Sữa ngoại lao đao, cơ hội nào cho sữa nội?

Những ngày qua chúng ta đã chứng kiến những cuộc lao đao trên thị trường sữa bột cho trẻ em - một thị trường mà từ trước tới nay lúc nào cũng là tâm điểm chú ý của xã hội. Hàng loạt thương hiệu sữa ngoại bị người tiêu dùng tẩy chay vì nhiễm khuẩn, trong đó nghiêm trọng nhất là sữa bột của các hãng Fonterra của New Zealand, Abbott của Mỹ.  Mặc dù các hãng bị thu hồi thì gặp lao đao, nhưng các hãng sữa ngoại khác không có tên trong danh sách "nhiễm khuẩn" vẫn liên tục tăng giá trên thị trường.

Tâm lý e ngại với sữa ngoại khiến cho nhiều phụ huynh quay lại lựa chọn sữa nội cho con em mình. Tuy nhiên, để có thể sòng phẳng với cuộc chiến sữa ngoại, sữa nội còn đang gặp phải rất nhiều gian nan, cần một chiến lược dài hơi, lâu bền mới có thể khắc phục.

Nguyên liệu - bài toán hóc búa

Cục Quản lý thị trường từng đưa ra kết luận, mặc dù giá các loại sữa ngoại luôn đắt hơn giá sữa nội 2 đến 3 lần, nhưng theo kết quả kiểm nghiệm của các cơ quan chức năng, thì chất lượng của sữa nội và sữa ngoại là ngang nhau. Bởi gần như các hãng sữa nội và sữa ngoài đều cùng nhập nguyên liệu từ các đối tác như Mỹ, Úc, New Zealand. Mới đây nhất, các sữa có nguyên liệu hãng Fonterra (New Zeland) bị thu hồi vì nhiễm khuẩn, nhưng các chuyên gia kinh tế cho hay, hãng này vẫn là một thương hiệu lớn thứ 4 trên thế giới trong lĩnh vực xuất khẩu nguyên liệu sữa. Phần lớn các hãng sữa tại nhiều quốc gia đang sử dụng nguồn nguyên liệu của hãng sữa này cung cấp...

Các công ty sữa của Việt Nam hiện tại cũng chủ yếu nhập khẩu nguyên liệu sữa ở nước ngoài, vì chúng ta chưa thể tự cung cấp nguồn nguyên liệu trong nước. Sau vụ bê bối sữa ngoại nhiễm khuẩn vừa rồi, các hãng sữa nội trong nước đều lên tiếng là không nhập khẩu nguyên liệu của hãng Fonterra để trấn an người tiêu dùng, đồng thời hy vọng có thể kích cầu người sử dụng. Nhiều người tiêu dùng đã khôn ngoan chọn sản phẩm trong nước cho con em mình, nhưng họ vẫn lo ngại và "soi" rất kỹ nguồn gốc nguyên liệu của sữa nội.

Đó là, khi phần lớn các hãng sữa của ta vẫn chưa chủ động được nguyên liệu trong nước, phụ thuộc hoàn toàn vào nguyên liệu ngoai nhập, thì người tiêu dùng hiểu rất rõ nguy cơ mà họ phải đối mặt là gì. Đó là khi sữa ngoại có những cơn lao đao như nhiễm khuẩn, thì có thể sữa nội cũng vẫn phải chung cảnh lao đao ấy, vì nguyên liệu cùng chung một xuất xứ.

Chị Lê Khánh An ở Cầu Giấy (Hà Nội) đang nuôi con nhỏ cho hay: "Tôi đọc báo và biết rằng sữa nội và sữa ngoại nhiều khi chỉ khác nhau cái vỏ, còn chất lượng bên trong là gần như giống nhau. Vì các doanh nghiệp sữa trong nước vẫn phải nhập khẩu nguyên liệu, chứ ngành chăn nuôi bò sữa của chúng ta chưa cung cấp được nguyên liệu cho ngành công nghiệp sữa. Vậy thì tại sao chúng ta phải chấp nhận cho con em mình dùng sữa ngoại với giá trên trời, có khi gấp 3 lần giá thành sữa nội? Các doanh nghiệp nhập khẩu sữa ngoại đã thu lời siêu khủng, khi một hộp sữa bán ra thị trường giá có thể cao tới 5 lần giá nhập. Người tiêu dùng đang bị bóc lột khủng khiếp. Tôi nghĩ việc mình chọn sữa nội cho con là sáng suốt. Nhưng tôi cũng phải nói ngay, là mặc dù chọn sữa nội, nhưng tâm trạng của tôi vẫn bất an. Vì nhỡ đâu các nhà sản xuất trong nước nhập phải nguyên liệu sữa nhiễm khuẩn của nhà cung cấp nước ngoài thì sao? Cho nên, chọn sữa nội nếu nói khôn ngoan thì chỉ là khôn ngoan ở chi phí, vì giá thành của sữa nội thường chỉ bằng một nửa sữa ngoại. Chứ còn về chất lượng, vẫn còn nhiều phân vân lắm".

