Biết hối cải, sẽ sớm có ngày trở về

Trần Văn Lợi nguyên là Cửa hàng trưởng Cửa hàng Mỹ nghệ, quận 6, Tp.Hồ Chí Minh. Có quyền, có tiền trong tay, Lợi đã không ngăn được lòng tham, đã tìm cách moi tiền của Nhà nước. Vì tội tham ô 174 triệu đồng, tháng 3/1992, Lợi đã buộc phải vào Trại Z30D để thụ án chung thân.

Thời gian đầu, cuộc sống đối với anh ta tưởng chừng đã hoàn toàn sụp đổ. Nhưng, tấm lòng của Ban giám thị và các cán bộ trong trại giam, cùng với thời gian, đã giúp Lợi nhìn thấy được một ý nghĩa mới trong cuộc sống. Thông cảm với hoàn cảnh tuổi đã lớn, lại mang cả bệnh tim lẫn bệnh tiểu đường của phạm nhân này, Ban giám thị đã giao phần công việc cải tạo cho anh ta khá nhẹ nhàng, là dọn dẹp khu vực bên trong trại giam.

Không phụ lòng quan tâm, Lợi đã làm việc rất tích cực. Khi chủ trương bình bầu chọn người được đặc xá trong dịp tháng 2/2005, Lợi đã hết sức bất ngờ khi biết tên mình lọt vào danh sách 4 phạm nhân trong đội vệ sinh được bình xét. Biết tin mình sẽ được đặc xá vào dịp tháng 2/2005, kịp đoàn tụ gia đình đón Tết, Lợi đã khóc. Nhắn lại với những phạm nhân cùng trại, Lợi chân thành: "Thời gian ở tù sẽ không trở nên quá dài, quá ám ảnh, nếu người tù biết phấn đấu cho một ngày về. Để được như thế, chỉ có tích cực cải tạo, tích cực lao động, đó là con đường ngắn nhất".

Cùng tâm trạng và chung niềm vui với Lợi là Nguyễn Thị Thu Thanh, 49 tuổi, nguyên Giám đốc Nhà máy mì ăn liền Milikét giai đoạn 1990 - 1992. Khi còn đương chức, bà Thanh đã chỉ đạo dùng 13 tỉ đồng của Công ty Lương thực Tp. Hồ Chí Minh chi cho việc xây dựng nhà máy mì ăn liền vào việc lập công ty con, không trực thuộc Công ty Lương thực Tp. Hồ Chí Minh, lấy toàn bộ tiền lời chia nhau. Vụ việc đổ bể, bà Thanh đã cho đốt hết sổ sách tài liệu, do đó cơ quan điều tra đã không thể nắm được đầy đủ số tiền mà bà Thanh và đồng bọn đã tham ô. Tuy nhiên, với bản án chung thân, chính bà Thanh cũng thừa nhận là "rất xứng đáng".

Biết mình có tên trong danh sách được đặc xá, Nguyễn Thị Thu Thanh đã khóc: "Chỉ mong sớm được trở về để chăm sóc 2 đứa con. 12 năm nay, chúng đã thiếu hẳn tình thương của mẹ. Tuổi tôi đã lớn, có lẽ cũng chỉ làm được việc đó nữa thôi”.

Trong số 152 phạm nhân của trại Z30D được đặc xá dịp này có cả 14 người nước ngoài là người Việt mang quốc tịch nước ngoài. Phạm nhân nữ duy nhất trong số này là Trần Thị Bạch Tuyết, 45 tuổi, quê ở Mỹ Phước, huyện Bình Minh, tỉnh Vĩnh Long. Năm 1976, chị ta vượt biên, trở thành một cô thợ may, định cư tại TP Winsley, Australia. Năm 1993, trong một buổi tiệc, Tuyết đã làm quen với một Việt kiều khác và nhận lời chuyển giúp tiền về Việt Nam cho anh này, đồng nghĩa với việc gật đầu tham gia vào đường dây buôn ma túy từ Việt Nam sang Australia. Ngày 14/4/1993, cô ta bị bắt tại sân bay Tân Sơn Nhất với tang vật là gói ma túy chưa kịp tẩu tán.

Vào trại Z30D, bản án chung thân dài dằng dặc với Tuyết ngày càng bớt ám ảnh dần. Trong phân trại K4, cô được phân về đội rau xanh, được đối xử tử tế không hề có một chút phân biệt. Cứ  3, 4 tháng một lần, phía Lãnh sự quán lại có người đến thăm hỏi. Nhờ đó, cô biết được tin hai đứa con của mình đã phải sống trong trại tế bần của Tp. Winsley. Đau đớn vì nghiệm ra rằng, chính lòng tham của mình đã đẩy con cái vào khốn khổ, Tuyết đã tích cực phấn đấu với hy vọng là sẽ có ngày được trở lại Australia tìm con. Khi ước nguyện trở thành sự thực, Tuyết đã rất sung sướng, gặp cán bộ nào của trại cũng luôn miệng nói cảm ơn...

TheoThượng tá Hồ Thanh Đình, giám thị Trại Z30D, việc xét chọn đối tượng được đặc xá trong đợt này đã diễn ra hết sức công khai, dân chủ, được chuẩn bị rất chu đáo suốt một thời gian dài. Ngay khi có chủ trương đặc xá của Nhà nước, Trại đã phổ biến cho phạm nhân biết, đồng thời tổ chức cho từng đội tự bình chọn theo hình thức bỏ phiếu kín giữa các phạm nhân. Gần 8.000 phạm nhân trong 7 phân trại đã lựa chọn và nhất trí đề cử 257 người đề nghị được đặc xá. Sau hàng loạt thủ tục rà soát, xét theo thứ tự các cấp, 152 người đã được trình lên Chủ tịch nước ký quyết định đặc xá tha tù trước thời hạn, trong đó có 45 nữ, 14 người mang quốc tịch nước ngoài.

Không giống như các đợt đặc xá trước, người được đặc xá sẽ được làm thủ tục ngay tại trại, lần này, đúng quy định, họ sẽ được đưa về trả tại địa phương, có sự chứng kiến của chính quyền sở tại. Cách làm mới này sẽ phát huy được hai ý nghĩa tích cực. Sự tiếp nhận của địa phương sẽ giúp việc quản lý những người vừa được đặc xá chặt chẽ hơn, tăng cường ngăn ngừa khả năng tái phạm tội. Mặt khác, ý nghĩa nhân đạo cũng được nâng lên, giúp người được đặc xá nhanh chóng hội nhập cộng đồng, được chính quyền các địa phương quan tâm hơn trong việc tìm công ăn việc làm, ổn định cuộc sống. Với những người mang quốc tịch nước ngoài, khi trao trả có người của Lãnh sự quán, Đại sứ quán đến tiếp nhận.

Tết sắp đến, xuân cũng gần kề. Với 152 phạm nhân đã có quyết định đặc xá ở trại Z30D, mùa xuân đã đến sớm, rộn rã và bất ngờ hơn cả sự chờ đợi