Chơi xe đạp Peugeot
Phải mất khá lâu chạy xe theo con đường ngoằn ngoèo trong làng Ngọc Hà (Hà Nội), chúng tôi tìm đến nhà nghệ nhân Lê Bá Dơn khi ông vừa đi phục vụ trang trí hoa về. Chân tình và cởi mở, ông kể cho chúng tôi nghe những kỷ niệm về ngày thơ ấu được thừa hưởng nghề trồng hoa từ cha mẹ.
Cha mất sớm khi cậu bé Dơn mới lên 3 tuổi, không còn ai khác, cậu là người duy nhất chia sẻ với mẹ những vui buồn, thăng trầm cùng nghề trồng hoa. Niềm yêu thích sưu tầm xe được xuất phát từ chiếc xe đạp Peugeot của Pháp đầu tiên mẹ mua cho cậu bé Dơn năm 13 tuổi. Chiếc xe đạp cũ kỹ đó đã gắn bó với cậu cùng kỷ niệm về những ngày chở hoa lên quầy cho mẹ bán ở gần Bờ Hồ. Chiếc xe đạp Peugeot đã theo suốt tuổi thơ của cậu với những ngày cặm cụi lau chùi, cặm cụi tra dầu mỡ.
Sau khi cưới vợ, ông Dơn dành dụm tiền để mở một hàng hoa nổi tiếng ở phố Mai Hắc Đế. Chiếc xe Peugeot lúc này là phương tiện đi lại chính của vợ chồng ông. Sau thời gian dài tham gia quân ngũ, ông Dơn trở về nhà và vào làm việc ở Công ty Công viên cây xanh, rồi được tín nhiệm cử sang làm ở tổ chăm sóc hoa, cây cảnh của Lăng Bác.
Nhờ sự đam mê nghệ thuật cắm hoa và năng khiếu bẩm sinh mà tên tuổi của nghệ nhân Dơn đã nổi tiếng khắp cả nước. Trong những năm 80 của thế kỷ trước - thời gian người dân rất ưa chuộng lịch treo tường in hình những bình hoa, cây cảnh được cắm tỉa công phu, ông được rất nhiều nơi mời cắm hoa để in thành lịch trang trí trong nhà. Cũng chính ông là người đã thành lập Quán gió ở Công viên Thống nhất để những nghệ nhân tỉa hoa, cây cảnh và những người có thú chơi tao nhã này trong cả nước giao lưu, đàm đạo và mở hội hoa.
 |
| Nghệ thuật cắt tỉa hoa, cây cảnh đã đi vào máu thịt của ông. |
Rất nhiều nơi mời ông đi cắm hoa phục vụ hội nghị quan trọng của Đảng và Nhà nước ta, những lần đón các đoàn khách quốc tế sang thăm Việt
Ông luôn có một nguyên tắc, bình hoa cắm ngày hôm nay nhất định phải khác ngày hôm qua. Ông chú ý đến từng chi tiết như chiếc bình, chậu, đôn để bày cắm hoa sao cho phù hợp. Cả đến những dụng cụ dùng để cắm hoa như bàn chông, tấm xốp và những nguyên liệu có từ thiên nhiên như thân cây chuối, bèo sen, bí xanh, đất phù sa... rồi dùng sỏi lấp lên trên đã tạo ra những bình hoa trang nhã, vừa mang tính dân tộc lại vừa hiện đại.
Và có một điều, dù có nhiều loài hoa nhập từ nước ngoài rất đẹp, song ông chỉ sử dụng các loài hoa trong nước để trang trí. Bởi theo ông, chính những loài hoa của Việt
Ông vẫn luôn hãnh diện, tự hào về những chiếc xe đạp Peugeot và dùng chúng để đi làm. Khi mọi người thắc mắc, ông thường giãi bày, không đi xe máy vì đó là cách làm giảm thiểu các vụ tai nạn giao thông. Và một nguyên nhân khác để giải thích cho lòng tự hào vẫn theo đuổi ông cho đến tận bây giờ: "Đi xe đạp Peugeot mới là người Hà Nội".
