Cảm nhận về một chuyến tháp tùng Thủ tướng

Một thông lệ đã trở thành quy ước của nước Nhật là một năm Nhà vua chỉ tiếp kiến một lần với một nguyên thủ của một nước và cũng một năm, Quốc hội của Nhật Bản cũng chỉ để một nguyên thủ quốc gia phát biểu trước nhị viện (Hạ viện và Thượng viện) một lần. Nhìn lại lịch sử thì trong mối quan hệ của Nhật Bản với các nước Đông Nam Á thì chỉ có duy nhất một lần là nguyên thủ Philippines đã có bài phát biểu trước Quốc hội Nhật Bản. Và, hôm nay nước Nhật đã dành cho Thủ tướng ta cả hai nghi thức quan trọng số một trong quan hệ đối ngoại.

Cuộc đón tiếp “độc nhất vô nhị”

Có lẽ, cũng bởi cuộc đón tiếp “độc nhất vô nhị” và như chưa một lần có trước đó của lịch sử nước Nhật - một cường quốc văn minh và rất đáng kính nể - nên sự kiện này đã được báo giới và dư luận quốc tế đặc biệt quan tâm. Thật ấm áp và cảm động ngay từ những giây phút đầu tiên khi đặt chân đến nước Nhật, đâu đâu trên mỗi nẻo đường góc phố của thủ đô Tokyo cũng treo hai lá quốc kỳ Nhật Bản và Việt Nam.

Tiếc là cuộc tiếp riêng của Nhà vua và Hoàng hậu Nhật Bản cũng như của Chủ tịch Thượng viện và Chủ tịch Hạ viện Nhật Bản với Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng và phu nhân, cánh nhà báo chúng tôi không được chứng kiến. Nhưng tình cảm trọng thị mang đậm phong cách truyền thống văn hóa Nhật thể hiện rất rõ ở cử chỉ lịch thiệp, giọng nói truyền cảm ấm áp của bà Chủ tịch Thượng viện và ông Chủ tịch Hạ viện vang lên tại Tòa nhà Quốc hội với một bề dày lịch sử đã có trên 100 năm của một cơ quan lập pháp, đại diện cho hơn 130 triệu dân và của các chính Đảng đương đại đất nước Nhật Bản.

Bà Chủ tịch Thượng viện Chi-ca-ghi Ghê-ô nói: “Trong cuộc đổi mới bắt đầu từ năm 1986, Việt Nam đã thực hiện chính sách mở cửa với dân tộc, tính siêng năng và ý chí hướng thượng. Việt Nam là quốc gia có tiềm năng phát triển kinh tế mạnh mẽ hơn nữa trong tương lai. Việt Nam cũng là nước đăng cai Hội nghị Á - Âu hai năm trước và năm nay Việt Nam đăng cai Hội nghị APEC. Việt Nam đang có vai trò và trách nhiệm rất lớn trong cộng đồng thế giới.

Ngày nay, khu vực Đông Á của chúng ta là khu vực kinh tế năng động nhất thế giới. Việc hình thành Cộng đồng kinh tế Đông Á đang trở thành vấn đề chung của các nước thông qua sự giao lưu rộng rãi giữa nhân dân. Tăng cường sự hiểu biết, tin cậy lẫn nhau, hai nước cần thắt chặt hơn nữa quan hệ hợp tác, góp phần phát triển và ổn định không chỉ cho hai nước mà còn cho cả khu vực và thế giới. Từ ý nghĩa đó mà nói, ngài Thủ tướng sau khi nhậm chức đã chọn Nhật Bản là nước đầu tiên để thực hiện chuyến thăm viếng chính thức, và hôm nay, ngài đã đến thăm Tòa nhà Quốc hội nhân dân nước tôi. Đây là một việc có ý nghĩa rất sâu sắc...”.

Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng và phu nhân cùng các nhà báo Việt Nam tháp tùng Thủ tướng.

