truyền hình, sẽ là không hề quá lời nếu nói rằng người dân Việt Nam chúng ta hiện quan tâm tới bóng đá ngoại nhiều hơn là các giải đấu quốc nội.

Chuyện này chẳng lạ. Sự hấp dẫn quá mức của những giải đấu tầm cỡ địa cầu như Premiership, Serie A, Primera Liga... hoặc Champions League, Euro, World Cup cứ như một dòng chảy vô tận cuốn người ta theo mọi lúc, mọi nơi. Trong bối cảnh như vậy, câu hỏi được đặt ra là: Người tham gia cá độ sẽ chọn cái gì để "chơi"? Chọn V-League như một sự ủng hộ, hay chọn các giải đấu nước ngoài để thỏa mãn sự hưởng thụ? Có lẽ, câu hỏi này không quá khó để bạn có thể trả lời (!).

Thế nên, đề án hợp pháp hóa cá độ mà chỉ giới hạn ở các trận đấu trong nước thì e rằng sẽ không có "khách", bởi đặt địa vị một "tay cờ bạc", anh ta sẽ không đời nào chọn một giải đấu "dễ đoán" như V-League để đặt cược - vì càng dễ đoán thì tính khách quan và sự rủi ro lại càng tỷ lệ nghịch với nhau. Nếu như xảy ra viễn cảnh, người dân tiếp tục quay lưng với các giải quốc nội, đồng thời ồ ạt tham gia cá độ các giải đấu nước ngoài, bóng đá Việt Nam sẽ không thể giải quyết được những vấn đề của chính mình.

Thứ hai, sự rắc rối và những phiền toái nảy sinh từ đề án được hợp thức hóa cá cược sẽ khiến cho Nhà nước chưa chắc đã là người thắng trong cuộc đua với "thế giới ngầm". Lấy ví dụ, việc người thắng cuộc sẽ phải chịu thuế trực tiếp đã gây cho anh ta một sự phiền toái nào đó. Đó là còn chưa kể đến việc chúng ta sẽ nhân rộng loại hình này như thế nào để mỗi người dân đều có thể dễ dàng tham gia (tại các nước phát triển, ngay tại châu Á, những chiếc "máy đánh bạc" nằm ở mọi nơi, từ đường phố tới siêu thị, còn ở nước ta, có lẽ sẽ phải cần thêm rất nhiều thời gian nữa để người dân làm quen với  điều này).

Chưa hết, ngay cả chuyện hạn chế số tiền tham gia đặt cược ra sao nữa, cũng sẽ là một tranh cãi. Người ta e ngại về những quy định trong đề án, ví như độ tuổi được tham gia, số tiền được phép đặt cược. Sự "tự do" đối với người chơi - đó chính là điểm mạnh, là thứ vũ khí quan trọng mà các "nhà cái" trong bóng tối đang có trong tay, và cũng là điểm hạn chế có thể xem là cơ bản nhất đối với đề án của chúng ta.

Đề án hợp pháp hóa cá độ bóng đá xét về hình thức không khác gì một loại hình xổ số, nếu đã gọi là "hợp pháp hóa" thì tại sao lại còn giới hạn độ tuổi của người tham gia? Cá cược bóng đá khác xổ số ở chỗ, ngoài tính chất may rủi, người tham gia còn phải có khả năng phán đoán, phân tích, tức là phải có tư duy về bóng đá, vậy thì không cần thiết phải lo ngại một em bé sẵn sàng bỏ tiền ra để đặt cược cho đội bóng mà mình không hiểu gì. Hơn nữa, nếu đã xác định loại hình này là hợp pháp, mang lại lợi ích cho quốc gia thì có nghĩa là càng nhiều người tham gia càng tốt, hà cớ gì còn quy định độ tuổi.

Trên thực tế, ngay cả khi xổ số kiến thiết vẫn đang mang lại nguồn thu khổng lồ cho ngân sách Nhà nước thì nạn lô, đề vẫn diễn ra song hành, nhức nhối, nhưng không thể giải quyết triệt để. Tức là, dân "làm bóng" vẫn "sống khỏe" vì tính chất riêng của mình. Vì sao? Không cần phải hỏi chính những người chơi, ta cũng thật dễ trả lời: Vì sự... "tự do" nói trên.

Một vấn đề được tiên liệu là sẽ xảy ra nếu đề án hợp pháp hóa cá độ thành hiện thực, đó là nạn rửa tiền. Những tổ chức tội phạm, những "đại gia" sẵn sàng chung tiền cá độ nhằm "hợp pháp hóa" số tiền "bẩn" của mình. Các bài học này không còn xa lạ trên thế giới và khi đó, nếu xảy ra một vụ án liên quan đến kinh tế, rất có khả năng nguồn tiền của bị can được xác minh do... cá độ hợp pháp mà có