Bộ sưu tập xe đạp Peugeot và những bí quyết bảo quản riêng
Ngoài việc đi cắm hoa ở các nơi, ông còn đạp xe đi khắp các vùng trồng hoa ở cách Hà Nội đến hàng chục cây số để làm cái việc như ông vẫn thường nói là đi "tuyển hoa". Ông đi tham khảo những giống hoa mới, chọn lựa những bông hoa đẹp nhất để trang trí cho hội nghị.
Có những lúc không may bị sai khớp cổ chân phải bó bột, hay những lúc sức khỏe không tốt, ông vẫn cố gắng dắt xe đi chơi khắp làng. Cho đến nay, ông Dơn đã tìm kiếm, sưu tầm được 17 chiếc xe đạp Peugeot. Tất cả chúng được sắp xếp vào mọi ngõ ngách có được ở trong nhà, được bảo dưỡng bằng một lớp dầu luyn và được khóa cẩn thận bằng dây chằng vào nhau, bên trên được phủ một lớp vải để tránh bụi.--PageBreak--
Hôm tôi đến, ông không ngần ngại lần lượt tháo từng chiếc xe để bày thành hàng ra ngoài sân cho tôi xem. Ông chỉ vào chiếc xe màu xanh "cô ban" rồi nói: "Cái này giá trị nhất đấy, đó là chiếc "sừng hươu" đời 72 (sản xuất năm 1972). Tôi mua chiếc này từ năm 1975, phải mất 2 cây vàng, khoảng 2.200 đồng thời đó".
Ông gìn giữ cái gia tài quý báu của mình bằng một bí quyết của riêng ông. Ông nói đầy vẻ tự hào: "Phải có cách cả đấy. Tôi đã tìm ra cách đánh gỉ vừa đơn giản lại hiệu quả là pha 8 phần dầu luyn với 2 phần dầu hỏa, sau đó ngâm chỗ gỉ vào hoặc thấm lên chỗ gỉ, khoảng vài giờ sau lấy giẻ lau sạch là ổn". Ông cũng cho biết thêm, chỉ có loại gỉ khô là có thể làm sạch thôi, chứ gỉ ướt thì chỉ đỡ được phần nào.
Trải qua bao năm tháng, nhờ có những bí quyết của mình, những chiếc xe của ông trông vẫn còn rất mới. Khi tôi hỏi, ông có ý định mua thêm chiếc xe Peugeot nào nữa không, ông nói ngay: "Có chứ, tôi vừa mua được thêm 2 chiếc mới đấy. Bây giờ, tôi chỉ mua loại xe màu xanh "cô ban", đời chữ nhỏ sản xuất tại Pháp thôi vì hiện tại loại chữ to, sản xuất tại Đài Loan có độ bền và hình thức đều không bằng Peugeot của Pháp". Còn khi được hỏi, nếu có ai hỏi mua, liệu ông có bán không? Ông cũng không ngần ngại trả lời thẳng thắn: Không!
Không chỉ yêu hoa và đam mê với bộ sưu tập Peugeot, ông Dơn còn có một "dàn âm thanh sống". Đó là những loài vật ông nuôi trong nhà, từ chó, mèo, gà tre, gà chọi đến những loài vật có tiếng gáy như chim bồ câu, chim gáy... đều được ông nuôi nấng cẩn thận như những đứa con của mình.
Giờ đây, như đã thành lệ, sáng sáng, ông Dơn vẫn tập thể dục bằng cách đạp xe vài vòng quanh hồ Trúc Bạch. Mọi người dường như đã quen với sự có mặt của ông hằng ngày và thấy nhớ tiếng chuông xe đạp của ông mỗi khi ông chẳng may vắng mặt
