Chuyện về việc đàm phán với phía Mỹ ở Pari (kỳ 2)
Tết dương lịch 1969, toàn đoàn đàm phán ta tập trung nghe đọc thư chúc mừng năm mới của Bác Hồ:
Năm qua thắng lợi vẻ vang
Năm nay tiền tuyến chắc càng thắng to.
Vì độc lập, vì tự do
Đánh cho Mỹ cút, đánh cho ngụy nhào.
>> Chuyện về việc đàm phán với phía Mỹ ở Pari (kỳ 1)
Bác Hồ điện mật cho đoàn ở Pari dặn: Dù Mỹ ngừng ném bom miền Bắc nhưng vẫn tiến hành chiến tranh xâm lược miền
Lúc này Đoàn đại biểu Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam do ông Trần Bửu Kiếm làm Trưởng đoàn đã có mặt ở Pari để chuẩn bị dự họp Hội nghị Pari về Việt Nam gồm bốn bên: Việt Nam Dân chủ Cộng hoà, Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam, Hoa Kỳ, Việt Nam Cộng hòa tức chính quyền Sài Sòn.
Nhưng suốt mấy tuần liền hội nghị không thể họp được do các bên tranh cãi, không nhất trí được về hình cái bàn ngồi họp. Chung quy chỉ vì phía Mỹ muốn một kiểu bàn như thế nào để không công nhận và hạ thấp vai trò của Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam Việt
Anh Hà Văn Lâu, Phó trưởng đoàn ta, họp với Xairớt Venxơ, Phó trưởng đoàn Hoa Kỳ, ngày nào cũng đi từ sáng đến chiều mới về cơ quan, ăn vội bữa ăn trưa để phần. Các nhà báo săn đón và dư luận thế giới hồi hộp chờ đợi tin tức về hình thù cái bàn hội nghị.
Mãi đến ngày 16/1/1969, sau 9 buổi làm việc, hai bên mới nhất trí chọn một cái bàn hình tròn cho Hội nghị Pari về Việt
Anh Sétbông, người gốc Pakixtăng, phóng viên Hãng tin Anh Roitơ, là phóng viên đầu tiên được đoàn ta cho tin này, mừng rỡ khôn xiết vì được Hãng Roitơ thưởng cho mấy nghìn phrăng do đã phát được tin về hình cái bàn hội nghị ra toàn thế giới sớm nhất so với các hãng tin khác.
Nichxơn trúng cử Tổng thống Mỹ, Hămphri chỉ kém Nichxơn 0,6% tổng số phiếu. Có nhà báo Mỹ nói với chúng tôi rằng, nếu Giônxơn ra lệnh chấm dứt ném bom miền Bắc Việt Nam sớm hơn 10 ngày thì tình hình có thể đã khác.
Nichxơn cử Tiến sĩ H.Kitxinhgiơ làm cố vấn an ninh quốc gia của Nhà Trắng, thay Hariman bằng Cabốt Lốt làm Trưởng đoàn đàm phán Hoa Kỳ ở Pari. Lốt nguyên là Thống đốc bang, Đại sứ Mỹ ở Sài Gòn, từng tham gia lật đổ Diệm - Nhu, mặc áo the dài, đội khăn xếp và ăn mắm tôm ở Sài Gòn.
Bộ trưởng Xuân Thủy, cố vấn Lê Đức Thọ có buổi tiếp chia tay Hariman, Venxơ ở nhà 11 phố Đáctê, uống sâm banh, ăn chả giò tôm rán, bánh phồng tôm và tặng sách.
Bộ Chính trị ở Hà Nội chỉ thị cho đoàn đàm phán ta ở Pari: Phải buộc Mỹ bộc lộ rõ ý đồ và phải hạn chế sự ngoan cố của họ; phải hướng vào thực chất một giải pháp, ép Nichxơn xuống thang, tích cực tranh thủ dư luận quốc tế.
Phiên họp đầu tiên của Hội nghị Pari về Việt
Đoàn Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam không phải là "bóng ma" như Mỹ nói, mà là một thực thể ngồi đối diện với Đoàn đàm phán Hoa Kỳ. Bốn bên đấu lý và tố cáo lẫn nhau trong nhiều phiên họp.