Tâm lý này của người tiêu dùng là hoàn toàn dễ hiểu. Các doanh nghiệp sữa nội vẫn rất khó khăn để cạnh tranh với sữa ngoại vì câu chuyện nguyên liệu. Một khi nguồn gốc đã giống nhau, thì cách lý giải của người tiêu dùng cho việc chọn sữa ngoại, là họ tin tưởng vào các chỉ số kỹ thuật gắt gao trong quy trình sản xuất sữa ở các nước công nghiệp phát triển như Mỹ, Úc, hơn là quy trình sản xuất trong nước. Vậy, vấn đề của các doanh nghiệp sữa nội, là phải làm thế nào để người dân tin tưởng hơn vào quy trình sản xuất khoa học, bằng sự hỗ trợ của các dây chuyền sản xuất tiên tiến. Các chỉ số về vệ sinh an toàn phải được công khai và tạo ra một sự tin cậy hoàn toàn.

Đặc biệt hơn nữa, vấn đề nguồn gốc nguyên liệu phải được quy định ghi rất rõ ràng trên bao bì về xuất xứ đầu vào. Ví dụ như tỷ lệ sữa tươi, sữa bột, nơi cung ứng nguyên liệu...

Chuộng hàng ngoại-rào cản tâm lý không dễ phá bỏ

28.203 thùng sữa Similac của Công ty Abbott tại Việt Nam bị thu hôi vì nghi nhiễm độc.

Bác sĩ chuyên khoa nhi đã nhiều lần khuyến cáo, rằng ngay cả sữa đắt tiền mua ở nước ngoài về cũng chưa chắc đã phù hợp với thể trạng, nhu cầu dinh dưỡng của trẻ trong nước. Không phải cứ đắt là tốt. Mà cái đắt của sữa ngoại phần lớn là tiền chi phí cho quảng cáo, thuế nhập khẩu và ý muốn của doanh nghiệp. Còn chất lượng và thành phần thì chẳng khác sữa nội là bao. Một tâm lý khác của phụ huynh, là khi trẻ đã quen với vị sữa ngoại, họ thường ngại đổi sữa cho con sang hãng khác, sợ con ăn không thích, không hợp.

Chưa có con số nào thống kê việc trẻ dùng sữa ngoại thì tăng cân hơn, phát triển trí lực tốt hơn sữa nội. Nhưng rõ ràng sữa ngoại nhiều năm nay đã thắng thế trên thị trường nội địa. Đây là câu chuyện khó khăn mà những doanh nghiệp trong nước phải cố gắng vượt qua. Song song với việc chủ động nguồn nguyên liệu trong nước, các doanh nghiệp sữa nội phải đẩy mạnh công tác truyền thông, tuyên truyền để người tiêu dùng lựa chọn sản phẩm của mình, yên tâm với chất lượng sản phẩm của mình. Chị Đỗ Thị Hòa, chủ cửa hàng sữa lớn trên đường Thái Thịnh phân tích thẳng thắn: "Tôi bán hàng nhiều năm thì thấy rằng các hãng sữa ngoại họ rất chịu khó đưa ra các đợt khuyến mãi, chăm sóc khách hàng lớn. Họ quan tâm khách hàng kỹ lưỡng hơn doanh nghiệp nội. Tiền họ chi cho các hoạt động này rất mạnh. Họ tiếp xúc khách hàng thường xuyên và hiểu tâm lý khách hàng kỹ lưỡng. Với các nhà phân phối, họ cũng có chế độ đãi ngộ tốt, nên bán hàng cho họ cũng nhận được nhiều ưu đãi hơn. Đây là điều các hãng sữa nội rất nên lưu tâm".

Thiết nghĩ, sự việc lao đao vừa rồi của nhiều hãng sữa ngoại, dù không mong muốn, nhưng nó lại chính là cơ hội vàng cho sữa nội có thể thu hút nhiều hơn sự quan tâm của khách hàng. Tuy nhiên, để có thị phần vững chắc, tạo được niềm tin tuyệt đối của người dùng, sữa nội vẫn còn nhiều gian nan phải đối mặt.