Chiếm sở giảo nghiệm và sở căn cước văn khố tổng nha cảnh sát chính quyền Sài Gòn
Ông có mặt trong đoàn quân tiến vào giải phóng Sài Gòn tháng 4/1975 với nhiệm vụ quan trọng cùng đồng đội chiếm giữ Sở Giảo nghiệm và Sở Căn cước văn khố nằm trong Tổng nha Cảnh sát chính quyền Sài Gòn ở 258 đường Võ Tánh, quận 1 (nay là 258 đường Nguyễn Trãi). Sở Giảo nghiệm là cơ quan giám định khoa học hình sự của cảnh sát Sài Gòn; Sở Căn cước văn khố là nơi lưu giữ hồ sơ, tài liệu tàng thư cực kỳ quý đối với công tác nghiệp vụ, cần phải được bảo vệ nguyên vẹn và an toàn tuyệt đối.
30 năm trôi qua kể từ ngày chiến thắng 30/4, giờ đây Đại tá Nguyễn Trung Chính đã nghỉ hưu (khi nghỉ hưu, Đại tá Nguyễn Trung Chính là Trưởng phòng Tổ chức – Chính trị, Viện Khoa học hình sự, Bộ Công an). Tuy mái đầu đã bạc nhưng trong tâm trí ông vẫn còn như nguyên vẹn không khí của những ngày tháng hào hùng khi đại quân ta với sức mạnh thần tốc từ mọi hướng tiến vào giải phóng Sài Gòn.
Đại tá Chính kể: Quán triệt chủ trương của Trung ương Đảng quyết tâm giải phóng miền Nam ngay trong năm 1975, từ tháng 3/1975, An ninh Trung ương Cục đã khẩn trương chuẩn bị phương án đánh chiếm, tiếp quản các cơ sở an ninh và cảnh sát Sài Gòn. Tại căn cứ Tây Ninh, đồng chí Mười Thanh, Trưởng Tiểu ban An ninh trực tiếp lãnh đạo thực tập phương án tiếp quản các cơ sở kỹ thuật của địch.
Đến đầu tháng 4/1975, thi hành mệnh lệnh của trên, tôi (lúc ấy là Phó trưởng Tiểu ban An ninh T2) và đồng chí Ba Thành đã đến Lộc Ninh thực tập phương án tiếp quản Sở Giảo nghiệm và Sở Căn cước văn khố. Phương án tiếp quản do tôi trình bày được lãnh đạo An ninh Trung ương Cục bổ sung, phê duyệt lần cuối. Giờ “G” sắp đến, các cánh quân giải phóng đang thần tốc áp sát Sài Gòn. Toàn lực lượng an ninh ở căn cứ Tây Ninh đã sẵn sàng nhận nhiệm vụ...
11 giờ 30 phút ngày 30/4/1975, xe tăng Quân giải phóng húc đổ cổng sắt dinh Độc Lập. Lá cờ của Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam phấp phới tung bay trên nóc dinh báo hiệu miền Nam giải phóng làm náo nức lòng người.
Mờ sáng ngày 1/5/1975, đoàn xe chở Tiểu ban Quân quản An ninh miền Nam tiến vào Tổng nha Cảnh sát ở số 258 đường Võ Tánh, quận 1. Dẫn đầu là xe của đồng chí Cao Đăng Chiếm (sau là Thượng tướng, Thứ trưởng Bộ Công an) tôi ngồi trên chiếc xe tải chạy phía sau. Tới Tổng nha Cảnh sát Sài Gòn, tôi nhảy xuống xe nói với tên lính gác: "Chúng tôi là Quân giải phóng - mở cửa ngay!".
Theo quy trình đã phân công, tôi chịu trách nhiệm cùng đồng đội chiếm lĩnh Sở Giảo nghiệm và Sở Căn cước văn khố. Lúc này khắp Tổng nha Cảnh sát Sài Gòn quần áo rằn ri, giày nhà binh, súng ống vứt bừa bãi ở sân.