Sau bài diễn văn chân tình có phần ý nhị của Thủ tướng ta khi nhắc về quá khứ giữa hai nước với tính từ “vượt lên trên những thăng trầm của lịch sử...”, ông Chủ tịch Hạ viện Yô-hêi Cô-nô đã rất sâu sắc và chân thành nhìn thẳng vào sự thật, ông đáp từ: “Tuy nhiên, nhìn lại phong trào Đông Du trong quá khứ, nước Nhật trong thời kỳ Canh tân của Hoàng đế Minh Trị, chúng tôi cảm thấy áy náy không biết nước Nhật đã đáp lại bao nhiêu đối với hy vọng của dân chúng Việt Nam thời đó. Và chúng tôi cũng không quên thời gian chiếm đóng của quân đội chúng tôi trong thế chiến đã làm cho nhiều người Việt Nam chết vì đói.

Nhưng ngài Thủ tướng đã vượt qua khó khăn lịch sử đó, thể theo ý nguyện của nhân dân Việt Nam là khép lại quá khứ và hướng tới tương lai, ngài đã cho chúng tôi một thông điệp của tinh thần xây dựng, đề cập đến thành quả quan hệ hai nước từ khi bình thường hóa bang giao từ năm 1973 đến nay và tỏ lòng cảm tạ sự hợp tác của đất nước chúng tôi, điều này để lại ấn tượng sâu sắc tới nhân dân Nhật Bản chúng tôi...”.

Tại Quốc hội Nhật Bản với đầy đủ các nghị sĩ của lưỡng viện (Thượng viện và Hạ viện), Thủ tướng của ta được đón tiếp long trọng trong một không khí cởi mở, vui mà ấm áp, sâu sắc mà chân tình. Cái không khí ấy đã lan tỏa sang cả không chỉ đối với cánh nhà báo Nhật, nhà báo Việt Nam chúng tôi mà cả với cánh nhà báo quốc tế. Với 3 kênh truyền hình trực tiếp nổi tiếng của nước Nhật là NHK-ASA HA và TBS... Người ta đếm được có tới 9 lần vỗ tay vang dội và rất lâu của các nghị sĩ Thượng viện và Hạ viện trong Tòa nhà Quốc hội hưởng ứng bài phát biểu 10 phút của Thủ tướng nước ta.

Một ngày làm việc của Thủ tướng

Chúng tôi, những người làm công tác báo chí của Việt Nam đi tháp tùng Thủ tướng, nhìn lịch làm việc dày đặc của Thủ tướng mà lo lo bởi lẽ sợ không đủ sức bám “sự kiện” để đưa tin, làm ảnh, truyền hình và viết bài gửi về nước.

Ví dụ ngày 19/10, lịch làm việc của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng là thế này: Từ 7h30 đến 8h30 ăn sáng và tiếp chuyện với các chủ tập đoàn kinh tế tầm cỡ nước Nhật; 9h tiếp Chủ tịch Tập đoàn hãng Mizuho, 9h25 tiếp Chủ tịch Tập đoàn Nihkei, 10h tiếp Chủ tịch Tập đoàn Mitshubishi, 10h25 phút tiếp Chủ tịch Tập đoàn Sojitz, 11h tiếp Chánh Văn phòng nội các Fukuda, 11h30 tiếp Chủ tịch Tập đoàn Marubeni, 11h50 tiếp Chủ tịch Tập đoàn Nomura, 12h10 tiếp Chủ tịch Tập đoàn Sumitomo, 12h30 ăn trưa, 14h10 rời khách sạn đến Nghị viện, 14h33 đến 14h43 Chủ tịch Thượng viện và Chủ tịch Hạ viện tiếp riêng Thủ tướng và phu nhân, 14h50 Thủ tướng phát biểu trước Quốc hội Nhật; 15h35 đi Hoàng cung, 16h tiếp kiến Vua Nhật và Hoàng hậu; 17h20 đến 17h40 tiếp cựu Ngoại trưởng Machimura, 18h15 Hội đàm chính thức giữa hai Thủ tướng Việt - Nhật; 19h15 ký tuyên bố chung; 19h20 gặp gỡ báo chí chung của hai Thủ tướng; 19h30 Thủ tướng Nhật và phu nhân chiêu đãi Thủ tướng Việt Nam và phu nhân; 21h rời Phủ thủ tướng Nhật về khách sạn...--PageBreak--

Người viết bài này cảm phiền bạn đọc đã phải đọc rất dài về công việc một ngày của Thủ tướng ta tại Nhật, huống hồ là người trong cuộc, nhất là với Thủ tướng - đối tác chính với tư cách là nguyên thủ quốc gia, đại diện một nước với một nước không phải chỉ là ứng tác, từng bước đi, từng cử chỉ, từng động thái, từng lời ăn tiếng nói, hay phong thái và nụ cười mà cái quan trọng nhất là sự hiểu biết về “đối tác” và cách đưa thông điệp gì làm cho đối tác “tâm phục, khẩu phục” để nâng vị thế và lợi ích cho nước nhà, ấy mới là việc khó.