Tháng 5/1969, Bác Hồ và Bộ Chính trị gọi anh Xuân Thủy về nước báo cáo tình hình hội nghị. Anh Trịnh Ngọc Thái, thư ký anh Xuân Thủy và tôi được theo anh Xuân Thủy cùng về Hà Nội.
Xuống sân bay, anh Xuân Thủy được anh Nguyễn Duy Trinh ra đón và đưa anh Xuân Thủy về thẳng nhà ở của Bác Hồ vì Bác đang ngồi chờ. Sau bốn buổi báo cáo với Bác và Bộ Chính trị, anh Xuân Thủy nhận được nhiều chỉ thị quan trọng.
Lúc này tiến công ngoại giao là rất quan trọng, có ý nghĩa chiến lược. Phối hợp với tiến công quân sự và tiến công chính trị, tiến công ngoại giao phải liên tục, sắc bén, kiên trì, có nguyên tắc và khéo vận dụng sách lược, vừa kiên quyết vừa linh hoạt, tập trung vào việc đòi Mỹ rút quân ra khỏi miền Nam và chấp nhận một giải pháp chính trị đáp ứng yêu cầu của ta.
Trên bàn đàm phán Pari vẫn chưa có gì mới. Trong khi đó, Nichxơn lên cầm quyền tỏ ra rất cứng rắn và hung hăng: Ra lệnh mở những chiến dịch càn quét lớn ở miền Nam Việt Nam, cho ném bom những vùng nghi có Việt cộng trên lãnh thổ Campuchia, công bố "Học thuyết Nichxơn", chiến lược "Việt Nam hóa chiến tranh, rút Cabốt Lốt về Mỹ, bỏ trống ghế Trưởng đoàn Mỹ ở Pari suốt tám tháng trời hòng hạ thấp vai trò của Hội nghị Pari về Việt Nam.
Những ngày không có họp, cán bộ đoàn đàm phán ta chia nhau đi các địa phương khắp nước Pháp, đến các nước châu Âu, dự các cuộc hội nghị, hội thảo quốc gia, quốc tế để giới thiệu lập trường chính nghĩa của nhân dân ta, tố cáo chiến tranh xâm lược và lập trường ngoan cố của phía Mỹ.
Mãi đến năm 1970, Nichxơn cử Kitxinhgiơ đến Pari bí mật gặp đoàn đàm phán ta. Ngày 21/2/1970, cố vấn Lê Đức Thọ và cố vấn Kitxinhgiơ lần đầu gặp nhau ở nhà số 11 phố Đáctê. Mỹ muốn thăm dò ý đồ chiến lược và quan điểm cụ thể của phía ta về một giải pháp cho cuộc chiến tranh Việt
Một nhà báo của Hãng Oéttinhhao, Mỹ, nói chuyện với chúng tôi: Kitxinhgiơ, gốc Do Thái, là một con người thông minh, nhanh nhẹn, nhưng dư luận Mỹ chê là "con đĩ", ma mãnh, tráo trở.
Sêlêxinhgiơ, nguyên Giám đốc CIA Mỹ, gọi Kitxinhgiơ là tự cao tự đại, thích được mọi người chú ý, một kẻ nói dối không biết ngượng và nói dối có phong độ.
Kitxinhgiơ đã bày kế cho Nichxơn đưa quân Mỹ - ngụy đánh sang Campuchia, dùng Lonnon lật đổ Xihanúc, tổ chức cho Nichxơn đi thăm Trung Quốc, Liên Xô hòng chia rẽ các nước đó với Việt
Trong nhiều ngày liền, một số người Pháp được Mỹ thuê ăn mặc rách rưới đóng giả phi công Mỹ bị Việt Nam bắt, tay bị cùm, chân bị xích, lê bước qua cổng cơ quan đoàn đàm phán ta ở Pari, hô khẩu hiệu đòi Việt Nam thả tù binh Mỹ. Cũng trong nhiều ngày, bưu điện Pháp đưa đến cơ quan đoàn đàm phán ta những bao tải chứa thư gửi từ Mỹ đòi ta thả tù binh Mỹ. Thư viết cùng một nội dung bởi cùng một nét chữ của người được thuê viết. Đồng chí Buytxông, quản gia cơ quan đoàn đàm phán ta thu xếp một nhà kho riêng để chứa hàng tạ bức thư như thế.