Tôi khai thác tại chỗ một số nhân viên cảnh sát và yêu cầu họ vẽ sơ đồ các bộ phận nghiệp vụ trong Tổng nha để kịp thời nắm bắt và phân công cán bộ chiếm Sở Giảo nghiệm và Sở Căn cước văn khố ngay. Gần 70 cán bộ an ninh nhanh chóng triển khai đội hình thực hiện nhiệm vụ bảo vệ an toàn tuyệt đối mọi trang thiết bị, hồ sơ tài liệu. Tại Sở Căn cước văn khố, mọi người rất ngạc nhiên bởi không thể tưởng tượng nó lại lớn đến thế.
Sở Căn cước văn khố tuy nằm trong lòng Tổng nha Cảnh sát nhưng lại hoàn toàn biệt lập, kín cổng cao tường, rộng như một sân bóng đá. Nơi đây, bọn Mỹ và cảnh sát Sài Gòn bảo vệ rất nghiêm ngặt, muốn vào khu vực Sở Căn cước văn khố phải có loại thẻ riêng, in ảnh màu đặc biệt. Nhân viên cảnh sát làm việc ở Sở cũng đeo loại thẻ riêng, khi ai tra cứu tài liệu tàng thư, sĩ quan chỉ huy ở đây thường ngồi trên ghế cao giám sát chặt chẽ.
Được biết, để phục vụ mục đích cai trị độc đoán của mình, chính quyền Sài Gòn với sự trợ giúp tài chính của Mỹ, đã lập tàng thư căn cước cho toàn dân miền Nam Việt Nam, từ 18 trở tuổi trở lên. Sở Căn cước văn khố về tay chính quyền Cách mạng hoàn toàn nguyên vẹn sẽ giúp lực lượng an ninh khai thác, nghiên cứu thông tin nghiệp vụ.
Tại Sở Giảo nghiệm, trên bàn của tên chánh sở, giấy tờ vứt lung tung, tấm biển ghi chức danh và chiếc gạt tàn thuốc lá bằng sứ in hình đồng đôla Mỹ nằm chỏng chơ. Nói chung, trang thiết bị giám định của Sở Giảo nghiệm cũng chỉ thường thường bậc trung (và không đầy đủ các lĩnh vực như Viện Khoa học hình sự của ta).
Sau khi hoàn thành nhiệm vụ chiếm Sở Giảo nghiệm và Sở Căn cước văn khố, nhóm cán bộ an ninh ta cho tập trung số sĩ quan cảnh sát Sài Gòn đầu hàng ở sân, nói rõ chính sách khoan hồng của chính quyền cách mạng, đồng thời phổ biến kế hoạch trình diện, giao nộp vũ khí – tài liệu, lập căn cước cho số bỏ hàng ngũ địch xin về quê...
Cứ thế, hết giờ này đến giờ khác, hết việc này đến việc khác, các cán bộ an ninh tiếp quản Sở Giảo nghiệm và Sở Căn cước văn khố mải mê giải quyết công việc quên cả nghỉ ngơi. Đến quá trưa 1/5/1975 tôi bảo anh em tạm giải lao... chẻ củi nấu cơm ăn (cấp trên quy định cán bộ an ninh và Quân giải phóng đánh chiếm Tổng nha Cảnh sát không được phép sử dụng thức ăn có sẵn như bánh mì, đồ hộp, mì tôm của địch để lại, đề phòng bị đầu độc).
Được nhân dân giúp đỡ thêm lương thực, từ ngày 3-5, tôi đề nghị 3 cô gái người Khơme làm cấp dưỡng phục vụ số cán bộ an ninh khoa học hình sự trong Tổng nha để mọi ngành dốc sức hoàn thành việc đăng ký trình diện và lập danh chỉ bản – căn cước cho hàng vạn sĩ quan cảnh sát, nhân viên tình báo, nhân viên các đảng phái chính quyền Sài Gòn...
Song song với việc chỉ đạo nghiệp vụ ở Sở Giảo nghiệm và Sở Căn cước văn khố, tôi nhanh chóng liên lạc với Đoàn cán bộ khoa học hình sự từ ngoài Bắc vào chi viện đang ở Quảng Trị. Chỉ ít ngày sau, Đoàn cán bộ khoa học hình sự đó đã có mặt ở Tổng nha Cảnh sát Sài Gòn, bắt tay làm việc cùng chúng tôi...
Đại tá Nguyễn Trung Chính không muốn đề cao công việc của ông và đồng đội đã làm sau ngày miền