Một điều mà tất cả những nhà báo Việt Nam chúng tôi cũng như các nhà báo quốc tế đều cảm nhận được là trong tất cả các cuộc tiếp xúc, Thủ tướng của ta như rất am tường các đối tác, ông bao giờ cũng ở thế chủ động và tự tin. Với các ông chủ các tập đoàn lớn của Nhật dù chỉ là giao đãi trong bữa ăn sáng hay gặp gỡ chào hỏi xã giao, Thủ tướng của ta đều biết lịch sử, vai trò và vị thế của tập đoàn đó đã hoạt động, phát triển ra sao ở đất Nhật và trên thế giới. Hoặc giả họ đã đầu tư, làm ăn thế nào với Việt Nam bằng các số liệu cụ thể.

Ông nghe họ giãi bày và quyết đáp ngay những việc gì có thể trong tương lai để họ yên tâm đến và đầu tư vào Việt Nam. Có lẽ cũng bởi sự cởi mở, sự tin cậy mới mẻ hay vận nước đang lên mà trong các cuộc gặp gỡ, hội thảo giữa Đoàn đại biểu cao cấp của Việt Nam với các nhà doanh nghiệp của Nhật Bản dù là ở Tokyo hay ở thành phố Osaka, khách mời đều vượt qua các con số dự định. Hội trường từ bốn đến năm trăm chỗ ngồi đều chật cứng khách.

Tổng Biên tập Báo CAND-Chuyên đề ANTG tranh thủ quyên góp tiền ủng hộ người nghèo trên chuyên cơ.

Trong các cuộc hội thảo và trả lời phỏng vấn các hãng thông tấn quốc tế, Nhật Bản và Việt Nam, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng hầu như không dùng đến các văn bản đã soạn thảo trước. Ông cầm giấy cho phải phép còn thì nói chuyện trực tiếp, đối thoại thẳng thắn và không né tránh bất cứ điều gì kể cả những vấn đề nhạy cảm nhất trong các mối quan hệ với các nước hay những sự kiện rất tế nhị mà các chính khách thường né tránh.

Thí dụ một phóng viên Nhật hỏi: Quan hệ Nhật - Việt là quan hệ tự nhiên, như vậy cả nước Nhật và Việt Nam đều có chung một ông bạn láng giềng rất lớn là Trung Quốc. Thủ tướng đã dành chuyến đi đầu tiên là chuyến thăm Nhật Bản, vậy Thủ tướng đánh giá thế nào về quan hệ Việt - Trung?

Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng: Việt Nam chúng tôi luôn nhất quán quan điểm là, kiên trì đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa. Việt Nam cũng làm bạn với tất cả các quốc gia, các dân tộc. Vì hòa bình, hợp tác, phát triển cùng có lợi.

Với Trung Quốc, chúng tôi cũng có quan điểm như vừa nêu với các bạn, Việt Nam cũng mong muốn Việt Nam và Trung Quốc là những đối tác tin cậy, vì lợi ích chung của hai nước và lợi ích chung vì hòa bình ổn định của các nước trong khu vực. Việt Nam - Trung Quốc là hai nước láng giềng truyền thống tốt đẹp. Phương châm: láng giềng hữu nghị, hợp tác toàn diện, ổn định lâu dài, hướng tới tương lai. Trên cơ sở phương châm ấy, hai bên đã đạt được những thành tựu có thể nói là hết sức tốt đẹp, đem lại lợi ích của cả hai bên cũng như đóng góp vào sự phát triển của khu vực và trên thế giới...

Tóm lại, kết quả và dư luận về chuyến thăm nước Nhật của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã được các cơ quan thông tấn báo chí quốc tế và nước Nhật đưa đậm đặc dưới nhiều góc độ khác nhau. Với chúng tôi - những người làm báo Việt Nam - nhận thức rõ rằng: quan hệ Việt - Nhật đã được nâng lên một tầm cao mới và chúng tôi xúc động về chuyến đi tháp tùng Thủ tướng ta đi Nhật lần này