Trong giai đoạn từ năm 1970 đến năm 1972, trên bàn đàm phán Pari có hai vấn đề được tranh luận gay gắt nhất là rút quân và chính quyền ở miền Nam Việt Nam.
Phía ta đòi quân Mỹ và quân chư hầu phải rút hết ra khỏi miền Nam Việt
Phía Mỹ đòi giữ Nguyễn Văn Thiệu. Chúng ta chỉ có thể đạt được trên bàn đàm phán những gì mà chúng ta đạt được trên chiến trường.
Theo quy luật, lại sắp đến cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ. Nichxơn càng sốt ruột, muốn giải quyết nhanh vấn đề Việt Nam để hy vọng tái đắc cử Tổng thống.
Đầu tháng 10/1972, phía ta mở ra một bước ngoặt trên bàn đàm phán Pari. Cố vấn Lê Đức Thọ đưa cho phía Mỹ Dự thảo Hiệp định chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam, một văn bản quan trọng có sự đóng góp trí tuệ của rất nhiều chuyên gia ở Hà Nội.
Dự thảo Hiệp định này, với tư duy mới của lãnh đạo Đảng ta, chỉ nhằm giải quyết chủ yếu vấn đề quân sự, như rút quân, trao trả tù binh… còn các vấn đề chính trị, chính quyền ở miền Nam Việt Nam chỉ nêu những nguyên tắc chính, sau khi ký Hiệp định sẽ bàn tiếp. Phía Mỹ tỏ ra vui mừng và cho rằng, dự thảo là trang sử mới của cuộc đàm phán Pari.
Ngày 20/10/1972, hai bên đã thỏa thuận được về cơ bản những nội dung của một hiệp định và hẹn sẽ ký vào ngày 31/10/1972. Kitxinhgiơ tuyên bố với dân Mỹ và thế giới: Hòa bình đã ở trong tầm tay. Số phiếu ủng hộ Nichxơn ở Mỹ tăng từng ngày. Nhưng phía ta rất cảnh giác, đề phòng Mỹ lật lọng.
Ngày 7/11/1972, Nichxơn tái đắc cử Tổng thống Mỹ liền cho Kitxinhgiơ yêu cầu phía ta thay đổi 69 điểm trong hiệp định. Còn Nichxơn thì ra lệnh cắt đứt các cuộc đàm phán với phía ta và Mỹ tăng cường hoạt động quân sự. Hai bên ngừng mọi cuộc họp để về nước xin chỉ thị của Chính phủ mình.
Đúng ngày 18/12/1972, khi cố vấn Lê Đức Thọ vừa về tới Hà Nội thì máy bay chiến lược B-52 kéo đến ném bom rải thảm xuống Hà Nội suốt 12 ngày đêm. Chiến thắng vang dội "Điện Biên Phủ trên không" của Hà Nội buộc Mỹ đề nghị ta cho nối lại cuộc đàm phán Pari.
Sau nhiều buổi thảo luận, ngày 13/1/1973, hai bên hoàn thành bản Hiệp định và thỏa thuận: Ngày 23/1/1973, cố vấn Lê Đức Thọ và cố vấn Kitxinhgiơ ký tắt Hiệp định, ngày 27/1/1973 ký chính thức Hiệp định.
Trong phòng họp lớn của Trung tâm Hội nghị quốc tế Pari được trang hoàng lộng lẫy, dưới những chùm đèn pha lê sáng rực, bốn Bộ trưởng Ngoại giao của bốn đoàn đàm phán ký chính thức Hiệp định Pari về Việt
Gần một trăm nhà báo của thế giới được dự lễ ký. Cả các nhà đàm phán và các nhà báo cùng mở rượu sâm banh, nâng cốc chúc mừng sự kiện lịch sử.
Bộ trưởng Xuân Thủy cầm cốc rượu tiến về phía anh Sétbông của Hãng Roitơ, người gắn bó gần 5 năm với công việc của Hội nghị Pari và viết nhiều tin bài tốt về Việt
Sétbông nâng cốc chúc mừng Bộ trưởng Xuân Thủy và nói: Thắng lợi của Việt
